เงินปันผลที่บริษัทรับจากบริษัทอื่น: ได้รับยกเว้น CIT หรือต้องนับเป็นรายได้

เมื่อบริษัทไทยได้รับเงินปันผลจากบริษัทอื่นที่ตนถือหุ้นอยู่ คำถามสำคัญที่นักบัญชีและเจ้าของกิจการมักสับสนคือ ต้องนำเงินจำนวนนี้มาคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล (CIT) ด้วยหรือไม่ คำตอบขึ้นอยู่กับสัดส่วนการถือหุ้นและระยะเวลาในการถือ ซึ่งกฎหมายกำหนดไว้ชัดเจนตามมาตรา 65 ทวิ แห่งประมวลรัษฎากร

เงินปันผลระหว่างบริษัท (Intercompany Dividend) คืออะไร

เงินปันผลระหว่างบริษัท หมายถึงกรณีที่บริษัทหนึ่ง (บริษัทผู้รับ) ได้รับเงินปันผลจากอีกบริษัทหนึ่ง (บริษัทผู้จ่าย) ที่ตนเองถือหุ้นอยู่ ตัวอย่างเช่น บริษัท A ถือหุ้นในบริษัท B อยู่ 30% เมื่อบริษัท B จ่ายเงินปันผล บริษัท A จะได้รับเงินปันผลในสัดส่วน 30% ของเงินปันผลทั้งหมดที่จ่าย

ในมุมของภาษีเงินได้นิติบุคคล เงินปันผลที่ได้รับจากบริษัทอื่นถือเป็น "รายได้" ที่ต้องนำมารวมคำนวณกำไรสุทธิตามหลักทั่วไป อย่างไรก็ตาม ประมวลรัษฎากรได้กำหนดข้อยกเว้นพิเศษเพื่อป้องกันการเก็บภาษีซ้ำซ้อน (Economic Double Taxation) เนื่องจากบริษัทผู้จ่ายได้เสียภาษีนิติบุคคลจากกำไรก่อนหน้าแล้ว

หลักเกณฑ์การยกเว้นภาษีตามมาตรา 65 ทวิ (10)

ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (10) กำหนดให้บริษัทที่ได้รับเงินปันผลจากบริษัทอื่นสามารถได้รับการยกเว้น CIT โดยแบ่งเป็น 2 ระดับ ดังนี้

กรณีที่ 1: ยกเว้นภาษี 100%

บริษัทผู้รับเงินปันผลจะได้รับยกเว้นภาษีทั้งจำนวน 100% หากเป็นไปตามเงื่อนไขครบทั้งสองข้อต่อไปนี้

• บริษัทผู้รับ ถือหุ้นในบริษัทผู้จ่ายไม่น้อยกว่า 25% ของหุ้นทั้งหมดที่มีสิทธิออกเสียง
• บริษัทผู้รับได้ ถือหุ้นนั้นมาไม่น้อยกว่า 3 เดือน ก่อนวันที่ได้รับเงินปันผล และยังคงถือต่อไปอีกอย่างน้อย 3 เดือนหลังจากนั้น (รวมเป็น 6 เดือน นับต่อเนื่อง)

ทั้งนี้ บริษัทผู้รับต้องไม่ใช่บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ กรณีที่บริษัทผู้รับเป็นบริษัทจดทะเบียน จะมีหลักเกณฑ์แตกต่างออกไป

กรณีที่ 2: ยกเว้นภาษี 50%

หากบริษัทผู้รับไม่เป็นไปตามเงื่อนไขของการยกเว้น 100% เช่น ถือหุ้นน้อยกว่า 25% หรือถือหุ้นมาไม่ครบระยะเวลาที่กำหนด ก็ยังสามารถได้รับยกเว้นภาษีครึ่งหนึ่ง (50%) ของเงินปันผลที่ได้รับ โดยส่วนที่เหลืออีก 50% จะต้องนำมารวมคำนวณกำไรสุทธิและเสียภาษีตามปกติ

ตารางสรุปเงื่อนไขการยกเว้นภาษีเงินปันผล

เงื่อนไข	สัดส่วนการถือหุ้น	ระยะเวลาถือหุ้น	ยกเว้นภาษี
ยกเว้น 100%	ไม่น้อยกว่า 25%	ถือก่อน 3 เดือน + ถือต่ออีก 3 เดือน	100% ของเงินปันผล
ยกเว้น 50%	ใดก็ได้ (ต่ำกว่า 25%)	ไม่เป็นไปตามเงื่อนไขข้างต้น	50% ของเงินปันผล
ต้องเสียภาษีเต็ม	ใดก็ได้	ขายหุ้นก่อนครบกำหนด	ไม่ได้รับยกเว้น

ข้อระวัง: กรณีขายหุ้นก่อนครบระยะเวลา

หากบริษัทผู้รับซื้อหุ้นเพื่อรับเงินปันผลโดยตั้งใจจะขายออกก่อนครบ 6 เดือน จะ ถูกตัดสิทธิ์การยกเว้นทั้งหมด และต้องนำเงินปันผลนั้นมารวมเป็นรายได้เต็มจำนวน ไม่ว่าจะถือหุ้นมากน้อยเพียงใดก็ตาม กรมสรรพากรให้ความสำคัญกับหลักนี้มากเพื่อป้องกันการวางแผนภาษีที่ไม่เหมาะสม

กรณีบริษัทที่ถือหุ้นในบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ

สำหรับบริษัทที่ได้รับเงินปันผลจากบริษัทที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET) หรือตลาด mai ก็ยังสามารถได้รับยกเว้น 50% ของเงินปันผลได้เช่นกัน โดยไม่มีเงื่อนไขขั้นต่ำเรื่องสัดส่วนการถือหุ้น แต่ต้องไม่ขายหุ้นออกก่อนครบ 3 เดือนก่อนรับปันผลและ 3 เดือนหลังรับปันผล

ตัวอย่างการคำนวณภาษีจริง

สมมติว่าบริษัท XYZ จำกัด ถือหุ้นในบริษัท ABC จำกัด จำนวน 40% มาเป็นเวลา 1 ปีแล้ว เมื่อบริษัท ABC จ่ายเงินปันผล บริษัท XYZ ได้รับเงินปันผล 500,000 บาท

• สัดส่วนการถือหุ้น: 40% (เกิน 25%) ผ่านเงื่อนไข
• ระยะเวลาถือหุ้น: 1 ปี (เกิน 6 เดือน) ผ่านเงื่อนไข
• ผลลัพธ์: ยกเว้นภาษี 100% นำ 500,000 บาท ออกจากรายได้ที่ต้องเสียภาษี

หากบริษัท XYZ ถือหุ้นเพียง 15% (ต่ำกว่า 25%) ผลลัพธ์จะเปลี่ยนเป็น ยกเว้นภาษีเพียง 50% = 250,000 บาท ส่วนที่เหลืออีก 250,000 บาท ต้องนำรวมเป็นรายได้และเสียภาษีในอัตรา CIT ปกติ

การบันทึกบัญชีและการยื่นภาษี

เมื่อบริษัทได้รับเงินปันผล ฝ่ายบัญชีต้องบันทึกรายได้เงินปันผลตามจำนวนที่ได้รับจริง จากนั้นเมื่อยื่นแบบ ภ.ง.ด.50 ต้องระบุในรายการ "รายได้ที่ได้รับยกเว้นภาษี" เพื่อหักออกจากรายได้รวมก่อนคำนวณกำไรสุทธิ โดยต้องเก็บหลักฐานประกอบได้แก่

• หนังสือรับรองการจ่ายเงินปันผล
• บัญชีแสดงสัดส่วนการถือหุ้น
• เอกสารแสดงวันที่ได้มาและวันที่ขายหุ้น (ถ้ามี)

ข้อสังเกตสำหรับ SME ที่ถือหุ้นในหลายบริษัท

SME หลายรายที่มีโครงสร้างกลุ่มบริษัท (Group Structure) มักมีคำถามว่า หากถือหุ้นในบริษัทย่อยหลายแห่ง เงินปันผลจากแต่ละแห่งต้องพิจารณาแยกกัน ซึ่งคำตอบคือ "ใช่" ต้องพิจารณาแยกรายบริษัทว่าแต่ละบริษัทที่จ่ายปันผลมาผ่านเงื่อนไขสัดส่วนและระยะเวลาหรือไม่ จึงจะทราบว่าได้รับยกเว้นเท่าใด

นอกจากนี้ ควรระวังกรณีที่มีการเพิ่มทุนหรือโอนหุ้นระหว่างกัน ซึ่งอาจทำให้สัดส่วนการถือหุ้นเปลี่ยนแปลงและกระทบต่อการยกเว้นภาษีที่คาดว่าจะได้รับ ควรปรึกษาผู้สอบบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษีก่อนเสมอ

ใช้บทความนี้กับธุรกิจของคุณอย่างไร

เนื้อหาเรื่อง เงินปันผลที่บริษัทรับจากบริษัทอื่น: ได้รับยกเว้น CIT หรือต้องนับเป็นรายได้ ควรนำไปใช้ตรวจสอบกับเอกสารและตัวเลขจริงของกิจการ ไม่ใช่อ่านเพื่อจำคำศัพท์ เพราะแนวทางบัญชีและภาษีขึ้นกับข้อเท็จจริง เอกสาร และรอบเวลาที่เกิดรายการของแต่ละธุรกิจ

แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน

• กรมสรรพากร (rd.go.th)
• กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (dbd.go.th)
• ระบบยื่นแบบออนไลน์ e-Filing กรมสรรพากร

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

เงินปันผลที่บริษัทรับจากบริษัทย่อยต้องเสียภาษีนิติบุคคลเสมอหรือไม่

ไม่เสมอไป หากบริษัทผู้รับถือหุ้นไม่น้อยกว่า 25% และถือมาแล้วไม่น้อยกว่า 6 เดือน (3 เดือนก่อน + 3 เดือนหลังได้รับปันผล) จะได้รับยกเว้นภาษี 100% ตามมาตรา 65 ทวิ (10) แห่งประมวลรัษฎากร

ถือหุ้นน้อยกว่า 25% ยังได้รับยกเว้นภาษีเงินปันผลบ้างไหม

ได้รับยกเว้นบางส่วน คือ 50% ของเงินปันผลที่ได้รับ ส่วนที่เหลืออีก 50% ต้องนำมารวมคำนวณกำไรสุทธิและเสียภาษีนิติบุคคลตามปกติตามอัตราที่กฎหมายกำหนด

ถ้าขายหุ้นออกก่อนครบ 3 เดือนหลังรับปันผล จะเกิดอะไรขึ้น

จะถูกตัดสิทธิ์การยกเว้นทั้งหมด ต้องนำเงินปันผลทั้งจำนวนมารวมเป็นรายได้และเสียภาษีนิติบุคคลเต็มจำนวน ไม่ว่าจะถือหุ้นในสัดส่วนเท่าใดก็ตาม

เงินปันผลจากบริษัทต่างประเทศได้รับยกเว้นภาษีด้วยหรือไม่

หลักเกณฑ์ตามมาตรา 65 ทวิ (10) ใช้กับเงินปันผลจากบริษัทที่จดทะเบียนในประเทศไทย สำหรับเงินปันผลจากต่างประเทศมีหลักเกณฑ์แตกต่างออกไปและต้องพิจารณาอนุสัญญาภาษีซ้อน (DTA) กับประเทศนั้นๆ ด้วย

ต้องแนบเอกสารอะไรบ้างเมื่อยื่น ภ.ง.ด.50 เพื่อขอยกเว้นภาษีเงินปันผล

ควรเก็บหนังสือรับรองการจ่ายเงินปันผล สมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น และเอกสารแสดงวันที่ได้มาซึ่งหุ้นไว้เป็นหลักฐาน แม้ไม่ต้องแนบทุกชิ้น แต่พร้อมแสดงต่อเจ้าพนักงานสรรพากรหากถูกตรวจสอบ

บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ ที่รับเงินปันผลจากบริษัทอื่น ได้รับยกเว้นเหมือนกันไหม

บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ มีหลักเกณฑ์พิเศษที่แตกต่างจากบริษัททั่วไป โดยทั่วไปได้รับยกเว้น 50% หากถือหุ้นครบตามเงื่อนไข และอาจได้รับยกเว้น 100% ในบางกรณี ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีสำหรับกรณีเฉพาะ