Equity Crowdfunding ในไทย ภาษีและบัญชีที่ต้องรู้

การระดมทุนผ่าน Equity Crowdfunding คือการเสนอขายหุ้นให้นักลงทุนจำนวนมากผ่านแพลตฟอร์มที่ได้รับอนุญาตจากสำนักงาน ก.ล.ต. โดยบริษัทที่ระดมทุนได้ต้องบันทึกเงินที่ระดมทุนได้เป็นทุนจดทะเบียนและส่วนเกินมูลค่าหุ้น ไม่ใช่รายได้ อีกทั้งต้องบริหารจัดการผู้ถือหุ้นจำนวนมากและเปิดเผยข้อมูลทางการเงินตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้อย่างต่อเนื่อง

Equity Crowdfunding คืออะไร

Equity Crowdfunding คือการระดมทุนรูปแบบหนึ่งที่บริษัทเสนอขายหุ้นสามัญหรือหุ้นบุริมสิทธิให้กับนักลงทุนจำนวนมากผ่านแพลตฟอร์มตัวกลาง (Funding Portal) ที่ได้รับความเห็นชอบจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) แทนที่จะระดมทุนจากนักลงทุนรายใหญ่หรือสถาบันการเงินเพียงไม่กี่ราย วิธีนี้เปิดโอกาสให้ธุรกิจ Startup และ SME เข้าถึงเงินทุนจากนักลงทุนรายย่อยจำนวนมาก โดยแลกกับการให้สัดส่วนความเป็นเจ้าของบริษัทแก่นักลงทุนเหล่านั้น

เนื่องจากกฎเกณฑ์การกำกับดูแล Equity Crowdfunding รวมถึงเพดานวงเงินที่สามารถระดมทุนได้ในแต่ละปี และคุณสมบัติของนักลงทุนแต่ละประเภท มีการปรับปรุงเป็นระยะโดยสำนักงาน ก.ล.ต. ผู้ประกอบการที่สนใจระดมทุนด้วยวิธีนี้ควรตรวจสอบหลักเกณฑ์ล่าสุดกับสำนักงาน ก.ล.ต. หรือแพลตฟอร์มที่ได้รับอนุญาตโดยตรงก่อนดำเนินการ

การบันทึกบัญชีเงินที่ระดมทุนได้

1. เงินที่ได้รับไม่ใช่รายได้ แต่เป็นทุน

ข้อควรเข้าใจพื้นฐานที่สุดคือ เงินที่บริษัทได้รับจากการขายหุ้นผ่าน Equity Crowdfunding ไม่ใช่รายได้จากการขายสินค้าหรือบริการ จึงไม่นำไปรวมคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล แต่ต้องบันทึกบัญชีเป็น:

• ทุนจดทะเบียนที่เรียกชำระแล้ว ตามมูลค่าที่ตราไว้ของหุ้น (Par Value) คูณจำนวนหุ้นที่ขายได้
• ส่วนเกินมูลค่าหุ้น (Share Premium) สำหรับส่วนต่างระหว่างราคาขายจริงกับมูลค่าที่ตราไว้ ซึ่งมักเป็นจำนวนเงินส่วนใหญ่เมื่อบริษัทขายหุ้นในราคาที่สูงกว่ามูลค่าที่ตราไว้มาก

2. ต้องดำเนินการเพิ่มทุนจดทะเบียนให้ถูกต้องตามกฎหมาย

เมื่อระดมทุนสำเร็จ บริษัทต้องดำเนินการจดทะเบียนเพิ่มทุนและเปลี่ยนแปลงผู้ถือหุ้นกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (dbd.go.th) ให้ถูกต้องตามขั้นตอน รวมถึงจัดทำบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (บอจ.5) ที่ครบถ้วนตามจำนวนนักลงทุนจริง ซึ่งอาจมีผู้ถือหุ้นจำนวนมากกว่าบริษัททั่วไป จึงควรวางระบบทะเบียนผู้ถือหุ้นที่จัดการได้ง่ายตั้งแต่ต้น

ค่าใช้จ่ายในการระดมทุนบันทึกอย่างไร

ค่าธรรมเนียมที่จ่ายให้แพลตฟอร์ม Equity Crowdfunding ค่าที่ปรึกษากฎหมาย ค่าจัดทำเอกสารนำเสนอ (Pitch Deck) และค่าใช้จ่ายอื่นที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการออกและเสนอขายหุ้น โดยหลักการบัญชีทั่วไปมักนำไปหักออกจากส่วนเกินมูลค่าหุ้นที่ได้รับ (ไม่บันทึกเป็นค่าใช้จ่ายในงบกำไรขาดทุน) เนื่องจากถือเป็นต้นทุนในการได้มาซึ่งเงินทุน อย่างไรก็ตามรายละเอียดการปฏิบัติทางบัญชีที่แน่นอนควรปรึกษาผู้สอบบัญชีหรือผู้ทำบัญชีที่มีความเข้าใจมาตรฐานการรายงานทางการเงินที่เกี่ยวข้องโดยตรง

ตัวอย่างการคำนวณอย่างง่าย

รายการ	จำนวนเงิน (บาท)
จำนวนหุ้นที่เสนอขายผ่านแพลตฟอร์ม	100,000 หุ้น
มูลค่าที่ตราไว้ต่อหุ้น (Par Value)	10 บาท
ราคาขายจริงต่อหุ้น	25 บาท
เงินระดมทุนที่ได้รับทั้งหมด	2,500,000 บาท
บันทึกเป็นทุนจดทะเบียนที่เรียกชำระแล้ว	1,000,000 บาท
บันทึกเป็นส่วนเกินมูลค่าหุ้น	1,500,000 บาท

ประเด็นภาษีที่ต้องรู้

แม้เงินที่ระดมทุนได้จะไม่ใช่รายได้ที่ต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคล แต่บริษัทที่ระดมทุนผ่าน Equity Crowdfunding ยังมีประเด็นภาษีอื่นที่ต้องพิจารณา:

• ภาษีเงินได้นิติบุคคลจากผลประกอบการปกติ ยังคงต้องคำนวณตามอัตราปกติ หากเข้าเงื่อนไข SME (ทุนจดทะเบียนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาท และรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อปี) จะได้รับยกเว้นภาษีสำหรับกำไรสุทธิ 300,000 บาทแรก ส่วนที่เกิน 300,000 ถึง 3,000,000 บาทเสียภาษีอัตรา 15% และส่วนที่เกินเสียภาษีอัตรา 20%
• อากรแสตมป์ อาจเกี่ยวข้องกับตราสารการโอนหุ้นหรือสัญญาบางประเภท ควรตรวจสอบกับผู้เชี่ยวชาญว่าธุรกรรมของกิจการเข้าข่ายต้องติดอากรแสตมป์หรือไม่
• สิทธิประโยชน์ทางภาษีของนักลงทุน นักลงทุนที่ลงทุนใน Startup ผ่านช่องทางที่กฎหมายกำหนดอาจได้รับสิทธิยกเว้นภาษีเงินได้จากกำไรส่วนต่างการขายหุ้น (Capital Gain) ภายใต้เงื่อนไขเฉพาะ ซึ่งเป็นประเด็นที่ควรให้นักลงทุนตรวจสอบเงื่อนไขกับกรมสรรพากรหรือผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีของตนเองโดยตรง

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

1. บันทึกเงินระดมทุนเป็นรายได้

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยที่สุดคือการบันทึกเงินที่ได้รับจากการขายหุ้นเป็นรายได้ ทำให้กำไรสุทธิและภาระภาษีเงินได้นิติบุคคลสูงเกินจริงอย่างมาก ทั้งที่จริงแล้วเงินนี้คือทุนของกิจการ

2. ไม่จดทะเบียนเพิ่มทุนและเปลี่ยนแปลงผู้ถือหุ้นให้ตรงกับความเป็นจริง

บางกิจการรับเงินจากนักลงทุนแล้วแต่ล่าช้าในการจดทะเบียนเพิ่มทุนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ทำให้สถานะทางกฎหมายของผู้ถือหุ้นไม่ตรงกับความเป็นจริง และอาจสร้างปัญหาเมื่อมีการตรวจสอบหรือระดมทุนรอบถัดไป

3. ไม่มีระบบจัดการผู้ถือหุ้นจำนวนมาก

Equity Crowdfunding มักมีผู้ถือหุ้นจำนวนมากกว่าการระดมทุนแบบดั้งเดิม หากไม่มีระบบทะเบียนผู้ถือหุ้นและระบบสื่อสารที่ดี จะสร้างภาระด้านธุรการมหาศาลเมื่อต้องจัดประชุมผู้ถือหุ้นหรือจ่ายเงินปันผล

4. ไม่แยกค่าใช้จ่ายในการระดมทุนออกจากค่าใช้จ่ายดำเนินงานปกติ

การบันทึกค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์มและค่าที่ปรึกษาการระดมทุนปะปนกับค่าใช้จ่ายดำเนินงานทั่วไป ทำให้วิเคราะห์ต้นทุนการระดมทุนที่แท้จริงได้ยากและอาจกระทบการบันทึกบัญชีส่วนเกินมูลค่าหุ้นที่ถูกต้อง

แนวทางปฏิบัติที่แนะนำ

• บันทึกเงินที่ระดมทุนได้เป็นทุนจดทะเบียนและส่วนเกินมูลค่าหุ้น ไม่ใช่รายได้
• ดำเนินการจดทะเบียนเพิ่มทุนและปรับปรุงบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นให้ตรงกับความเป็นจริงทันทีหลังระดมทุนสำเร็จ
• วางระบบทะเบียนผู้ถือหุ้นที่รองรับนักลงทุนจำนวนมากตั้งแต่ต้น
• ตรวจสอบหลักเกณฑ์เพดานวงเงินและคุณสมบัตินักลงทุนล่าสุดกับสำนักงาน ก.ล.ต. หรือแพลตฟอร์มที่ได้รับอนุญาต
• ปรึกษาผู้สอบบัญชีเรื่องวิธีบันทึกค่าใช้จ่ายในการระดมทุนให้สอดคล้องกับมาตรฐานรายงานทางการเงิน

การระดมทุนผ่าน Equity Crowdfunding เปิดโอกาสให้ SME และ Startup เข้าถึงเงินทุนได้กว้างขึ้น แต่ต้องแลกกับความรับผิดชอบด้านการเปิดเผยข้อมูลและการบริหารจัดการผู้ถือหุ้นที่ซับซ้อนกว่าเดิม การวางระบบบัญชีและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญตั้งแต่ก่อนเริ่มระดมทุนจะช่วยให้กระบวนการราบรื่นและถูกต้องตามกฎหมาย

ใช้บทความนี้กับธุรกิจของคุณอย่างไร

เนื้อหาเรื่อง Equity Crowdfunding ในไทย ภาษีและบัญชีที่ต้องรู้ ควรนำไปใช้ตรวจสอบกับเอกสารและตัวเลขจริงของกิจการ ไม่ใช่อ่านเพื่อจำคำศัพท์ เพราะแนวทางบัญชีและภาษีขึ้นกับข้อเท็จจริง เอกสาร และรอบเวลาที่เกิดรายการของแต่ละธุรกิจ

แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน

• กรมสรรพากร (rd.go.th)
• กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (dbd.go.th)
• ระบบยื่นแบบออนไลน์ e-Filing กรมสรรพากร

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

เงินที่ได้รับจาก Equity Crowdfunding ต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลหรือไม่

ไม่ต้อง เพราะเงินที่ได้รับจากการขายหุ้นถือเป็นทุนของกิจการ ไม่ใช่รายได้จากการขายสินค้าหรือบริการ จึงไม่นำไปรวมคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล

เงินระดมทุนที่ได้ควรบันทึกบัญชีอย่างไร

บันทึกเป็นทุนจดทะเบียนที่เรียกชำระแล้วตามมูลค่าที่ตราไว้ของหุ้น และส่วนต่างที่เกินมูลค่าตราไว้บันทึกเป็นส่วนเกินมูลค่าหุ้น (Share Premium)

ต้องจดทะเบียนเพิ่มทุนกับหน่วยงานใดหลังระดมทุนสำเร็จ

ต้องดำเนินการจดทะเบียนเพิ่มทุนและเปลี่ยนแปลงบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าให้ถูกต้องและครบถ้วนตามจำนวนนักลงทุนจริง

ค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์ม Equity Crowdfunding บันทึกบัญชีอย่างไร

โดยหลักการทั่วไปมักนำไปหักออกจากส่วนเกินมูลค่าหุ้นที่ได้รับ เนื่องจากถือเป็นต้นทุนในการได้มาซึ่งเงินทุน ควรปรึกษาผู้สอบบัญชีเพื่อยืนยันวิธีปฏิบัติที่เหมาะสมกับกิจการ

นักลงทุนที่ลงทุนผ่าน Equity Crowdfunding ได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษีหรือไม่

นักลงทุนบางกรณีอาจได้รับสิทธิยกเว้นภาษีเงินได้จากกำไรส่วนต่างการขายหุ้นภายใต้เงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด ควรตรวจสอบเงื่อนไขล่าสุดกับกรมสรรพากรหรือผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีโดยตรง

บริษัทที่ระดมทุนผ่าน Equity Crowdfunding ต้องเปิดเผยข้อมูลการเงินอย่างไร

ต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขการเปิดเผยข้อมูลที่สำนักงาน ก.ล.ต. และแพลตฟอร์มกำหนด ซึ่งมักรวมถึงการรายงานผลประกอบการและความคืบหน้าของกิจการให้นักลงทุนทราบอย่างต่อเนื่อง

มีเพดานวงเงินที่ระดมทุนผ่าน Equity Crowdfunding ได้ต่อปีหรือไม่

มี โดยสำนักงาน ก.ล.ต. กำหนดเพดานวงเงินและเงื่อนไขที่อาจปรับปรุงเป็นระยะ จึงควรตรวจสอบหลักเกณฑ์ที่เป็นปัจจุบันกับสำนักงาน ก.ล.ต. หรือแพลตฟอร์มที่ได้รับอนุญาตก่อนวางแผนระดมทุน