ไลฟ์ขายของร่วมกับแขกรับเชิญ แบ่งยอดขายและออกเอกสารอย่างไร

ไลฟ์ขายของร่วมกับแขกรับเชิญหรือดารา มักตกลงกันเป็นค่าตัวคงที่ ค่าคอมมิชชั่นตามยอดขาย หรือทั้งสองแบบผสมกัน แต่ละรูปแบบมีผลต่อการบันทึกรายได้ ค่าใช้จ่าย และภาษีหัก ณ ที่จ่ายต่างกัน บทความนี้สรุปวิธีแบ่งยอดขายและออกเอกสารให้ถูกต้องสำหรับเจ้าของร้านที่จัดไลฟ์ร่วมกับแขกรับเชิญ

รูปแบบค่าตอบแทนแขกรับเชิญที่พบบ่อย

ร้านค้าที่เชิญแขกรับเชิญ อินฟลูเอนเซอร์ หรือดารามาร่วมไลฟ์ขายของ มักตกลงค่าตอบแทนในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งหรือผสมกัน ได้แก่ (1) ค่าตัวคงที่ (Fixed Fee) จ่ายตามจำนวนชั่วโมงหรือครั้งที่ออกไลฟ์ ไม่ผูกกับยอดขาย (2) ค่าคอมมิชชั่นตามสัดส่วนยอดขายที่ปิดได้ระหว่างไลฟ์ และ (3) ค่าตัวขั้นต่ำบวกค่าคอมมิชชั่นส่วนเกิน ซึ่งเป็นที่นิยมมากขึ้นในธุรกิจ Live Commerce เพราะช่วยกระตุ้นให้แขกรับเชิญตั้งใจปิดยอดขายให้มากที่สุด ไม่ว่าจะเลือกรูปแบบใด ร้านค้าควรทำสัญญาหรือข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรระบุอัตราและวิธีคำนวณให้ชัดเจนก่อนออกไลฟ์ทุกครั้ง เพื่อป้องกันข้อพิพาทภายหลังและใช้เป็นหลักฐานประกอบการบันทึกบัญชี

ยอดขายทั้งหมดต้องบันทึกเป็นรายได้ของร้านก่อน

ประเด็นสำคัญที่เจ้าของร้านมักเข้าใจผิดคือ เมื่อต้องแบ่งยอดขายให้แขกรับเชิญ บางรายเข้าใจว่าสามารถบันทึกเฉพาะส่วนที่เหลือหลังหักค่าคอมมิชชั่นเป็นรายได้ของร้าน ซึ่งไม่ถูกต้อง ยอดขายสินค้าทั้งหมดที่เกิดขึ้นจริงระหว่างไลฟ์ ไม่ว่าจะเป็นยอดที่แขกรับเชิญช่วยปิดหรือยอดที่ทีมร้านปิดเอง ต้องบันทึกเป็นรายได้ของร้านเต็มจำนวนตามใบสั่งซื้อและใบเสร็จที่ออกให้ลูกค้าปลายทาง ส่วนค่าตัวหรือค่าคอมมิชชั่นที่จ่ายให้แขกรับเชิญให้บันทึกแยกเป็นค่าใช้จ่ายทางการตลาดหรือค่าใช้จ่ายในการขาย ไม่ใช่การหักยอดขายสุทธิก่อนบันทึกรายได้

ภาษีหัก ณ ที่จ่ายสำหรับค่าตัวและค่าคอมมิชชั่น

เมื่อร้านค้าซึ่งเป็นนิติบุคคลจ่ายค่าตัวหรือค่าคอมมิชชั่นให้แขกรับเชิญที่เป็นบุคคลธรรมดา โดยทั่วไปเข้าข่ายต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายก่อนจ่ายเงินทุกครั้ง ไม่ว่าจะจ่ายเป็นค่าตัวคงที่หรือค่าคอมมิชชั่นตามยอดขาย เพราะถือเป็นเงินได้จากการรับจ้างทำงานหรือบริการ ส่วนอัตราที่ถูกต้องขึ้นอยู่กับลักษณะความสัมพันธ์และประเภทเงินได้ตามกฎหมาย ผู้ประกอบการควรตรวจสอบอัตราหัก ณ ที่จ่ายที่แน่นอนกับผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีหรือกรมสรรพากรก่อนจ่ายเงิน และออกหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายให้แขกรับเชิญทุกครั้งเพื่อให้นำไปใช้เป็นเครดิตภาษีตอนยื่นแบบประจำปี

รูปแบบค่าตอบแทน	ลักษณะภาษี	ข้อควรระวัง
ค่าตัวคงที่ต่อรอบไลฟ์	เงินได้บริการ + หัก ณ ที่จ่าย	ต้องมีสัญญา/ใบแจ้งหนี้รองรับ
ค่าคอมมิชชั่นตามยอดขาย	เงินได้บริการ + หัก ณ ที่จ่าย	ต้องมีรายงานยอดขายอ้างอิงชัดเจน
ยอดขายสินค้าระหว่างไลฟ์	รายได้เต็มจำนวนของร้าน	ห้ามหักคอมมิชชั่นก่อนบันทึกรายได้

เอกสารที่ควรเก็บสำหรับแต่ละไลฟ์

เพื่อให้การคำนวณค่าคอมมิชชั่นและภาษีถูกต้อง ผู้ประกอบการควรเก็บเอกสารประกอบต่อไปนี้ทุกรอบไลฟ์ ได้แก่ รายงานยอดขายจากระบบหลังบ้านของแพลตฟอร์ม (เช่น ยอดออเดอร์ที่เกิดขึ้นระหว่างช่วงเวลาไลฟ์) ใบแจ้งหนี้หรือใบเสร็จค่าตัวจากแขกรับเชิญ หนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่ายที่ออกให้แขกรับเชิญ และสัญญาหรือข้อตกลงที่ระบุอัตราค่าคอมมิชชั่น การมีเอกสารครบถ้วนช่วยให้สามารถอธิบายที่มาของตัวเลขค่าใช้จ่ายด้านการตลาดได้หากถูกสรรพากรตรวจสอบ และช่วยป้องกันข้อพิพาทเรื่องยอดคอมมิชชั่นกับแขกรับเชิญในอนาคต

ตัวอย่างการคำนวณเบื้องต้น

สมมติร้านค้าออนไลน์จัดไลฟ์ร่วมกับแขกรับเชิญ 1 คน ตกลงค่าตัวขั้นต่ำ 5,000 บาท บวกค่าคอมมิชชั่น 5% ของยอดขายที่ปิดได้ระหว่างไลฟ์ หากไลฟ์ครั้งนั้นมียอดขายรวม 200,000 บาท ร้านต้องบันทึกรายได้จากการขายสินค้าเต็มจำนวน 200,000 บาทก่อน ส่วนค่าตอบแทนแขกรับเชิญคำนวณได้ 10,000 บาท (5% ของ 200,000 บาท) ซึ่งมากกว่าค่าตัวขั้นต่ำ ร้านจึงจ่าย 10,000 บาทให้แขกรับเชิญ พร้อมหักภาษี ณ ที่จ่ายตามอัตราที่ตรวจสอบแล้วก่อนโอนเงิน และบันทึกยอด 10,000 บาทเป็นค่าใช้จ่ายทางการตลาดของร้าน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

บันทึกเฉพาะยอดขายสุทธิหลังหักค่าคอมมิชชั่นแขกรับเชิญเป็นรายได้ ทำให้รายได้ที่บันทึกต่ำกว่าความเป็นจริง
ไม่หักภาษี ณ ที่จ่ายค่าตัวหรือค่าคอมมิชชั่นแขกรับเชิญ เพราะเข้าใจว่าเป็นการจ่ายแบบไม่เป็นทางการ
ไม่มีสัญญาหรือข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรระบุอัตราค่าคอมมิชชั่นก่อนออกไลฟ์ ทำให้เกิดข้อพิพาทภายหลัง
ไม่เก็บรายงานยอดขายช่วงเวลาไลฟ์แยกจากยอดขายปกติ ทำให้คำนวณค่าคอมมิชชั่นผิดพลาด
ไม่ออกหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่ายให้แขกรับเชิญ ทำให้แขกรับเชิญขาดเอกสารเครดิตภาษี

กรณีแขกรับเชิญเป็นนิติบุคคลหรือมีบริษัทตัวแทน

แขกรับเชิญบางรายโดยเฉพาะดาราหรืออินฟลูเอนเซอร์ระดับใหญ่ อาจรับงานผ่านบริษัทตัวแทน (Agency) หรือมีนิติบุคคลของตนเองเป็นผู้ออกใบแจ้งหนี้แทนตัวบุคคล กรณีนี้ร้านค้าควรตรวจสอบว่าคู่สัญญาที่แท้จริงคือใคร และหักภาษี ณ ที่จ่ายให้ตรงกับผู้รับเงินตามชื่อในใบแจ้งหนี้ พร้อมขอเอกสารจดทะเบียนนิติบุคคลของคู่สัญญาเก็บไว้ประกอบการจ่ายเงิน เพื่อให้การหักภาษี ณ ที่จ่ายและการบันทึกค่าใช้จ่ายสอดคล้องกับตัวตนที่แท้จริงของผู้รับเงิน

คำแนะนำเชิงปฏิบัติ

ผู้ประกอบการควรทำสัญญาหรือข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรกับแขกรับเชิญทุกครั้งก่อนออกไลฟ์ ระบุอัตราค่าตัวและค่าคอมมิชชั่นให้ชัดเจน บันทึกยอดขายเต็มจำนวนเป็นรายได้ของร้านก่อนเสมอ แล้วจึงบันทึกค่าตอบแทนแขกรับเชิญเป็นค่าใช้จ่ายแยกต่างหาก หากไม่แน่ใจอัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่ถูกต้องสำหรับรูปแบบค่าตอบแทนที่ซับซ้อน ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีก่อนวางระบบจ่ายเงินระยะยาว

ใช้บทความนี้กับธุรกิจของคุณอย่างไร

เนื้อหาเรื่อง ไลฟ์ขายของร่วมกับแขกรับเชิญ แบ่งยอดขายและออกเอกสารอย่างไร ควรนำไปใช้ตรวจสอบกับเอกสารและตัวเลขจริงของกิจการ ไม่ใช่อ่านเพื่อจำคำศัพท์ เพราะแนวทางบัญชีและภาษีขึ้นกับข้อเท็จจริง เอกสาร และรอบเวลาที่เกิดรายการของแต่ละธุรกิจ

เช็กลิสต์ก่อนนำไปใช้

รวบรวมเอกสารรายรับ รายจ่าย ภาษีซื้อ-ขาย และรายการธนาคารให้ครบตามรอบเดือน
ตรวจว่าธุรกรรมที่เกี่ยวข้องบันทึกบัญชีถูกต้องและมีหลักฐานรองรับครบถ้วน
หากไม่แน่ใจเรื่องภาษี ควรปรึกษาผู้ทำบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษีก่อนตัดสินใจ

แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ยอดขายที่แขกรับเชิญช่วยปิดระหว่างไลฟ์ ต้องบันทึกเป็นรายได้ของร้านทั้งหมดหรือไม่

ต้องบันทึกเป็นรายได้ของร้านเต็มจำนวนตามใบเสร็จที่ออกให้ลูกค้า ส่วนค่าตัวหรือค่าคอมมิชชั่นที่จ่ายให้แขกรับเชิญให้บันทึกแยกเป็นค่าใช้จ่ายทางการตลาด ไม่ใช่หักยอดขายก่อนบันทึกรายได้

ค่าคอมมิชชั่นที่จ่ายให้แขกรับเชิญตามยอดขาย ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายไหม

โดยทั่วไปเข้าข่ายต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายเพราะถือเป็นเงินได้จากการรับจ้างหรือบริการ อัตราที่แน่นอนควรตรวจสอบกับผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีหรือกรมสรรพากรก่อนจ่ายเงิน

ควรทำสัญญากับแขกรับเชิญก่อนออกไลฟ์หรือไม่

ควรทำเป็นลายลักษณ์อักษรทุกครั้ง ระบุอัตราค่าตัวและวิธีคำนวณค่าคอมมิชชั่นให้ชัดเจน เพื่อป้องกันข้อพิพาทและใช้เป็นหลักฐานประกอบการบันทึกบัญชี

แขกรับเชิญที่ออกใบแจ้งหนี้ในนามบริษัทตัวแทน ต้องหักภาษีอย่างไร

ควรหักภาษี ณ ที่จ่ายให้ตรงกับผู้รับเงินตามชื่อในใบแจ้งหนี้จริง และขอเอกสารจดทะเบียนนิติบุคคลของคู่สัญญาเก็บไว้ประกอบการจ่ายเงินทุกครั้ง

ต้องเก็บเอกสารอะไรบ้างเพื่อรองรับการคำนวณค่าคอมมิชชั่น

ควรเก็บรายงานยอดขายช่วงเวลาไลฟ์ ใบแจ้งหนี้หรือใบเสร็จค่าตัวจากแขกรับเชิญ หนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย และสัญญาที่ระบุอัตราค่าคอมมิชชั่นให้ครบถ้วน

ถ้าไม่หักภาษี ณ ที่จ่ายค่าตัวแขกรับเชิญ จะมีความเสี่ยงอย่างไร

ร้านอาจถูกสรรพากรประเมินให้รับผิดชอบภาษีที่ควรหักไว้เอง พร้อมเงินเพิ่มและเบี้ยปรับ จึงควรตรวจสอบและหักภาษีให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น

ถ้าค่าคอมมิชชั่นต่ำกว่าค่าตัวขั้นต่ำที่ตกลงกัน ต้องจ่ายเท่าไร

ต้องจ่ายตามค่าตัวขั้นต่ำที่ตกลงกันไว้ในสัญญา แม้ยอดคอมมิชชั่นที่คำนวณได้จะต่ำกว่าก็ตาม จึงควรระบุเงื่อนไขนี้ในสัญญาให้ชัดเจนตั้งแต่ต้น