ผู้ถือหุ้นรับเงินเดือนหรือปันผลดี เลือกอย่างไรให้เหมาะ

เจ้าของกิจการที่เป็นทั้งกรรมการและผู้ถือหุ้นบริษัทมักเจอคำถามว่าควรรับผลตอบแทนจากบริษัทในรูปเงินเดือนหรือเงินปันผลดีกว่ากัน คำตอบไม่มีสูตรตายตัว เพราะขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น กำไรของบริษัท ภาระภาษีส่วนตัว ความต้องการสวัสดิการประกันสังคม และแผนการเงินระยะยาวของเจ้าของกิจการ

ความแตกต่างพื้นฐานระหว่างเงินเดือนกับเงินปันผล

เงินเดือนกรรมการเป็นค่าตอบแทนที่จ่ายให้ผู้บริหารตามสัญญาจ้างงานหรือมติที่ประชุม โดยบริษัทสามารถบันทึกเป็น รายจ่ายทางภาษี ที่นำไปหักออกจากรายได้ก่อนคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลได้ (ตราบใดที่จำนวนเงินเดือนสมเหตุสมผลกับขอบเขตงานจริง ไม่สูงเกินราคาตลาดจนถูกมองว่าเป็นการเลี่ยงภาษี) ในขณะที่เงินปันผลเป็นการแบ่งกำไรสุทธิหลังหักภาษีเงินได้นิติบุคคลแล้วให้ผู้ถือหุ้น บริษัทจึง ไม่สามารถนำเงินปันผลมาหักเป็นรายจ่ายทางภาษี ได้ เพราะเป็นการจ่ายจากกำไรที่เสียภาษีไปแล้ว

ความแตกต่างนี้ทำให้เงินเดือนและเงินปันผลมีผลกระทบต่อภาษีทั้งระดับบริษัทและระดับบุคคลไม่เหมือนกัน การตัดสินใจเลือกจึงควรมองภาพรวมทั้งสองระดับพร้อมกัน ไม่ใช่มองแยกจากมุมใดมุมหนึ่งเพียงอย่างเดียว

ข้อดีและข้อพิจารณาของการรับเงินเดือน

• บริษัทหักเป็นรายจ่ายได้ ช่วยลดกำไรสุทธิก่อนภาษี: ทำให้ฐานภาษีเงินได้นิติบุคคลของบริษัทลดลงตามจำนวนเงินเดือนที่จ่ายจริงและสมเหตุสมผล
• ได้รับสิทธิประกันสังคมและสวัสดิการลูกจ้าง: กรรมการที่รับเงินเดือนและขึ้นทะเบียนเป็นผู้ประกันตนจะได้รับความคุ้มครองด้านสุขภาพและสิทธิประโยชน์อื่นตามกฎหมายประกันสังคม
• กระแสเงินสดสม่ำเสมอทุกเดือน: เหมาะกับเจ้าของกิจการที่ต้องการรายได้ประจำเพื่อใช้จ่ายส่วนตัวและวางแผนการเงินระยะยาว
• ต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตามอัตราก้าวหน้าเต็มจำนวน: เงินเดือนทั้งหมดถือเป็นเงินได้ที่ต้องเสียภาษีตามอัตราขั้นบันได ไม่มีสิทธิเครดิตภาษีเหมือนเงินปันผล
• มีภาระเงินสมทบประกันสังคมทั้งฝั่งนายจ้างและลูกจ้าง: เป็นต้นทุนเพิ่มเติมที่ต้องคำนวณรวมเข้าไปด้วย

ข้อดีและข้อพิจารณาของการรับเงินปันผล

• มีสิทธิขอเครดิตภาษีเงินปันผล: ผู้ถือหุ้นที่เลือกนำเงินปันผลมารวมยื่นภาษีอาจได้รับเครดิตภาษีจากภาษีเงินได้นิติบุคคลที่บริษัทเสียไปแล้ว ช่วยลดภาระภาษีซ้ำซ้อนในบางกรณี
• ไม่มีภาระเงินสมทบประกันสังคม: เงินปันผลไม่ถือเป็นค่าจ้างจึงไม่ต้องนำมาคำนวณเงินสมทบประกันสังคม
• จ่ายได้เฉพาะเมื่อบริษัทมีกำไรสะสมเพียงพอ: ต่างจากเงินเดือนที่จ่ายได้สม่ำเสมอทุกเดือนไม่ว่าบริษัทจะมีกำไรหรือไม่ เงินปันผลต้องรอมติที่ประชุมผู้ถือหุ้นอนุมัติและบริษัทต้องมีกำไรสะสมตามกฎหมายบริษัทมหาชนหรือบริษัทจำกัดกำหนด
• บริษัทหักเป็นรายจ่ายทางภาษีไม่ได้: เงินปันผลจ่ายจากกำไรหลังหักภาษีนิติบุคคลแล้ว จึงไม่ช่วยลดฐานภาษีนิติบุคคลของบริษัทเหมือนเงินเดือน
• ถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายก่อนรับเงิน: ผู้ถือหุ้นต้องวางแผนว่าจะเลือกให้หัก ณ ที่จ่ายเป็นภาษีสุดท้ายหรือนำมารวมยื่นภาษีเพื่อขอเครดิตคืน

ตารางเปรียบเทียบภาพรวม

ประเด็น	เงินเดือนกรรมการ	เงินปันผล
ผลต่อภาษีนิติบุคคล	หักเป็นรายจ่ายได้ ลดกำไรก่อนภาษี	จ่ายจากกำไรหลังหักภาษีแล้ว ไม่ลดฐานภาษี
ภาษีบุคคลธรรมดา	เสียภาษีตามอัตราก้าวหน้าเต็มจำนวน	มีสิทธิขอเครดิตภาษีเงินปันผลหากเลือกยื่นรวม
ประกันสังคม	ต้องนำส่งเงินสมทบทั้งนายจ้างและลูกจ้าง	ไม่ต้องนำส่งเงินสมทบ
เงื่อนไขการจ่าย	จ่ายสม่ำเสมอตามสัญญาจ้าง ไม่ขึ้นกับกำไร	ต้องมีกำไรสะสมและมติที่ประชุมอนุมัติ
ความสม่ำเสมอของกระแสเงินสด	สม่ำเสมอทุกเดือน	ไม่แน่นอน ขึ้นกับผลประกอบการและมติ

*อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลและอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาที่ใช้คำนวณเปรียบเทียบควรตรวจสอบให้ถูกต้องกับผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีหรือกรมสรรพากร (rd.go.th) ก่อนวางแผนจริง เพราะผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับตัวเลขกำไรและเงินได้ของแต่ละกิจการ

ปัจจัยที่ควรพิจารณาก่อนตัดสินใจ

1. ระดับกำไรและกระแสเงินสดของบริษัท

บริษัทที่มีกำไรสม่ำเสมอและกระแสเงินสดมั่นคงอาจพิจารณาผสมผสานทั้งเงินเดือนและเงินปันผลตามสัดส่วนที่เหมาะสม ในขณะที่บริษัทเพิ่งเริ่มต้นหรือกำไรไม่แน่นอน การจ่ายเงินเดือนสม่ำเสมออาจเหมาะกว่าเพราะไม่ต้องรอกำไรสะสมเพียงพอ

2. ภาระภาษีส่วนตัวของเจ้าของกิจการ

หากเจ้าของกิจการมีเงินได้อื่นอยู่แล้วในระดับสูง การรับเงินเดือนเพิ่มอาจทำให้ตกอยู่ในอัตราภาษีขั้นสูงสุด ในขณะที่การรับเงินปันผลอาจมีทางเลือกให้หัก ณ ที่จ่ายเป็นภาษีสุดท้ายโดยไม่ต้องนำมารวมกับเงินได้อื่น ซึ่งอาจช่วยบริหารภาระภาษีโดยรวมได้ดีกว่าในบางกรณี

3. ความต้องการสวัสดิการประกันสังคม

กรรมการที่ต้องการสิทธิประกันสังคม เช่น ค่ารักษาพยาบาลหรือเงินทดแทนกรณีต่างๆ จำเป็นต้องมีสถานะเป็นลูกจ้างที่รับเงินเดือนและขึ้นทะเบียนผู้ประกันตน เงินปันผลเพียงอย่างเดียวไม่ก่อให้เกิดสิทธิประกันสังคม

4. แผนการเงินระยะยาวและการวางแผนเกษียณ

เงินเดือนที่สม่ำเสมออาจช่วยให้เจ้าของกิจการวางแผนออมเงินผ่านกองทุนสำรองเลี้ยงชีพหรือประกันชีวิตเพื่อใช้สิทธิลดหย่อนภาษีได้ง่ายกว่า ในขณะที่เงินปันผลมักเหมาะกับการสะสมความมั่งคั่งระยะยาวเมื่อบริษัทเติบโตและมีกำไรสะสมมากขึ้น

ตัวอย่างสถานการณ์จริง

สมมติเจ้าของกิจการรายหนึ่งเป็นทั้งกรรมการและผู้ถือหุ้นใหญ่ของบริษัท SME ที่มีกำไรก่อนหักเงินเดือนกรรมการประมาณ 2,000,000 บาทต่อปี หากเลือกรับเป็นเงินเดือนทั้งหมด บริษัทจะมีรายจ่ายเพิ่มขึ้นซึ่งช่วยลดฐานภาษีนิติบุคคล แต่เจ้าของกิจการต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตามอัตราก้าวหน้าเต็มจำนวนและต้องนำส่งเงินสมทบประกันสังคม ในทางกลับกัน หากเลือกรับเป็นเงินปันผลทั้งหมด บริษัทต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรก้อนนี้ก่อน แล้วจึงจ่ายปันผลที่เหลือให้ผู้ถือหุ้นซึ่งจะถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายอีกชั้นหนึ่ง ในทางปฏิบัติ เจ้าของกิจการส่วนใหญ่มักเลือกผสมผสานทั้งสองรูปแบบในสัดส่วนที่เหมาะสม โดยควรให้ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีช่วยคำนวณเปรียบเทียบตัวเลขจริงของกิจการก่อนตัดสินใจทุกปี เนื่องจากผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับอัตราภาษีที่ใช้จริงและเงินได้อื่นของเจ้าของกิจการ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการวางแผนเงินเดือนและเงินปันผล

• ตั้งเงินเดือนกรรมการสูงเกินเหตุเพื่อลดกำไรบริษัท: หากเงินเดือนไม่สอดคล้องกับขอบเขตงานจริงหรือสูงกว่าราคาตลาดมาก อาจถูกกรมสรรพากรตั้งข้อสังเกตว่าเป็นการเลี่ยงภาษีและปรับปรุงรายการย้อนหลัง
• จ่ายเงินปันผลโดยไม่มีกำไรสะสมเพียงพอตามกฎหมาย: เสี่ยงต่อการผิดกฎหมายบริษัทและอาจต้องคืนเงินปันผลที่จ่ายไปแล้ว
• ไม่คำนวณเปรียบเทียบภาระภาษีรวมทั้งสองระดับก่อนตัดสินใจ: มองแยกส่วนแค่ภาษีบริษัทหรือภาษีบุคคลอย่างเดียว ทำให้พลาดโอกาสประหยัดภาษีโดยรวม
• ไม่ปรับสัดส่วนเงินเดือนและเงินปันผลตามผลประกอบการที่เปลี่ยนไปแต่ละปี: ใช้สัดส่วนเดิมทุกปีโดยไม่ทบทวนตามกำไรและภาระภาษีที่เปลี่ยนแปลง
• ลืมพิจารณาผลกระทบต่อสิทธิประกันสังคมและสวัสดิการระยะยาว: เลือกรับเป็นเงินปันผลทั้งหมดโดยไม่มีเงินเดือนเลย ทำให้ขาดความคุ้มครองประกันสังคม

คำแนะนำเชิงปฏิบัติสำหรับเจ้าของกิจการ

เจ้าของกิจการควรทบทวนสัดส่วนเงินเดือนและเงินปันผลทุกปีร่วมกับผู้ทำบัญชีและที่ปรึกษาภาษี โดยพิจารณาจากกำไรที่คาดการณ์ได้ ภาระภาษีส่วนตัว ความต้องการสวัสดิการประกันสังคม และแผนการเงินระยะยาว การวางแผนล่วงหน้าตั้งแต่ต้นปีบัญชีจะช่วยให้สามารถปรับสัดส่วนได้ทันเวลาก่อนสิ้นปี แทนที่จะตัดสินใจกะทันหันตอนใกล้ปิดงบซึ่งอาจทำให้เสียโอกาสประหยัดภาษีที่ถูกต้องตามกฎหมาย

ใช้บทความนี้กับธุรกิจของคุณอย่างไร

เนื้อหาเรื่อง ผู้ถือหุ้นรับเงินเดือนหรือปันผลดี เลือกอย่างไรให้เหมาะ ควรนำไปใช้ตรวจสอบกับเอกสารและตัวเลขจริงของกิจการ ไม่ใช่อ่านเพื่อจำคำศัพท์ เพราะแนวทางบัญชีและภาษีขึ้นกับข้อเท็จจริง เอกสาร และรอบเวลาที่เกิดรายการของแต่ละธุรกิจ

แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน

• กรมสรรพากร (rd.go.th)
• กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (dbd.go.th)
• ระบบยื่นแบบออนไลน์ e-Filing กรมสรรพากร

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ผู้ถือหุ้นควรรับเงินเดือนหรือเงินปันผลดีกว่ากัน

ไม่มีคำตอบตายตัว ขึ้นอยู่กับกำไรของบริษัท ภาระภาษีส่วนตัวของเจ้าของกิจการ ความต้องการสวัสดิการประกันสังคม และแผนการเงินระยะยาว ควรให้ผู้เชี่ยวชาญคำนวณเปรียบเทียบตัวเลขจริงก่อนตัดสินใจ

เงินเดือนกรรมการกับเงินปันผลต่างกันอย่างไรในทางภาษี

เงินเดือนกรรมการบริษัทหักเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ ช่วยลดฐานภาษีนิติบุคคล ส่วนเงินปันผลจ่ายจากกำไรหลังหักภาษีนิติบุคคลแล้ว บริษัทจึงไม่สามารถนำมาหักเป็นรายจ่ายทางภาษีได้อีก

รับเงินปันผลมีสิทธิประกันสังคมหรือไม่

ไม่มี เงินปันผลไม่ถือเป็นค่าจ้างจึงไม่ก่อให้เกิดสิทธิประกันสังคม กรรมการที่ต้องการสิทธิประกันสังคมต้องมีสถานะเป็นลูกจ้างที่รับเงินเดือนและขึ้นทะเบียนผู้ประกันตน

ตั้งเงินเดือนกรรมการสูงมากเพื่อลดภาษีบริษัทได้หรือไม่

ต้องระวัง หากเงินเดือนไม่สอดคล้องกับขอบเขตงานจริงหรือสูงกว่าราคาตลาดมาก อาจถูกกรมสรรพากรตั้งข้อสังเกตว่าเป็นการเลี่ยงภาษีและปรับปรุงรายการย้อนหลังพร้อมเบี้ยปรับ

บริษัทจ่ายเงินปันผลได้เมื่อใด

ต้องมีกำไรสะสมเพียงพอตามที่กฎหมายบริษัทกำหนดและได้รับมติอนุมัติจากที่ประชุมผู้ถือหุ้น ไม่สามารถจ่ายได้สม่ำเสมอทุกเดือนเหมือนเงินเดือน

ควรผสมผสานเงินเดือนและเงินปันผลหรือเลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง

เจ้าของกิจการส่วนใหญ่มักเลือกผสมผสานทั้งสองรูปแบบในสัดส่วนที่เหมาะสม เพื่อสมดุลระหว่างกระแสเงินสดสม่ำเสมอ สวัสดิการประกันสังคม และการประหยัดภาษีโดยรวมของทั้งบริษัทและบุคคล

ควรทบทวนสัดส่วนเงินเดือนและเงินปันผลบ่อยแค่ไหน

ควรทบทวนทุกปีร่วมกับผู้ทำบัญชีและที่ปรึกษาภาษี โดยพิจารณาจากกำไรที่คาดการณ์ได้และภาระภาษีที่เปลี่ยนแปลงไป การวางแผนล่วงหน้าตั้งแต่ต้นปีช่วยให้ปรับสัดส่วนได้ทันก่อนสิ้นปีบัญชี