ทุเลาการชำระภาษีอากรระหว่างอุทธรณ์ ต้องวางหลักประกันอะไร

บทความนี้เหมาะสำหรับเจ้าของธุรกิจ SME ที่เพิ่งได้รับหนังสือแจ้งการประเมินภาษีจากกรมสรรพากรและกำลังจะยื่นอุทธรณ์คัดค้าน

หลายคนเข้าใจผิดว่าเมื่อยื่นอุทธรณ์แล้วจะไม่ต้องจ่ายภาษีที่ถูกประเมินจนกว่าจะรู้ผล

แต่ความจริงกรมสรรพากรยังมีสิทธิ์เรียกเก็บภาษีค้างระหว่างรอผลอุทธรณ์ เว้นแต่จะยื่นคำร้องขอทุเลาการชำระภาษีอากรและวางหลักประกันให้ถูกต้องครบถ้วน

บทความนี้จะอธิบายว่าการทุเลาการชำระภาษีคืออะไร ต่างจากการขอผ่อนชำระภาษีอย่างไร

ต้องเตรียมหลักประกันแบบไหน และมีขั้นตอนยื่นคำร้องอย่างไรให้ทันเวลาไม่ถูกอายัดทรัพย์สินระหว่างรอผล

สารบัญบทความ

1. ยื่นอุทธรณ์แล้ว สรรพากรยังเรียกเก็บภาษีค้างได้จริงหรือ
2. ทุเลาการชำระภาษีอากรคืออะไร ต่างจากการขอผ่อนชำระภาษีอย่างไร
3. หลักประกันที่ต้องวาง: หนังสือค้ำประกันธนาคารและทางเลือกอื่น
4. ขั้นตอนยื่นคำร้องขอทุเลาการชำระภาษี
5. สิ่งที่ต้องรู้ระหว่างรอผลอุทธรณ์ และข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
6. ใช้บทความนี้กับธุรกิจของคุณอย่างไร
7. แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน

ยื่นอุทธรณ์แล้ว สรรพากรยังเรียกเก็บภาษีค้างได้จริงหรือ

เจ้าของธุรกิจจำนวนมากเข้าใจผิดว่าเมื่อยื่นอุทธรณ์คัดค้านหนังสือแจ้งการประเมินภาษีต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ภายใน 30 วันตามมาตรา 30 แห่งประมวลรัษฎากรแล้ว

ภาระการชำระภาษีที่ถูกประเมินจะหยุดลงโดยอัตโนมัติ แต่ในความเป็นจริง มาตรา 31

แห่งประมวลรัษฎากรกำหนดไว้ชัดเจนว่าการอุทธรณ์ไม่เป็นเหตุให้ทุเลาการเสียภาษีอากร หมายความว่าแม้เรื่องจะยังอยู่ระหว่างการพิจารณาของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์

กรมสรรพากรยังคงมีสิทธิ์ใช้มาตรการเรียกเก็บภาษีค้างได้ตามปกติ เช่น แจ้งเตือนให้ชำระ

อายัดบัญชีธนาคาร หรือยึด/อายัดทรัพย์สินเพื่อบังคับชำระหนี้ภาษี เว้นแต่ผู้เสียภาษีจะได้รับอนุมัติจากอธิบดีกรมสรรพากร (ในทางปฏิบัติมักดำเนินการผ่านสรรพากรพื้นที่ สรรพากรภาค

หรือเจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบอำนาจ) ให้

"ทุเลาการชำระภาษีอากร" ไว้ก่อนเป็นการเฉพาะ ซึ่งเป็นคนละขั้นตอนกับการยื่นอุทธรณ์ และต้องยื่นคำร้องแยกต่างหากอย่างถูกต้อง

ทุเลาการชำระภาษีอากรคืออะไร ต่างจากการขอผ่อนชำระภาษีอย่างไร

ทุเลาการชำระภาษีอากรระหว่างอุทธรณ์ คือคำร้องขอให้กรมสรรพากรระงับการใช้มาตรการบังคับเรียกเก็บภาษีที่ถูกประเมินไว้ชั่วคราว

ระหว่างที่คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ยังพิจารณาข้อโต้แย้งไม่แล้วเสร็จ โดยผู้เสียภาษียังไม่ยอมรับยอดหนี้ที่ถูกประเมิน

ผู้ประกอบการหลายรายสับสนกับการขอผ่อนชำระภาษี ซึ่งเป็นคนละเรื่องกันโดยสิ้นเชิง ตารางด้านล่างสรุปความแตกต่างหลักที่ควรทราบก่อนตัดสินใจ

ประเด็น	ทุเลาการชำระภาษีระหว่างอุทธรณ์	ผ่อนชำระภาษี
สถานะหนี้ภาษี	ยังโต้แย้ง ไม่ยอมรับยอดที่ถูกประเมิน	ยอมรับยอดหนี้แล้ว เพียงขอเวลาผ่อนจ่าย
เงื่อนไขหลักประกัน	มักต้องวางหลักประกัน เช่น หนังสือค้ำประกันธนาคาร	พิจารณาจากสถานะการเงิน อาจไม่ต้องมีหลักประกัน
ผลเมื่อได้รับอนุมัติ	ระงับมาตรการบังคับชำระระหว่างรอผลอุทธรณ์	แบ่งจ่ายเป็นงวดตามแผนที่เสนอ
เงินเพิ่ม	ยังคงคำนวณต่อเนื่อง (อัตราร้อยละ 1.5 ต่อเดือนหรือเศษของเดือน ไม่เกินยอดภาษีที่ต้องเสีย ตามมาตรา 27) จนกว่าจะทราบผลและชำระครบ	ยังคงคำนวณต่อเนื่อง (อัตราร้อยละ 1.5 ต่อเดือนหรือเศษของเดือน ไม่เกินยอดภาษีที่ต้องเสีย ตามมาตรา 27) จนกว่าจะชำระครบทุกงวด

หลักประกันที่ต้องวาง: หนังสือค้ำประกันธนาคารและทางเลือกอื่น

มาตรา 31 แห่งประมวลรัษฎากรให้อำนาจอธิบดีกรมสรรพากรพิจารณาอนุมัติทุเลาการชำระภาษี และตามระเบียบกรมสรรพากรว่าด้วยการอุทธรณ์และการพิจารณาอุทธรณ์ตามประมวลรัษฎากร พ.ศ. 2564

กำหนดรูปแบบหลักประกันที่ยอมรับไว้ชัดเจน ได้แก่ (1)

หนังสือค้ำประกันของธนาคารตามแบบที่กรมสรรพากรกำหนด (2) การจดทะเบียนจำนองอสังหาริมทรัพย์ (3) พันธบัตรรัฐบาลตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด (4)

สมุดเงินฝากประจำธนาคารพาณิชย์ที่มีเงื่อนไขห้ามถอนเงินระหว่างค้ำประกัน และ (5)

อสังหาริมทรัพย์หรือพันธบัตรรัฐบาลของบุคคลอื่น ซึ่งใช้ได้เฉพาะกรณีขอทุเลาบางส่วนเท่านั้น ในทางปฏิบัติ หลักประกันที่ได้รับความนิยมและดำเนินการได้รวดเร็วที่สุดคือ

หนังสือค้ำประกันของธนาคารพาณิชย์ (Letter of Guarantee)

ที่ระบุวงเงินครอบคลุมยอดภาษี เบี้ยปรับ และเงินเพิ่มที่เป็นข้อพิพาททั้งหมด เพราะกรมสรรพากรเรียกเก็บเงินจากธนาคารได้รวดเร็วหากอุทธรณ์ไม่สำเร็จ

ส่วนหลักประกันรูปแบบอื่นมักใช้เวลาดำเนินการนานกว่า

เนื่องจากต้องประเมินราคาทรัพย์สินหรือดำเนินการจดทะเบียนสิทธิเพิ่มเติม ทั้งนี้ ระเบียบดังกล่าวไม่ได้กำหนดระยะเวลาการพิจารณาคำร้องไว้ตายตัว

ผู้ประกอบการจึงควรยื่นคำร้องพร้อมหลักประกันโดยเร็วที่สุดหลังยื่นอุทธรณ์

และควรติดต่อธนาคารที่ใช้บริการอยู่แล้วล่วงหน้า เพื่อสอบถามอัตราค่าธรรมเนียมออกหนังสือค้ำประกันและระยะเวลาดำเนินการ

เพราะการขอหนังสือค้ำประกันมีต้นทุนค่าธรรมเนียมที่ต้องนำมาชั่งน้ำหนักเทียบกับประโยชน์ที่ได้จากการชะลอการจ่ายภาษีไว้ก่อน

ขั้นตอนยื่นคำร้องขอทุเลาการชำระภาษี

การขอทุเลาการชำระภาษีอากรควรดำเนินการควบคู่กับการยื่นอุทธรณ์ตั้งแต่ต้น เพื่อไม่ให้กรมสรรพากรเริ่มมาตรการบังคับก่อนที่คำร้องจะได้รับการพิจารณา โดยทั่วไปมีลำดับขั้นตอนดังนี้

• ยื่นอุทธรณ์คัดค้านการประเมินภายใน 30 วัน: นับจากวันที่ได้รับหนังสือแจ้งการประเมิน เช่น กรณีถูกประเมินภาษีเงินได้นิติบุคคลเพิ่มเติมจากแบบ ภ.ง.ด.50 หรือภาษีมูลค่าเพิ่มจากแบบ ภ.พ.30 ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ ผ่านสรรพากรพื้นที่ที่ออกหนังสือแจ้งประเมิน ตามมาตรา 30 แห่งประมวลรัษฎากร
• ยื่นหนังสือคำร้องขอทุเลาการชำระภาษีอากรแยกต่างหาก: ระบุเหตุผลที่ขอทุเลา อ้างอิงมาตรา 31 แห่งประมวลรัษฎากร พร้อมแนบสำเนาคำอุทธรณ์และเอกสารประกอบ ยื่นต่อสรรพากรพื้นที่หรือสรรพากรภาคที่รับผิดชอบ (หรือหน่วยงานที่ดูแลผู้เสียภาษีรายใหญ่ กรณีอยู่ในความรับผิดชอบของหน่วยงานดังกล่าว) ตามระเบียบกรมสรรพากรว่าด้วยการอุทธรณ์และการพิจารณาอุทธรณ์ตามประมวลรัษฎากร พ.ศ. 2564
• จัดหาและแนบหลักประกันตามรูปแบบที่กรมสรรพากรกำหนด: ส่วนใหญ่ประสานธนาคารให้ออกหนังสือค้ำประกันในวงเงินที่ครอบคลุมยอดภาษีพิพาท แล้วแนบต้นฉบับหรือสำเนาที่รับรองถูกต้องไปพร้อมคำร้อง หากใช้หลักประกันรูปแบบอื่น เช่น จำนองอสังหาริมทรัพย์หรือพันธบัตรรัฐบาล ต้องเตรียมเอกสารแสดงกรรมสิทธิ์และเอกสารประกอบการประเมินราคาเพิ่มเติมด้วย
• รอผลการพิจารณาอนุมัติ: อธิบดีกรมสรรพากรหรือเจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบอำนาจจะพิจารณาความเหมาะสมของหลักประกันและวงเงินเป็นรายกรณี รวมถึงพิจารณาว่ามีการดำเนินมาตรการบังคับ เช่น การยึด/อายัดทรัพย์สินไปแล้วหรือไม่ประกอบด้วย หากอนุมัติจะมีหนังสือแจ้งยืนยันการทุเลาการชำระ และระงับมาตรการบังคับเรียกเก็บภาษีไว้จนกว่าจะทราบผลอุทธรณ์
• หากยังไม่ได้รับอนุมัติหรือไม่ได้ยื่นคำร้อง: กรมสรรพากรยังมีสิทธิ์ดำเนินมาตรการเรียกเก็บภาษีค้างตามปกติ แม้เรื่องอุทธรณ์จะยังไม่ถึงที่สุด ผู้ประกอบการจึงไม่ควรปล่อยเวลาผ่านไปโดยไม่ยื่นคำร้อง

สิ่งที่ต้องรู้ระหว่างรอผลอุทธรณ์ และข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

แม้จะได้รับอนุมัติให้ทุเลาการชำระภาษีแล้ว มีประเด็นสำคัญที่ผู้ประกอบการต้องเข้าใจไว้ล่วงหน้า เพื่อไม่ให้วางแผนการเงินผิดพลาด

• เงินเพิ่มยังคงเดินต่อเนื่อง: การได้รับอนุมัติทุเลาการชำระเป็นเพียงการระงับมาตรการบังคับ ไม่ใช่การหยุดคำนวณเงินเพิ่มตามมาตรา 27 แห่งประมวลรัษฎากร ซึ่งคิดในอัตราร้อยละ 1.5 ต่อเดือนหรือเศษของเดือนของภาษีที่ค้างชำระ (รวมแล้วไม่เกินจำนวนภาษีที่ต้องเสีย) หากผลอุทธรณ์ออกมาไม่เป็นคุณ ผู้ประกอบการต้องชำระภาษีพร้อมเงินเพิ่มที่สะสมมาตลอดช่วงเวลาที่ทุเลาไว้ด้วย
• หนังสือค้ำประกันมีอายุและอาจต้องต่ออายุ: หากกระบวนการอุทธรณ์ใช้เวลานานกว่าที่กำหนดในหนังสือค้ำประกันเดิม ต้องประสานธนาคารต่ออายุหลักประกันล่วงหน้า มิเช่นนั้นกรมสรรพากรอาจถือว่าหลักประกันขาดผลและกลับมาใช้มาตรการบังคับได้ทันที
• หากแพ้อุทธรณ์ กฎหมายกำหนดกรอบเวลาชำระที่ชัดเจน: ตามมาตรา 31 แห่งประมวลรัษฎากร ผู้เสียภาษีที่ได้รับอนุมัติให้ทุเลาไว้ก่อนต้องชำระภาษีที่ค้างพร้อมเงินเพิ่มภายใน 30 วันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งคำวินิจฉัยอุทธรณ์ (หรือนับแต่ทราบคำพิพากษาถึงที่สุด กรณีมีการฟ้องคดีต่อศาลภาษีอากรต่อ) หากพ้นกำหนดดังกล่าวแล้วยังไม่ชำระ ให้ถือเป็นภาษีอากรค้าง และกรมสรรพากรมีสิทธิ์เรียกเก็บเงินจากธนาคารตามหนังสือค้ำประกันได้ทันที เพราะหนังสือค้ำประกันเป็นภาระผูกพันของธนาคารโดยตรง ผู้ประกอบการจึงควรเตรียมแผนการเงินรองรับไว้ล่วงหน้าทั้งกรณีชนะและแพ้อุทธรณ์
• ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย: ยื่นอุทธรณ์แล้วเข้าใจว่าไม่ต้องทำอะไรต่อ ไม่ยื่นคำร้องทุเลาจนถูกอายัดบัญชีระหว่างรอผล หรือยื่นคำร้องทุเลาโดยไม่แนบหลักประกันที่กรมสรรพากรยอมรับ ทำให้คำร้องไม่ได้รับการอนุมัติทันเวลา

ผู้ประกอบการที่กำลังอยู่ระหว่างข้อพิพาทภาษี ควรปรึกษาสำนักงานบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษีตั้งแต่วันที่ได้รับหนังสือแจ้งประเมิน เพื่อประเมินโอกาสความสำเร็จของการอุทธรณ์

และตัดสินใจว่าควรยื่นขอทุเลาการชำระควบคู่กันหรือไม่

เพราะแต่ละทางเลือกมีต้นทุนค่าธรรมเนียมและความเสี่ยงที่แตกต่างกัน ข้อมูลในบทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเพื่อการศึกษาเบื้องต้นเท่านั้น

รายละเอียดของแต่ละกรณีอาจแตกต่างกันตามข้อเท็จจริง

จึงควรตรวจสอบกับสรรพากรพื้นที่หรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีโดยตรงก่อนตัดสินใจ เพื่อรักษาสภาพคล่องของธุรกิจไว้ได้ดีที่สุดในสถานการณ์ที่กดดัน

ใช้บทความนี้กับธุรกิจของคุณอย่างไร

เนื้อหาเรื่อง ทุเลาการชำระภาษีอากรระหว่างอุทธรณ์ ต้องวางหลักประกันอะไร ควรนำไปใช้ตรวจสอบกับเอกสารและตัวเลขจริงของกิจการ ไม่ใช่อ่านเพื่อจำคำศัพท์

เพราะแนวทางบัญชีและภาษีขึ้นกับข้อเท็จจริง เอกสาร และรอบเวลาที่เกิดรายการของแต่ละธุรกิจ

แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน

• กรมสรรพากร (rd.go.th)
• กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (dbd.go.th)
• ระบบยื่นแบบออนไลน์ e-Filing กรมสรรพากร

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ยื่นอุทธรณ์ภาษีแล้ว ต้องจ่ายภาษีที่ถูกประเมินก่อนหรือไม่

การยื่นอุทธรณ์ไม่ได้ทำให้ภาระการชำระภาษีหยุดลงโดยอัตโนมัติ ตามมาตรา 31 แห่งประมวลรัษฎากร กรมสรรพากรยังมีสิทธิ์เรียกเก็บภาษีค้างระหว่างรอผลอุทธรณ์

เว้นแต่จะได้รับอนุมัติจากอธิบดีกรมสรรพากร (หรือเจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบอำนาจ)

ให้ทุเลาการชำระภาษีไว้ก่อน จึงควรยื่นคำร้องขอทุเลาควบคู่กับการยื่นอุทธรณ์ทันทีหากต้องการชะลอการเรียกเก็บ

ทุเลาการชำระภาษีอากรต่างจากการขอผ่อนชำระภาษีอย่างไร

ทุเลาการชำระภาษีใช้ในกรณีที่ยังโต้แย้งยอดประเมินและรออุทธรณ์ โดยมักต้องวางหลักประกัน เช่น หนังสือค้ำประกันธนาคาร เพื่อระงับมาตรการบังคับชั่วคราว

ส่วนผ่อนชำระภาษีใช้เมื่อยอมรับยอดหนี้แล้วแต่ขอแบ่งจ่ายเป็นงวดเพราะขาดสภาพคล่อง

ทั้งสองกรณีเงินเพิ่มยังคงคำนวณต่อเนื่อง (อัตราร้อยละ 1.5 ต่อเดือน ไม่เกินยอดภาษีที่ต้องเสีย ตามมาตรา 27) จนกว่าจะชำระครบ

ต้องวางหลักประกันเท่าไหร่ และใช้อะไรได้บ้างนอกจากหนังสือค้ำประกันธนาคาร

โดยทั่วไปกรมสรรพากรจะพิจารณาวงเงินหลักประกันให้ครอบคลุมยอดภาษี เบี้ยปรับ และเงินเพิ่มที่มีข้อพิพาท ตามระเบียบกรมสรรพากรว่าด้วยการอุทธรณ์และการพิจารณาอุทธรณ์ตามประมวลรัษฎากร

พ.ศ. 2564 หลักประกันที่ยอมรับได้แก่ หนังสือค้ำประกันธนาคาร

การจดทะเบียนจำนองอสังหาริมทรัพย์ พันธบัตรรัฐบาล สมุดเงินฝากประจำธนาคารพาณิชย์ที่มีเงื่อนไขห้ามถอน หรืออสังหาริมทรัพย์/พันธบัตรของบุคคลอื่น (เฉพาะกรณีขอทุเลาบางส่วน)

โดยหนังสือค้ำประกันธนาคารเป็นรูปแบบที่ใช้บ่อยและดำเนินการได้เร็วที่สุด

ควรสอบถามรายละเอียดที่แน่นอนกับสรรพากรพื้นที่หรือสรรพากรภาคที่รับผิดชอบโดยตรง

หากได้รับอนุมัติให้ทุเลาการชำระภาษีแล้ว แต่สุดท้ายแพ้อุทธรณ์ ต้องทำอย่างไร

ต้องชำระภาษีตามที่ประเมิน พร้อมเงินเพิ่มที่คำนวณต่อเนื่อง (อัตราร้อยละ 1.5 ต่อเดือน ไม่เกินยอดภาษีที่ต้องเสีย) มาตลอดช่วงเวลาที่ขอทุเลาไว้ โดยกฎหมายกำหนดให้ต้องชำระภายใน 30

วันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งคำวินิจฉัยอุทธรณ์ตามมาตรา 31

แห่งประมวลรัษฎากร หากไม่ชำระภายในกำหนดดังกล่าว ถือเป็นภาษีอากรค้าง และกรมสรรพากรมีสิทธิ์เรียกให้ธนาคารชำระเงินตามหนังสือค้ำประกันที่วางไว้ทันที

จึงควรเตรียมแผนการเงินรองรับไว้ล่วงหน้าทั้งกรณีชนะและแพ้อุทธรณ์

สำหรับธุรกิจที่กำลังขยายตัวหรือมีธุรกรรมซับซ้อนขึ้น การศึกษารายละเอียดบริการวางแผนภาษี ไว้ล่วงหน้าจะช่วยลดความเสี่ยงและความสับสนเรื่องภาษีได้