เมื่อบริษัทต่างชาติต้องการขยายธุรกิจเข้ามาในประเทศไทย คำถามแรกที่ต้องตัดสินใจคือจะจัดตั้งเป็นสาขา (Branch Office) หรือจดทะเบียนบริษัทลูก (Subsidiary) ในไทย
ทั้งสองรูปแบบมีผลต่อภาษีนิติบุคคล ภาษีเงินได้จากการส่งกำไรกลับประเทศแม่
และความรับผิดทางกฎหมายที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ บทความนี้สรุปข้อแตกต่างหลักเพื่อช่วยผู้บริหารตัดสินใจเบื้องต้นก่อนปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
สารบัญบทความ
ความแตกต่างพื้นฐานระหว่างสาขาและบริษัทลูก
สาขาต่างชาติ (Branch Office) คือหน่วยงานที่บริษัทแม่ในต่างประเทศจัดตั้งขึ้นเพื่อดำเนินธุรกิจในไทยโดยตรง ไม่ได้เป็นนิติบุคคลแยกต่างหาก
ทำให้บริษัทแม่ต้องรับผิดชอบต่อหนี้สินและภาระผูกพันทั้งหมดที่เกิดขึ้นในไทยอย่างไม่จำกัด ส่วนบริษัทลูก
(Subsidiary) คือการจดทะเบียนจัดตั้งนิติบุคคลใหม่ในไทยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งมีสถานะเป็นนิติบุคคลแยกต่างหากจากบริษัทแม่ ผู้ถือหุ้นรับผิดจำกัดเพียงเท่าทุนที่ลงไป
ความแตกต่างนี้ส่งผลต่อทั้งความเสี่ยงทางกฎหมายและการวางแผนภาษีในระยะยาว
ภาษีเงินได้นิติบุคคลของสาขาและบริษัทลูก
ทั้งสาขาและบริษัทลูกที่ประกอบกิจการในไทยต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรสุทธิที่เกิดขึ้นในไทยเช่นเดียวกัน โดยทั่วไปใช้อัตราภาษีนิติบุคคลปกติ
เว้นแต่บริษัทลูกจะเข้าเงื่อนไขเป็นกิจการ SME คือมีทุนจดทะเบียนชำระแล้วไม่เกิน 5
ล้านบาทและรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อปี ซึ่งจะได้รับสิทธิยกเว้นภาษีสำหรับกำไร 300,000 บาทแรก และเสียภาษีในอัตราที่ลดหย่อนสำหรับกำไรส่วนถัดไปตามเกณฑ์ที่กรมสรรพากรกำหนด
สาขาต่างชาติมักไม่เข้าเกณฑ์ SME
นี้เนื่องจากพิจารณาจากงบการเงินรวมของกลุ่มบริษัทแม่ ผู้ประกอบการจึงควรตรวจสอบเงื่อนไขและอัตราที่ใช้บังคับปัจจุบันกับกรมสรรพากรหรือผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีก่อนตัดสินใจ
ภาษีเงินได้จากการส่งกำไรกลับประเทศแม่ (Remittance Tax)
ข้อแตกต่างสำคัญที่สุดระหว่างสองรูปแบบคือภาษีเงินได้ที่เกิดขึ้นเมื่อส่งกำไรกลับไปยังบริษัทแม่ในต่างประเทศ สำหรับสาขาต่างชาติ เมื่อมีการจำหน่ายกำไรออกไปนอกประเทศไทย
ถือเป็นการจำหน่ายเงินกำไรตามมาตรา 70 ทวิ แห่งประมวลรัษฎากร
ซึ่งต้องเสียภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายในอัตราที่กฎหมายกำหนด ส่วนบริษัทลูกที่จ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้นต่างประเทศก็ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายจากเงินปันผลเช่นกัน
แต่หากมีอนุสัญญาภาษีซ้อน (Double Tax Agreement) ระหว่างไทยกับประเทศของผู้ถือหุ้น
อาจได้รับสิทธิลดอัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายลงได้ ทั้งนี้อัตราที่แน่นอนของทั้งสองกรณีควรตรวจสอบกับผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีระหว่างประเทศหรือกรมสรรพากรโดยตรง
เนื่องจากขึ้นอยู่กับประเทศคู่สัญญาและลักษณะรายได้
ตารางเปรียบเทียบสาขา vs บริษัทลูก
| ประเด็น | สาขาต่างชาติ (Branch) | บริษัทลูก (Subsidiary) |
|---|---|---|
| สถานะนิติบุคคล | ไม่แยกจากบริษัทแม่ | เป็นนิติบุคคลแยกต่างหาก |
| ความรับผิด | บริษัทแม่รับผิดไม่จำกัด | ผู้ถือหุ้นรับผิดจำกัดเท่าทุน |
| สิทธิ SME ภาษีนิติบุคคล | มักไม่เข้าเกณฑ์ | อาจเข้าเกณฑ์หากทุนและรายได้ตามกำหนด |
| ภาษีส่งกำไรกลับ | ภาษีจำหน่ายเงินกำไร (ม.70 ทวิ) | ภาษีหัก ณ ที่จ่ายจากเงินปันผล |
| ใบอนุญาตประกอบธุรกิจ | อาจต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว | อาจต้องขอเช่นกันหากผู้ถือหุ้นต่างชาติเกินสัดส่วนที่กำหนด |
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- เข้าใจผิดว่าสาขาต่างชาติไม่ต้องเสียภาษีนิติบุคคลในไทยเพราะไม่ได้จดทะเบียนบริษัทใหม่
- ลืมพิจารณาภาระความรับผิดไม่จำกัดของบริษัทแม่เมื่อเลือกจัดตั้งเป็นสาขา
- ไม่ตรวจสอบสิทธิประโยชน์จากอนุสัญญาภาษีซ้อนก่อนส่งกำไรกลับประเทศแม่ ทำให้เสียภาษีเกินความจำเป็น
- เข้าใจว่าบริษัทลูกทุกแห่งได้สิทธิ SME โดยอัตโนมัติ ทั้งที่ต้องพิจารณาโครงสร้างผู้ถือหุ้นและรายได้รวมของกลุ่มด้วย
- ไม่วางแผนเรื่องใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (Foreign Business License) ล่วงหน้า ทำให้จดทะเบียนล่าช้า
ตัวอย่างสถานการณ์เปรียบเทียบ
สมมติบริษัทแม่ในต่างประเทศต้องการขยายธุรกิจให้บริการที่ปรึกษาเข้ามาในไทย หากเลือกจัดตั้งเป็นสาขา จะสามารถเริ่มดำเนินงานได้เร็วโดยไม่ต้องหาผู้ร่วมทุนคนไทย
แต่บริษัทแม่ต้องรับผิดชอบหนี้สินทั้งหมดที่เกิดขึ้นในไทยโดยตรง
และเมื่อส่งกำไรกลับต้องเสียภาษีจำหน่ายเงินกำไรทุกครั้งที่มีการโอนออก ในทางกลับกัน หากเลือกจดทะเบียนบริษัทลูก
แม้จะต้องใช้เวลาจัดเตรียมเอกสารและอาจต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว แต่ความรับผิดของผู้ถือหุ้นจะจำกัดเฉพาะเงินลงทุน
และมีความยืดหยุ่นมากกว่าในการวางแผนภาษีระยะยาว เช่น การเลือกจังหวะจ่ายเงินปันผลให้สอดคล้องกับผลประกอบการ
ปัจจัยอื่นที่ควรพิจารณาก่อนตัดสินใจ
นอกจากเรื่องภาษี ผู้บริหารควรพิจารณาปัจจัยอื่นประกอบ เช่น
ลักษณะธุรกิจที่จะทำในไทยเข้าข่ายต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวหรือไม่ ระยะเวลาที่คาดว่าจะดำเนินธุรกิจในไทย
หากเป็นโครงการระยะสั้นการตั้งสาขาอาจสะดวกกว่า แต่หากตั้งใจลงทุนระยะยาวและต้องการขยายกิจการ
การจดทะเบียนบริษัทลูกมักให้ความยืดหยุ่นด้านการบริหารจัดการและภาพลักษณ์ต่อคู่ค้าในประเทศมากกว่า
รวมถึงพิจารณาโครงสร้างกลุ่มบริษัทในระดับภูมิภาคว่าจะวางประเทศไทยเป็นศูนย์กลางการดำเนินงานหรือเป็นเพียงหน่วยขายในพื้นที่
คำแนะนำเชิงปฏิบัติ
ก่อนตัดสินใจเลือกรูปแบบการเข้ามาลงทุนในไทย ผู้บริหารบริษัทต่างชาติควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีระหว่างประเทศและกฎหมายธุรกิจต่างด้าวร่วมกัน เพื่อประเมินทั้งภาระภาษีนิติบุคคล
ภาษีส่งกำไรกลับ ความรับผิดทางกฎหมาย
และสิทธิประโยชน์จากอนุสัญญาภาษีซ้อนที่อาจเกี่ยวข้อง การวางโครงสร้างที่เหมาะสมตั้งแต่ต้นจะช่วยลดต้นทุนภาษีในระยะยาวและลดความเสี่ยงจากการถูกตรวจสอบย้อนหลัง
แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
สาขาต่างชาติกับบริษัทลูกในไทย แบบไหนเสียภาษีนิติบุคคลต่ำกว่ากัน
บริษัทลูกที่เข้าเงื่อนไข SME คือทุนจดทะเบียนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาทและรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อปี อาจได้รับสิทธิยกเว้นและลดอัตราภาษีนิติบุคคล
ขณะที่สาขาต่างชาติมักไม่เข้าเกณฑ์นี้ ควรตรวจสอบเงื่อนไขปัจจุบันกับกรมสรรพากร
ภาษีจำหน่ายเงินกำไรของสาขาต่างชาติคืออะไร
เป็นภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายที่เกิดขึ้นเมื่อสาขานำกำไรที่เกิดขึ้นในไทยส่งกลับไปยังบริษัทแม่ในต่างประเทศ ตามมาตรา 70 ทวิ แห่งประมวลรัษฎากร
ควรตรวจสอบอัตราที่ถูกต้องกับผู้เชี่ยวชาญด้านภาษี
บริษัทลูกจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้นต่างชาติต้องเสียภาษีอย่างไร
ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายจากเงินปันผลตามอัตราที่กฎหมายกำหนด แต่หากมีอนุสัญญาภาษีซ้อนระหว่างไทยกับประเทศของผู้ถือหุ้น อาจได้รับสิทธิลดอัตราภาษีลงได้
ควรตรวจสอบรายละเอียดกับผู้เชี่ยวชาญ
สาขาต่างชาติต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวหรือไม่
ขึ้นอยู่กับประเภทธุรกิจที่ดำเนินการ หากอยู่ในบัญชีธุรกิจที่จำกัดสำหรับคนต่างด้าวตามกฎหมาย อาจต้องขอใบอนุญาตก่อนเริ่มดำเนินงาน ควรตรวจสอบกับผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายธุรกิจต่างด้าว
ความรับผิดทางกฎหมายของสาขากับบริษัทลูกต่างกันอย่างไร
สาขาต่างชาติไม่ใช่นิติบุคคลแยกต่างหาก บริษัทแม่จึงต้องรับผิดต่อหนี้สินทั้งหมดที่เกิดขึ้นในไทยอย่างไม่จำกัด ส่วนบริษัทลูกเป็นนิติบุคคลแยกต่างหาก
ผู้ถือหุ้นรับผิดจำกัดเพียงเท่าทุนที่ลงไป
ธุรกิจระยะสั้นควรเลือกตั้งสาขาหรือบริษัทลูก
หากเป็นโครงการระยะสั้นและไม่ต้องการลงทุนโครงสร้างระยะยาว การตั้งสาขาอาจสะดวกและเร็วกว่า แต่ควรพิจารณาภาระภาษีจำหน่ายเงินกำไรและความรับผิดของบริษัทแม่ประกอบด้วย
ควรปรึกษาใครก่อนตัดสินใจเลือกรูปแบบการลงทุนในไทย
ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีระหว่างประเทศและกฎหมายธุรกิจต่างด้าวร่วมกัน เพื่อประเมินภาระภาษี ความรับผิด และสิทธิประโยชน์จากอนุสัญญาภาษีซ้อนที่เกี่ยวข้องอย่างรอบด้าน
เมื่อกิจการเริ่มมีรายการบัญชีและภาษีที่ซับซ้อนขึ้นตามลักษณะธุรกิจ การวางระบบให้ถูกต้องตั้งแต่แรกจะช่วยลดปัญหาในระยะยาว A Plus Me มีบริการดูแลบัญชี ภาษี และระบบการเงินครบวงจร
ที่ช่วยรองรับความต้องการนี้ได้