แฟรนไชส์ร้านอาหารต่างชาติเข้าไทย จดทะเบียนอย่างไร

แบรนด์อาหารต่างชาติที่อยากเข้ามาขยายสาขาในไทย ไม่ว่าจะเป็นการตั้งบริษัทลูกเอง หรือขายสิทธิ์แฟรนไชส์ให้นักลงทุนไทย ต้องเลือกโครงสร้างธุรกิจและใบอนุญาตให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น เพราะกฎหมายไทยมีข้อจำกัดเรื่องสัดส่วนผู้ถือหุ้นต่างชาติในธุรกิจบริการรวมถึงร้านอาหารด้วย

ทำไมแฟรนไชส์ต่างชาติต้องวางแผนโครงสร้างธุรกิจให้ดีก่อนเข้าไทย

ธุรกิจร้านอาหารจัดอยู่ในประเภทธุรกิจบริการตามกฎหมายไทย ซึ่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวกำหนดให้ธุรกิจบริการเป็นธุรกิจที่คนต่างชาติต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว หากต้องการถือหุ้นเกินกว่าสัดส่วนที่กฎหมายกำหนด การไม่วางแผนโครงสร้างให้ถูกต้องตั้งแต่ต้นอาจทำให้ธุรกิจดำเนินการผิดกฎหมายโดยไม่รู้ตัว หรือต้องเสียเวลาแก้ไขโครงสร้างในภายหลังซึ่งมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าการวางแผนล่วงหน้ามาก

สำหรับแบรนด์อาหารต่างชาติที่ต้องการเข้าไทย มีเส้นทางหลักที่ต้องเลือกคือ การตั้งบริษัทเองในไทยเพื่อบริหารสาขาโดยตรง หรือการขายสิทธิ์แฟรนไชส์ (Franchise License) ให้นักลงทุนไทยเป็นผู้ดำเนินการแทน ซึ่งแต่ละแบบมีข้อดี ข้อจำกัด และขั้นตอนจดทะเบียนที่ต่างกัน

ทางเลือกที่ 1: ตั้งบริษัทเองในไทย (Direct Investment)

ข้อจำกัดเรื่องสัดส่วนผู้ถือหุ้นต่างชาติ

ธุรกิจร้านอาหารเข้าข่ายธุรกิจบริการภายใต้บัญชีแนบท้ายพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว หากต่างชาติต้องการถือหุ้นเกิน 49% ต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (dbd.go.th) หรือพิจารณาขอรับการส่งเสริมการลงทุนจากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ซึ่งหากได้รับการส่งเสริม อาจได้รับการยกเว้นข้อจำกัดเรื่องสัดส่วนผู้ถือหุ้นในบางกรณี ทั้งนี้เงื่อนไขและหลักเกณฑ์ควรตรวจสอบกับ BOI และที่ปรึกษากฎหมายโดยตรงเพราะมีรายละเอียดเฉพาะเจาะจงตามประเภทธุรกิจ

ขั้นตอนจดทะเบียนบริษัท

• จองชื่อนิติบุคคลกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
• จัดทำหนังสือบริคณห์สนธิและข้อบังคับบริษัท
• จดทะเบียนจัดตั้งบริษัทจำกัด ระบุวัตถุประสงค์ให้ครอบคลุมกิจการร้านอาหารและการรับสิทธิ์แฟรนไชส์
• ขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (หากสัดส่วนหุ้นต่างชาติเกิน 49%)
• จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มหากคาดว่ารายได้จะเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี
• ขอใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ (ใบอนุญาตร้านอาหาร) จากสำนักงานเขตหรือเทศบาลท้องที่

ทางเลือกที่ 2: ขายสิทธิ์แฟรนไชส์ให้นักลงทุนไทย

อีกเส้นทางที่แบรนด์ต่างชาติหลายรายเลือกใช้คือการทำสัญญาอนุญาตให้สิทธิ์ (Franchise Agreement หรือ Master Franchise Agreement) กับนักลงทุนไทยหรือบริษัทไทยที่ถือหุ้นข้างมากโดยคนไทย เพื่อเป็นผู้ดำเนินธุรกิจในประเทศไทยแทน วิธีนี้ช่วยลดความเสี่ยงเรื่องข้อจำกัดสัดส่วนผู้ถือหุ้นต่างชาติ เพราะบริษัทที่ดำเนินธุรกิจจริงเป็นนิติบุคคลไทย

สิ่งที่ต้องระบุในสัญญาแฟรนไชส์ให้ชัดเจน

• ค่าธรรมเนียมแฟรนไชส์เริ่มต้น (Franchise Fee) และค่าธรรมเนียมรายเดือน/รายปี (Royalty Fee)
• มาตรฐานการดำเนินงาน สูตรอาหาร และการควบคุมคุณภาพ
• สิทธิในการใช้เครื่องหมายการค้าและทรัพย์สินทางปัญญา
• ขอบเขตพื้นที่ที่ได้รับสิทธิ์ (Exclusive Territory) และจำนวนสาขาที่อนุญาต
• เงื่อนไขการต่อสัญญาและการยกเลิกสัญญา

ภาระภาษีที่เกี่ยวข้องกับค่าธรรมเนียมแฟรนไชส์

เมื่อบริษัทไทยจ่ายค่าธรรมเนียมแฟรนไชส์หรือค่า Royalty ให้บริษัทแม่ต่างประเทศ เงินได้ประเภทนี้ถือเป็นเงินได้จากทรัพย์สินทางปัญญาหรือค่าสิทธิ ซึ่งโดยทั่วไปต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายก่อนโอนเงินออกนอกประเทศ อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายสำหรับเงินได้ประเภทนี้ขึ้นอยู่กับว่าประเทศของบริษัทแม่มีอนุสัญญาภาษีซ้อน (Double Tax Agreement) กับประเทศไทยหรือไม่ และเงื่อนไขของอนุสัญญานั้นระบุอัตราไว้เท่าใด จึงควรตรวจสอบอัตราที่ถูกต้องกับผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีระหว่างประเทศหรือกรมสรรพากรก่อนทำสัญญา เพื่อวางแผนกระแสเงินสดและต้นทุนให้แม่นยำ

ตารางเปรียบเทียบ 2 ทางเลือก

ประเด็น	ตั้งบริษัทเอง (Direct Investment)	ขายสิทธิ์แฟรนไชส์ให้คนไทย
การควบคุมมาตรฐาน	ควบคุมได้เต็มที่	ควบคุมผ่านสัญญาและการตรวจสอบ
ข้อจำกัดผู้ถือหุ้นต่างชาติ	ต้องขอใบอนุญาตหากถือหุ้นเกิน 49%	ไม่ติดข้อจำกัดหากผู้รับสิทธิ์เป็นคนไทย
เงินลงทุนเริ่มต้น	สูง ต้องลงทุนเองทั้งหมด	ต่ำกว่า ผู้รับสิทธิ์ลงทุนเอง
รายได้ที่ได้รับ	กำไรจากการดำเนินงานทั้งหมด	ค่าธรรมเนียมแฟรนไชส์และ Royalty
ความเสี่ยงในการดำเนินงาน	รับความเสี่ยงเองทั้งหมด	กระจายความเสี่ยงให้ผู้รับสิทธิ์

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยของแบรนด์ต่างชาติที่เข้าไทย

• ไม่ตรวจสอบข้อจำกัดสัดส่วนผู้ถือหุ้นก่อนตั้งบริษัท: ทำให้ต้องแก้ไขโครงสร้างผู้ถือหุ้นภายหลัง ซึ่งมีค่าใช้จ่ายและใช้เวลานาน
• ไม่ระบุรายละเอียดค่า Royalty และภาษีหัก ณ ที่จ่ายในสัญญาให้ชัดเจน: ทำให้เกิดข้อพิพาทเรื่องยอดเงินสุทธิที่จะได้รับจริง
• ไม่จดทะเบียนเครื่องหมายการค้าในไทยก่อนเปิดสาขา: เสี่ยงต่อการถูกผู้อื่นจดทะเบียนแย่งใช้ชื่อแบรนด์ก่อน
• มองข้ามใบอนุญาตท้องถิ่นที่จำเป็น: เช่น ใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ ใบอนุญาตขายสุรา (หากมี) ซึ่งต้องขอจากหน่วยงานท้องถิ่นแยกต่างหากจากการจดทะเบียนบริษัท

คำแนะนำเชิงปฏิบัติสำหรับแบรนด์ที่วางแผนเข้าไทย

• ปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายและบัญชีที่มีประสบการณ์กับธุรกิจต่างชาติตั้งแต่ขั้นตอนวางแผนโครงสร้าง ก่อนตัดสินใจเลือกรูปแบบการเข้าตลาด
• ตรวจสอบว่าธุรกิจของตนเข้าเงื่อนไขขอรับการส่งเสริมจาก BOI หรือไม่ เพราะอาจได้สิทธิประโยชน์ทางภาษีและผ่อนคลายข้อจำกัดผู้ถือหุ้น
• จดทะเบียนเครื่องหมายการค้าในไทยให้เรียบร้อยก่อนเริ่มดำเนินธุรกิจ
• เขียนสัญญาแฟรนไชส์ให้ครอบคลุมประเด็นภาษีหัก ณ ที่จ่ายและอนุสัญญาภาษีซ้อนอย่างชัดเจน
• วางแผนกระแสเงินสดโดยคำนึงถึงภาษีนำเงินออกนอกประเทศตั้งแต่ต้น เพื่อไม่ให้กระทบผลตอบแทนที่คาดการณ์ไว้

ใช้บทความนี้กับธุรกิจของคุณอย่างไร

เนื้อหาเรื่อง แฟรนไชส์ร้านอาหารต่างชาติเข้าไทย จดทะเบียนอย่างไร ควรนำไปใช้ตรวจสอบกับเอกสารและตัวเลขจริงของกิจการ ไม่ใช่อ่านเพื่อจำคำศัพท์ เพราะแนวทางบัญชีและภาษีขึ้นกับข้อเท็จจริง เอกสาร และรอบเวลาที่เกิดรายการของแต่ละธุรกิจ

แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน

• กรมสรรพากร (rd.go.th)
• กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (dbd.go.th)
• ระบบยื่นแบบออนไลน์ e-Filing กรมสรรพากร

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

แฟรนไชส์ร้านอาหารต่างชาติสามารถถือหุ้น 100% ในบริษัทไทยได้หรือไม่?

โดยหลักการทั่วไป ธุรกิจร้านอาหารเข้าข่ายธุรกิจบริการที่ต่างชาติถือหุ้นเกิน 49% ต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า หรือพิจารณาขอรับการส่งเสริมจาก BOI ซึ่งเงื่อนไขเฉพาะควรตรวจสอบกับที่ปรึกษากฎหมายโดยตรง

ขายสิทธิ์แฟรนไชส์ให้คนไทยดีกว่าตั้งบริษัทเองหรือไม่?

ขึ้นอยู่กับเป้าหมายธุรกิจ การขายสิทธิ์แฟรนไชส์ช่วยลดความเสี่ยงและเงินลงทุน แต่ควบคุมมาตรฐานได้น้อยกว่า ส่วนการตั้งบริษัทเองควบคุมได้เต็มที่แต่ต้องใช้เงินลงทุนสูงกว่าและอาจติดข้อจำกัดสัดส่วนผู้ถือหุ้นต่างชาติ

ค่า Royalty ที่จ่ายให้บริษัทแม่ต่างประเทศต้องเสียภาษีอย่างไร?

ค่า Royalty ถือเป็นเงินได้จากค่าสิทธิที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายก่อนโอนเงินออกนอกประเทศ อัตราที่แท้จริงขึ้นอยู่กับอนุสัญญาภาษีซ้อนระหว่างไทยกับประเทศของบริษัทแม่ ควรตรวจสอบอัตราที่ถูกต้องกับผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีระหว่างประเทศก่อนทำสัญญา

ต้องจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าในไทยก่อนเปิดสาขาหรือไม่?

แนะนำอย่างยิ่งให้จดทะเบียนเครื่องหมายการค้าในไทยก่อนเริ่มดำเนินธุรกิจ เพื่อป้องกันความเสี่ยงที่ผู้อื่นจะจดทะเบียนแย่งใช้ชื่อแบรนด์ก่อน ซึ่งอาจทำให้แบรนด์ต่างชาติเสียสิทธิ์ในการใช้ชื่อของตัวเองในประเทศไทย

ร้านอาหารต่างชาติต้องขอใบอนุญาตอะไรเพิ่มเติมนอกจากจดทะเบียนบริษัท?

ต้องขอใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพจากสำนักงานเขตหรือเทศบาลท้องที่ หากขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ต้องขอใบอนุญาตขายสุราเพิ่มเติม และหากรายได้เกินเกณฑ์ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มด้วย

BOI ช่วยแฟรนไชส์ต่างชาติได้อย่างไร?

หากธุรกิจเข้าเงื่อนไขที่คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนกำหนด อาจได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษีและในบางกรณีอาจผ่อนคลายข้อจำกัดเรื่องสัดส่วนผู้ถือหุ้นต่างชาติ ควรตรวจสอบหลักเกณฑ์ล่าสุดกับ BOI โดยตรงเนื่องจากเงื่อนไขมีความเฉพาะเจาะจงตามประเภทกิจการ

ใช้เวลานานแค่ไหนในการจดทะเบียนธุรกิจแฟรนไชส์ต่างชาติในไทย?

ระยะเวลาขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของโครงสร้าง หากตั้งบริษัทไทยธรรมดาโดยไม่ต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว อาจใช้เวลาไม่กี่สัปดาห์ แต่หากต้องขอใบอนุญาตพิเศษหรือการส่งเสริมจาก BOI อาจใช้เวลาหลายเดือน ควรวางแผนล่วงหน้าและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญตั้งแต่ต้น