ธุรกิจนำคนไข้ต่างชาติมารักษาในไทยทำหน้าที่เป็นตัวกลางระหว่างคนไข้ต่างประเทศกับโรงพยาบาล มีรายได้หลักจากค่าคอมมิชชันหรือค่าบริการจัดการ
ซึ่งมีประเด็นภาษีข้ามพรมแดนที่ต้องเข้าใจให้ถูกต้อง
ธุรกิจนำคนไข้ต่างชาติมารักษาในไทย หรือที่เรียกกันว่า Medical Tourism Agency ทำหน้าที่เป็นตัวกลางจับคู่คนไข้จากต่างประเทศกับโรงพยาบาลหรือคลินิกในไทย
ให้บริการตั้งแต่ประสานนัดหมายแพทย์ จัดการเรื่องวีซ่า ที่พัก และล่ามแปลภาษา
ธุรกิจนี้มีรายได้หลักจากค่าคอมมิชชันที่โรงพยาบาลจ่ายให้ หรือค่าบริการจัดการที่เรียกเก็บจากคนไข้โดยตรง ซึ่งมีประเด็นภาษีที่ซับซ้อนกว่าธุรกิจนายหน้าทั่วไป
เนื่องจากเกี่ยวข้องกับเงินตราต่างประเทศและคู่สัญญาที่อยู่คนละประเทศ
สารบัญบทความ
โครงสร้างรายได้ของธุรกิจ Medical Tourism
รายได้ของเอเจนซี่ Medical Tourism มักมาจากสองแหล่งหลัก แหล่งแรกคือค่าคอมมิชชันที่โรงพยาบาลหรือคลินิกในไทยจ่ายให้เอเจนซี่เป็นเปอร์เซ็นต์ของค่ารักษาพยาบาลที่คนไข้จ่ายจริง
ซึ่งเป็นโมเดลที่พบบ่อยที่สุด แหล่งที่สองคือค่าบริการจัดการ (Package
Fee) ที่เอเจนซี่เรียกเก็บจากคนไข้โดยตรงสำหรับบริการเสริม เช่น จัดหาล่าม จองที่พัก และประสานงานเดินทาง ซึ่งแยกต่างหากจากค่ารักษาพยาบาลที่คนไข้จ่ายให้โรงพยาบาลโดยตรง
เอเจนซี่บางรายใช้ทั้งสองโมเดลผสมกัน
จึงจำเป็นต้องมีระบบบัญชีที่แยกรายได้แต่ละประเภทให้ชัดเจน เพื่อคำนวณภาษีเงินได้และ VAT ได้ถูกต้อง
ภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับเอเจนซี่ Medical Tourism
เอเจนซี่ที่จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลในไทยต้องยื่นภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรสุทธิที่เกิดขึ้นจากรายได้ค่าคอมมิชชันและค่าบริการจัดการทั้งหมด หากเป็น SME
ที่มีทุนจดทะเบียนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาทและรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อปี
จะได้รับยกเว้นภาษีสำหรับกำไร 300,000 บาทแรก และเสียภาษีอัตราร้อยละ 15 สำหรับกำไรส่วน 300,001-3,000,000 บาท ส่วนที่เกินเสียภาษีอัตราร้อยละ 20
ประเด็นสำคัญที่ต้องระวังคือรายได้ค่าคอมมิชชันจากโรงพยาบาลควรบันทึกตามมูลค่าจริงที่เกิดขึ้นในแต่ละรอบบัญชี ไม่ใช่บันทึกเมื่อได้รับเงินสดเท่านั้น
เพื่อให้สอดคล้องกับหลักเกณฑ์สิทธิ (Accrual Basis) ที่กฎหมายภาษีกำหนด
ประเด็น VAT สำหรับบริการข้ามพรมแดน
ค่าคอมมิชชันที่เอเจนซี่ได้รับจากโรงพยาบาลในไทยถือเป็นรายได้จากการให้บริการในประเทศไทย ซึ่งหากเอเจนซี่มีรายได้เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มและเรียกเก็บ VAT
จากโรงพยาบาลตามอัตราที่กฎหมายกำหนด
ส่วนค่าบริการจัดการที่เรียกเก็บจากคนไข้ต่างชาติโดยตรงนั้น หากบริการเกิดขึ้นและใช้ประโยชน์ในประเทศไทย เช่น จัดหาล่ามหรือประสานงานในไทย โดยทั่วไปยังถือเป็นบริการที่ต้องเสีย VAT
ในอัตราปกติ ไม่เข้าเงื่อนไข VAT อัตราศูนย์แบบการส่งออกสินค้า
เนื่องจากกฎเกณฑ์เรื่องสถานที่ให้บริการและการใช้ประโยชน์ของบริการมีรายละเอียดที่ซับซ้อน เอเจนซี่จึงควรตรวจสอบสถานะ VAT
ของรายได้แต่ละประเภทกับผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีหรือกรมสรรพากรให้ชัดเจนก่อนออกใบแจ้งหนี้ให้คนไข้ต่างชาติหรือโรงพยาบาล
การรับเงินจากต่างประเทศและอัตราแลกเปลี่ยน
- รับเงินค่าบริการเป็นเงินตราต่างประเทศ ต้องแปลงเป็นเงินบาทตามอัตราแลกเปลี่ยน ณ วันที่เกิดรายการเพื่อบันทึกบัญชี
- ผลต่างจากอัตราแลกเปลี่ยน ระหว่างวันที่บันทึกรายได้กับวันที่รับเงินจริง ต้องบันทึกเป็นกำไรหรือขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนแยกต่างหาก
- เอกสารประกอบการรับเงินจากต่างประเทศ เช่น ใบแจ้งยอดโอนเงินระหว่างประเทศ ควรเก็บไว้เป็นหลักฐานประกอบการบันทึกบัญชีและใช้ตรวจสอบแหล่งที่มาของเงินได้
เอเจนซี่ที่รับเงินจากคนไข้หลายสัญชาติควรมีระบบบันทึกอัตราแลกเปลี่ยนที่ใช้อ้างอิงสม่ำเสมอ เพื่อลดความคลาดเคลื่อนในการปิดงบบัญชีแต่ละเดือน
และป้องกันปัญหาการกระทบยอดรายได้ระหว่างสกุลเงินที่ไม่ตรงกัน
ตัวอย่างสถานการณ์จริง
สมมติเอเจนซี่แห่งหนึ่งประสานงานให้คนไข้จากตะวันออกกลางเข้ารับการผ่าตัดที่โรงพยาบาลเอกชนในกรุงเทพฯ มูลค่าค่ารักษา 500,000 บาท
โดยโรงพยาบาลตกลงจ่ายค่าคอมมิชชันให้เอเจนซี่ในอัตราร้อยละ 10 ของค่ารักษา คิดเป็นเงิน 50,000 บาท
พร้อมกันนี้เอเจนซี่ยังเรียกเก็บค่าบริการจัดการจากคนไข้โดยตรงอีก 30,000 บาทสำหรับบริการล่ามและจัดหาที่พัก เอเจนซี่ต้องบันทึกรายได้รวม 80,000 บาทจากทั้งสองแหล่ง
และพิจารณาว่าต้องเรียกเก็บ VAT
จากทั้งค่าคอมมิชชันและค่าบริการจัดการหรือไม่ตามสถานะที่ตรวจสอบกับผู้เชี่ยวชาญ พร้อมบันทึกผลต่างอัตราแลกเปลี่ยนหากรับเงินค่าบริการจัดการเป็นสกุลเงินต่างประเทศ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ไม่บันทึกรายได้ค่าคอมมิชชันตามหลักเกณฑ์สิทธิ รอจนได้รับเงินสดจริงเท่านั้น ทำให้รายได้แต่ละเดือนไม่สอดคล้องกับช่วงเวลาที่เกิดรายการจริง
- ไม่แยกรายได้ค่าคอมมิชชันกับค่าบริการจัดการที่เรียกเก็บจากคนไข้โดยตรง ทำให้คำนวณ VAT ผิดพลาด
- เข้าใจผิดว่าบริการให้คนไข้ต่างชาติเข้าเงื่อนไข VAT อัตราศูนย์เหมือนการส่งออกสินค้า ทั้งที่กฎเกณฑ์เรื่องบริการมีรายละเอียดต่างจากสินค้า
- ไม่บันทึกผลต่างอัตราแลกเปลี่ยนแยกต่างหาก ทำให้งบการเงินไม่สะท้อนกำไรขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนที่แท้จริง
ตารางสรุปประเด็นภาษีที่ต้องตรวจสอบ
| รายการ | แหล่งรายได้ | ข้อควรตรวจสอบ |
|---|---|---|
| ค่าคอมมิชชันจากโรงพยาบาล | โรงพยาบาลในไทยจ่ายให้ | ตรวจสอบ VAT และบันทึกตามหลักเกณฑ์สิทธิ |
| ค่าบริการจัดการจากคนไข้ | คนไข้ต่างชาติจ่ายตรง | ตรวจสอบสถานะ VAT ของบริการในไทย |
| เงินตราต่างประเทศ | รับเป็นสกุลเงินต่างประเทศ | บันทึกอัตราแลกเปลี่ยนและผลต่างให้ถูกต้อง |
| ภาษีเงินได้นิติบุคคล SME | กำไรสุทธิรวมทุกรายได้ | ตรวจสอบเงื่อนไขทุนและรายได้ตามเกณฑ์ SME |
คำแนะนำเชิงปฏิบัติ
ผู้ประกอบการธุรกิจ Medical Tourism ควรวางระบบบัญชีที่แยกรายได้ค่าคอมมิชชันจากโรงพยาบาลและค่าบริการจัดการจากคนไข้ให้ชัดเจนตั้งแต่ต้น
บันทึกรายได้ตามหลักเกณฑ์สิทธิให้สอดคล้องกับช่วงเวลาที่เกิดรายการจริง
มีระบบบันทึกอัตราแลกเปลี่ยนที่ใช้อ้างอิงสม่ำเสมอ และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีเพื่อตรวจสอบสถานะ VAT ของรายได้แต่ละประเภทให้ถูกต้องก่อนออกใบแจ้งหนี้ให้คู่สัญญาทั้งในและต่างประเทศ
แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ค่าคอมมิชชันที่โรงพยาบาลจ่ายให้เอเจนซี่ต้องเสีย VAT หรือไม่
หากเอเจนซี่มีรายได้เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีต้องจดทะเบียน VAT และเรียกเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มจากค่าคอมมิชชันตามอัตราที่กฎหมายกำหนด เนื่องจากถือเป็นรายได้จากการให้บริการในประเทศไทย
ค่าบริการจัดการที่เรียกเก็บจากคนไข้ต่างชาติเข้าเงื่อนไข VAT อัตราศูนย์หรือไม่
โดยทั่วไปหากบริการเกิดขึ้นและใช้ประโยชน์ในประเทศไทยยังต้องเสีย VAT ในอัตราปกติ ไม่เข้าเงื่อนไขอัตราศูนย์แบบส่งออกสินค้า ควรตรวจสอบสถานะที่แน่นอนกับผู้เชี่ยวชาญ
รับเงินค่าบริการเป็นเงินตราต่างประเทศต้องบันทึกบัญชีอย่างไร
ต้องแปลงเป็นเงินบาทตามอัตราแลกเปลี่ยน ณ วันที่เกิดรายการ และบันทึกผลต่างจากอัตราแลกเปลี่ยนระหว่างวันที่บันทึกกับวันที่รับเงินจริงเป็นกำไรหรือขาดทุนแยกต่างหาก
เอเจนซี่ Medical Tourism ควรบันทึกรายได้ค่าคอมมิชชันเมื่อไหร่
ควรบันทึกตามหลักเกณฑ์สิทธิ คือเมื่อมีสิทธิได้รับค่าคอมมิชชันตามข้อตกลงกับโรงพยาบาล ไม่ใช่รอจนได้รับเงินสดจริงเท่านั้น เพื่อให้สอดคล้องกับกฎหมายภาษี
เอเจนซี่ที่มีทั้งรายได้ค่าคอมมิชชันและค่าบริการจัดการต้องแยกบัญชีอย่างไร
ควรแยกบันทึกรายได้แต่ละประเภทให้ชัดเจนในบัญชีแยกประเภท เนื่องจากอาจมีสถานะ VAT ที่แตกต่างกัน และช่วยให้วิเคราะห์ความสามารถทำกำไรของแต่ละบริการได้แม่นยำ
เอเจนซี่ SME ได้สิทธิ์ลดหย่อนภาษีเงินได้นิติบุคคลหรือไม่
หากจดทะเบียนนิติบุคคลที่มีทุนจดทะเบียนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาทและรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อปี จะได้รับยกเว้นภาษีในกำไร 300,000 บาทแรกตามเงื่อนไข SME
ต้องเก็บเอกสารอะไรเพิ่มเติมสำหรับรายได้จากต่างประเทศ
ควรเก็บใบแจ้งยอดโอนเงินระหว่างประเทศ สัญญาหรือข้อตกลงกับโรงพยาบาลและคนไข้ เพื่อเป็นหลักฐานประกอบการบันทึกบัญชีและใช้ตรวจสอบแหล่งที่มาของเงินได้เมื่อถูกตรวจสอบภาษี
งานบัญชีและภาษีของธุรกิจเฉพาะทางมักมีรายละเอียดที่แตกต่างจากธุรกิจทั่วไป จึงควรมีผู้เชี่ยวชาญช่วยตรวจสอบอย่างใกล้ชิด ทีม A Plus Me มี
บริการให้คำปรึกษาด้านบัญชีและภาษีสำหรับธุรกิจแต่ละประเภทให้เลือกใช้ตามความเหมาะสม