เมื่อบริษัทจำกัดจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้นที่เป็นบุคคลธรรมดา เงินปันผลนั้นถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้แล้วส่วนหนึ่ง
แต่กฎหมายไทยยังเปิดช่องให้ผู้ถือหุ้นเลือกนำเงินปันผลมารวมยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาพร้อมขอเครดิตภาษีเงินปันผลคืนได้
ซึ่งบางกรณีอาจทำให้ผู้ถือหุ้นได้รับเงินคืนภาษีมากกว่าที่คาดไว้
สารบัญบทความ
- ทำไมเงินปันผลจึงมีเรื่อง "เครดิตภาษี" เข้ามาเกี่ยวข้อง
- หลักการคำนวณเครดิตภาษีเงินปันผล
- ขั้นตอนการขอเครดิตภาษีเงินปันผล
- ผู้ถือหุ้นแบบใดที่มักได้ประโยชน์จากการขอเครดิตภาษีเงินปันผล
- ตัวอย่างสถานการณ์จริง
- ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเรื่องเครดิตภาษีเงินปันผล
- ผู้ถือหุ้นที่เป็นเจ้าของกิจการควรวางแผนอย่างไร
- คำแนะนำเชิงปฏิบัติสำหรับผู้ถือหุ้น
ทำไมเงินปันผลจึงมีเรื่อง "เครดิตภาษี" เข้ามาเกี่ยวข้อง
เมื่อบริษัทจำกัดมีกำไรและตัดสินใจจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้น กำไรก้อนนั้นได้ผ่านการเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลมาแล้วครั้งหนึ่งในระดับบริษัท
เมื่อจ่ายออกมาเป็นเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้นที่เป็นบุคคลธรรมดา เงินปันผลจะถูกหักภาษี ณ
ที่จ่ายอีกครั้งก่อนโอนให้ผู้ถือหุ้น ทำให้เกิดความรู้สึกว่ากำไรก้อนเดียวถูกเก็บภาษีซ้ำสองชั้น เพื่อบรรเทาภาระนี้ กฎหมายไทยจึงมีกลไกที่เรียกว่า เครดิตภาษีเงินปันผล (Dividend Tax
Credit / Imputation Credit)
ซึ่งเปิดโอกาสให้ผู้ถือหุ้นนำภาษีเงินได้นิติบุคคลที่บริษัทเสียไปแล้วบางส่วนมาเป็นเครดิตหักออกจากภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของตนเองได้
หลักการสำคัญคือผู้ถือหุ้นต้อง เลือก นำเงินปันผลมารวมคำนวณเป็นเงินได้ในการยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาประจำปี (ไม่ใช่เลือกให้ภาษีหัก ณ ที่จ่ายเป็นภาษีสุดท้ายหรือ Final Tax)
จึงจะมีสิทธิขอใช้เครดิตภาษีเงินปันผลนี้ได้
ผู้ถือหุ้นที่ไม่นำเงินปันผลมารวมยื่นภาษี (เลือกให้หัก ณ ที่จ่ายจบ) จะไม่มีสิทธิขอเครดิตภาษีเงินปันผลคืน
หลักการคำนวณเครดิตภาษีเงินปันผล
อัตราเครดิตภาษีเงินปันผลคำนวณจากอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลที่บริษัทผู้จ่ายเงินปันผลเสียจริงในรอบบัญชีนั้น ซึ่งบริษัท SME
ขนาดเล็กและบริษัททั่วไปอาจเสียภาษีนิติบุคคลในอัตราที่แตกต่างกัน (เช่น อัตรายกเว้นสำหรับกำไรส่วนแรก อัตรา 15% และอัตรา
20% ตามเงื่อนไข SME หรืออัตรา 20% เต็มสำหรับบริษัททั่วไป) ทำให้สูตรคำนวณเครดิตภาษีเงินปันผลของผู้ถือหุ้นแต่ละรายอาจแตกต่างกันไปตามอัตราภาษีที่บริษัทต้นทางเสียจริง
ผู้ถือหุ้นจึงควรขอข้อมูลอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลที่บริษัทเสียจริงในปีที่มีการจ่ายเงินปันผลจากฝ่ายบัญชีของบริษัท เพื่อนำมาใช้คำนวณเครดิตภาษีให้ถูกต้อง
และควรตรวจสอบสูตรคำนวณที่แน่นอนกับผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีหรือกรมสรรพากรก่อนยื่นแบบจริงทุกครั้ง
เนื่องจากรายละเอียดสูตรคำนวณมีความซับซ้อนและอ้างอิงอัตราภาษีนิติบุคคลที่เปลี่ยนแปลงได้ตามรอบปีบัญชี
ขั้นตอนการขอเครดิตภาษีเงินปันผล
| ขั้นตอน | รายละเอียด |
|---|---|
| 1. รับหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย | บริษัทผู้จ่ายเงินปันผลต้องออกหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายให้ผู้ถือหุ้นทุกครั้งที่จ่ายเงินปันผล |
| 2. ขอข้อมูลอัตราภาษีนิติบุคคลที่บริษัทเสียจริง | ผู้ถือหุ้นต้องทราบว่าบริษัทเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลในอัตราใดสำหรับกำไรที่นำมาจ่ายปันผล เพื่อใช้คำนวณเครดิตภาษี |
| 3. เลือกนำเงินปันผลมารวมยื่นภาษี | ในแบบ ภ.ง.ด.90 ผู้ถือหุ้นต้องเลือกวิธี "นำเงินปันผลมารวมคำนวณ" แทนการให้ภาษีหัก ณ ที่จ่ายเป็นภาษีสุดท้าย |
| 4. คำนวณเงินได้รวมเครดิตภาษี | นำเงินปันผลบวกด้วยเครดิตภาษีเงินปันผลมารวมเป็นเงินได้ แล้วคำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้าของบุคคลธรรมดา |
| 5. นำภาษีหัก ณ ที่จ่ายและเครดิตภาษีมาหักออก | หากภาษีที่คำนวณได้น้อยกว่าภาษีที่ถูกหัก ณ ที่จ่ายบวกเครดิตภาษี ผู้ถือหุ้นมีสิทธิขอคืนภาษีส่วนต่าง |
*อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลของบริษัทต้นทางและสูตรคำนวณเครดิตภาษีเงินปันผลควรตรวจสอบให้ถูกต้องกับผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีหรือกรมสรรพากร (rd.go.th) ก่อนยื่นแบบจริงทุกครั้ง
เพราะมีรายละเอียดเฉพาะกรณีที่แตกต่างกันตามอัตราภาษีของแต่ละบริษัท
ผู้ถือหุ้นแบบใดที่มักได้ประโยชน์จากการขอเครดิตภาษีเงินปันผล
โดยหลักการทั่วไป ผู้ถือหุ้นที่มีเงินได้สุทธิรวมทั้งปีไม่สูงมาก และตกอยู่ในอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาขั้นบันไดที่ต่ำกว่าอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลของบริษัทที่จ่ายปันผล
มักจะได้ประโยชน์จากการเลือกนำเงินปันผลมารวมยื่นภาษีและขอเครดิตภาษีคืน
เพราะภาษีที่คำนวณได้จากอัตราก้าวหน้าส่วนตัวอาจต่ำกว่าภาษีที่ถูกหักไว้รวมกับเครดิตภาษีที่ควรได้รับ ในทางกลับกัน ผู้ถือหุ้นที่มีเงินได้สูงมากและตกอยู่ในอัตราภาษีขั้นสูงสุด
อาจไม่ได้ประโยชน์จากการนำเงินปันผลมารวมยื่นภาษี
เพราะอาจต้องเสียภาษีเพิ่มเติมมากกว่าภาษีที่ถูกหัก ณ ที่จ่ายไว้แล้ว
ตัวอย่างสถานการณ์จริง
สมมติผู้ถือหุ้นรายหนึ่งได้รับเงินปันผลจากบริษัท SME ที่ตนถือหุ้นอยู่จำนวน 100,000 บาท ถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้แล้วตามอัตราที่กฎหมายกำหนด
หากผู้ถือหุ้นรายนี้มีเงินได้อื่นทั้งปีไม่สูงมากและตกอยู่ในอัตราภาษีขั้นบันไดที่ต่ำกว่าอัตราภาษีนิติบุคคลที่บริษัทเสียไป
การเลือกนำเงินปันผลมารวมยื่นภาษีพร้อมขอเครดิตภาษีเงินปันผลอาจทำให้ได้รับเงินคืนภาษีบางส่วน
แต่ตัวเลขที่แท้จริงขึ้นอยู่กับอัตราภาษีนิติบุคคลที่บริษัทเสียจริงในปีนั้นและเงินได้อื่นทั้งหมดของผู้ถือหุ้น
จึงควรให้ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีช่วยคำนวณเปรียบเทียบทั้งสองทางเลือกก่อนตัดสินใจยื่นแบบ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเรื่องเครดิตภาษีเงินปันผล
- ไม่รู้ว่าต้องเลือกวิธีนำเงินปันผลมารวมยื่นภาษีจึงจะมีสิทธิเครดิต: หลายคนปล่อยให้ภาษีหัก ณ ที่จ่ายเป็นภาษีสุดท้ายโดยไม่รู้ว่าตนเองอาจได้เงินคืนหากเลือกยื่นรวม
- ไม่ขอข้อมูลอัตราภาษีนิติบุคคลที่บริษัทเสียจริงจากฝ่ายบัญชี: ทำให้ไม่สามารถคำนวณเครดิตภาษีเงินปันผลได้ถูกต้อง
- คำนวณเปรียบเทียบไม่ครบทุกทางเลือกก่อนยื่นแบบ: การนำเงินปันผลมารวมยื่นภาษีอาจทำให้เงินได้รวมสูงขึ้นจนกระทบฐานภาษีของเงินได้ประเภทอื่น ควรคำนวณเปรียบเทียบทั้งสองทางก่อนตัดสินใจ
- ทำหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายหาย: ทำให้ขาดหลักฐานประกอบการขอเครดิตภาษีและขอคืนภาษีตอนยื่นแบบ
- เข้าใจผิดว่าเครดิตภาษีเงินปันผลใช้ได้กับเงินปันผลทุกประเภทเหมือนกันหมด: เงินปันผลจากกองทุนรวมหรือบริษัทที่ได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษีพิเศษอาจมีหลักเกณฑ์การคำนวณเครดิตภาษีที่แตกต่างออกไป ควรตรวจสอบกับผู้เชี่ยวชาญเป็นรายกรณี
ผู้ถือหุ้นที่เป็นเจ้าของกิจการควรวางแผนอย่างไร
เจ้าของกิจการที่เป็นทั้งกรรมการและผู้ถือหุ้นควรวางแผนล่วงหน้าว่าจะรับผลตอบแทนจากบริษัทในรูปแบบเงินเดือน โบนัส หรือเงินปันผลในสัดส่วนใด
เนื่องจากแต่ละรูปแบบมีภาระภาษีและจังหวะเวลาที่แตกต่างกัน
การวางแผนที่ดีควรพิจารณาทั้งภาษีเงินได้นิติบุคคลระดับบริษัท ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาระดับผู้ถือหุ้น และเครดิตภาษีเงินปันผลที่อาจได้รับคืนประกอบกัน
เพื่อให้ภาระภาษีรวมของทั้งบริษัทและเจ้าของต่ำที่สุดอย่างถูกต้องตามกฎหมาย
คำแนะนำเชิงปฏิบัติสำหรับผู้ถือหุ้น
ผู้ถือหุ้นที่ได้รับเงินปันผลควรเก็บหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายทุกฉบับ ขอข้อมูลอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลที่บริษัทเสียจริงในปีที่จ่ายปันผลจากฝ่ายบัญชี
และให้ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีช่วยคำนวณเปรียบเทียบระหว่างการให้ภาษีหัก ณ
ที่จ่ายเป็นภาษีสุดท้ายกับการนำเงินปันผลมารวมยื่นภาษีพร้อมขอเครดิตภาษีคืน เพื่อเลือกทางที่ให้ประโยชน์สูงสุดตามสถานะเงินได้ของตนเองในแต่ละปี
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
เครดิตภาษีเงินปันผลคืออะไร
เป็นกลไกที่เปิดโอกาสให้ผู้ถือหุ้นนำภาษีเงินได้นิติบุคคลที่บริษัทเสียไปแล้วบางส่วนมาเป็นเครดิตหักออกจากภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของตนเอง
เพื่อบรรเทาภาระการเก็บภาษีซ้ำซ้อนจากกำไรก้อนเดียวกัน
ต้องทำอย่างไรจึงจะมีสิทธิขอเครดิตภาษีเงินปันผล
ผู้ถือหุ้นต้องเลือกนำเงินปันผลมารวมคำนวณเป็นเงินได้ในการยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 แทนการให้ภาษีหัก ณ ที่จ่ายเป็นภาษีสุดท้าย หากเลือกให้หัก ณ ที่จ่ายจบจะไม่มีสิทธิขอเครดิตภาษีคืน
ผู้ถือหุ้นแบบใดมักได้ประโยชน์จากการขอเครดิตภาษีเงินปันผล
ผู้ถือหุ้นที่มีเงินได้สุทธิรวมทั้งปีไม่สูงมากและตกอยู่ในอัตราภาษีขั้นบันไดที่ต่ำกว่าอัตราภาษีนิติบุคคลของบริษัทที่จ่ายปันผล
มักได้รับเงินคืนภาษีจากการเลือกนำเงินปันผลมารวมยื่นภาษี
จะทราบอัตราเครดิตภาษีเงินปันผลที่ถูกต้องได้อย่างไร
ต้องขอข้อมูลอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลที่บริษัทเสียจริงในปีที่จ่ายเงินปันผลจากฝ่ายบัญชีของบริษัท แล้วให้ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีช่วยคำนวณสูตรเครดิตภาษีที่ถูกต้องตามอัตรานั้น
หากถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายจากเงินปันผลแล้วไม่ยื่นภาษีเพิ่มได้หรือไม่
ได้ ผู้ถือหุ้นสามารถเลือกให้ภาษีหัก ณ ที่จ่ายเป็นภาษีสุดท้ายโดยไม่ต้องนำมารวมยื่นภาษีเพิ่มเติม แต่จะไม่มีสิทธิขอเครดิตภาษีเงินปันผลคืนในกรณีนี้
เงินปันผลจากทุกบริษัทมีอัตราเครดิตภาษีเท่ากันหรือไม่
ไม่เท่ากัน อัตราเครดิตภาษีคำนวณจากอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลที่บริษัทผู้จ่ายเงินปันผลเสียจริงในรอบบัญชีนั้น
ซึ่งอาจแตกต่างกันตามขนาดกิจการและสิทธิประโยชน์ทางภาษีที่แต่ละบริษัทได้รับ
ควรเก็บเอกสารอะไรบ้างเพื่อขอเครดิตภาษีเงินปันผล
ควรเก็บหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายจากเงินปันผลทุกฉบับ และขอข้อมูลอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลที่บริษัทเสียจริงในปีนั้นจากฝ่ายบัญชี เพื่อใช้ประกอบการคำนวณและยื่นแบบภาษีประจำปี
งานบัญชีและภาษีของธุรกิจเฉพาะทางมักมีรายละเอียดที่แตกต่างจากธุรกิจทั่วไป จึงควรมีผู้เชี่ยวชาญช่วยตรวจสอบอย่างใกล้ชิด ทีม A Plus Me มี
บริการให้คำปรึกษาด้านบัญชีและภาษีสำหรับธุรกิจแต่ละประเภทให้เลือกใช้ตามความเหมาะสม