ตั้งสาขาต่างชาติหรือบริษัทลูกในไทย ภาษีต่างกันอย่างไร

เมื่อบริษัทต่างชาติต้องการขยายธุรกิจเข้ามาในประเทศไทย คำถามแรกที่ต้องตัดสินใจคือจะจัดตั้งเป็นสาขา (Branch Office) หรือจดทะเบียนบริษัทลูก (Subsidiary) ในไทย ทั้งสองรูปแบบมีผลต่อภาษีนิติบุคคล ภาษีเงินได้จากการส่งกำไรกลับประเทศแม่ และความรับผิดทางกฎหมายที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ บทความนี้สรุปข้อแตกต่างหลักเพื่อช่วยผู้บริหารตัดสินใจเบื้องต้นก่อนปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

ความแตกต่างพื้นฐานระหว่างสาขาและบริษัทลูก

สาขาต่างชาติ (Branch Office) คือหน่วยงานที่บริษัทแม่ในต่างประเทศจัดตั้งขึ้นเพื่อดำเนินธุรกิจในไทยโดยตรง ไม่ได้เป็นนิติบุคคลแยกต่างหาก ทำให้บริษัทแม่ต้องรับผิดชอบต่อหนี้สินและภาระผูกพันทั้งหมดที่เกิดขึ้นในไทยอย่างไม่จำกัด ส่วนบริษัทลูก (Subsidiary) คือการจดทะเบียนจัดตั้งนิติบุคคลใหม่ในไทยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งมีสถานะเป็นนิติบุคคลแยกต่างหากจากบริษัทแม่ ผู้ถือหุ้นรับผิดจำกัดเพียงเท่าทุนที่ลงไป ความแตกต่างนี้ส่งผลต่อทั้งความเสี่ยงทางกฎหมายและการวางแผนภาษีในระยะยาว

ภาษีเงินได้นิติบุคคลของสาขาและบริษัทลูก

ทั้งสาขาและบริษัทลูกที่ประกอบกิจการในไทยต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรสุทธิที่เกิดขึ้นในไทยเช่นเดียวกัน โดยทั่วไปใช้อัตราภาษีนิติบุคคลปกติ เว้นแต่บริษัทลูกจะเข้าเงื่อนไขเป็นกิจการ SME คือมีทุนจดทะเบียนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาทและรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อปี ซึ่งจะได้รับสิทธิยกเว้นภาษีสำหรับกำไร 300,000 บาทแรก และเสียภาษีในอัตราที่ลดหย่อนสำหรับกำไรส่วนถัดไปตามเกณฑ์ที่กรมสรรพากรกำหนด สาขาต่างชาติมักไม่เข้าเกณฑ์ SME นี้เนื่องจากพิจารณาจากงบการเงินรวมของกลุ่มบริษัทแม่ ผู้ประกอบการจึงควรตรวจสอบเงื่อนไขและอัตราที่ใช้บังคับปัจจุบันกับกรมสรรพากรหรือผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีก่อนตัดสินใจ

ภาษีเงินได้จากการส่งกำไรกลับประเทศแม่ (Remittance Tax)

ข้อแตกต่างสำคัญที่สุดระหว่างสองรูปแบบคือภาษีเงินได้ที่เกิดขึ้นเมื่อส่งกำไรกลับไปยังบริษัทแม่ในต่างประเทศ สำหรับสาขาต่างชาติ เมื่อมีการจำหน่ายกำไรออกไปนอกประเทศไทย ถือเป็นการจำหน่ายเงินกำไรตามมาตรา 70 ทวิ แห่งประมวลรัษฎากร ซึ่งต้องเสียภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายในอัตราที่กฎหมายกำหนด ส่วนบริษัทลูกที่จ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้นต่างประเทศก็ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายจากเงินปันผลเช่นกัน แต่หากมีอนุสัญญาภาษีซ้อน (Double Tax Agreement) ระหว่างไทยกับประเทศของผู้ถือหุ้น อาจได้รับสิทธิลดอัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายลงได้ ทั้งนี้อัตราที่แน่นอนของทั้งสองกรณีควรตรวจสอบกับผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีระหว่างประเทศหรือกรมสรรพากรโดยตรง เนื่องจากขึ้นอยู่กับประเทศคู่สัญญาและลักษณะรายได้

ตารางเปรียบเทียบสาขา vs บริษัทลูก

ประเด็น	สาขาต่างชาติ (Branch)	บริษัทลูก (Subsidiary)
สถานะนิติบุคคล	ไม่แยกจากบริษัทแม่	เป็นนิติบุคคลแยกต่างหาก
ความรับผิด	บริษัทแม่รับผิดไม่จำกัด	ผู้ถือหุ้นรับผิดจำกัดเท่าทุน
สิทธิ SME ภาษีนิติบุคคล	มักไม่เข้าเกณฑ์	อาจเข้าเกณฑ์หากทุนและรายได้ตามกำหนด
ภาษีส่งกำไรกลับ	ภาษีจำหน่ายเงินกำไร (ม.70 ทวิ)	ภาษีหัก ณ ที่จ่ายจากเงินปันผล
ใบอนุญาตประกอบธุรกิจ	อาจต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว	อาจต้องขอเช่นกันหากผู้ถือหุ้นต่างชาติเกินสัดส่วนที่กำหนด

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

เข้าใจผิดว่าสาขาต่างชาติไม่ต้องเสียภาษีนิติบุคคลในไทยเพราะไม่ได้จดทะเบียนบริษัทใหม่
ลืมพิจารณาภาระความรับผิดไม่จำกัดของบริษัทแม่เมื่อเลือกจัดตั้งเป็นสาขา
ไม่ตรวจสอบสิทธิประโยชน์จากอนุสัญญาภาษีซ้อนก่อนส่งกำไรกลับประเทศแม่ ทำให้เสียภาษีเกินความจำเป็น
เข้าใจว่าบริษัทลูกทุกแห่งได้สิทธิ SME โดยอัตโนมัติ ทั้งที่ต้องพิจารณาโครงสร้างผู้ถือหุ้นและรายได้รวมของกลุ่มด้วย
ไม่วางแผนเรื่องใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (Foreign Business License) ล่วงหน้า ทำให้จดทะเบียนล่าช้า

ตัวอย่างสถานการณ์เปรียบเทียบ

สมมติบริษัทแม่ในต่างประเทศต้องการขยายธุรกิจให้บริการที่ปรึกษาเข้ามาในไทย หากเลือกจัดตั้งเป็นสาขา จะสามารถเริ่มดำเนินงานได้เร็วโดยไม่ต้องหาผู้ร่วมทุนคนไทย แต่บริษัทแม่ต้องรับผิดชอบหนี้สินทั้งหมดที่เกิดขึ้นในไทยโดยตรง และเมื่อส่งกำไรกลับต้องเสียภาษีจำหน่ายเงินกำไรทุกครั้งที่มีการโอนออก ในทางกลับกัน หากเลือกจดทะเบียนบริษัทลูก แม้จะต้องใช้เวลาจัดเตรียมเอกสารและอาจต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว แต่ความรับผิดของผู้ถือหุ้นจะจำกัดเฉพาะเงินลงทุน และมีความยืดหยุ่นมากกว่าในการวางแผนภาษีระยะยาว เช่น การเลือกจังหวะจ่ายเงินปันผลให้สอดคล้องกับผลประกอบการ

ปัจจัยอื่นที่ควรพิจารณาก่อนตัดสินใจ

นอกจากเรื่องภาษี ผู้บริหารควรพิจารณาปัจจัยอื่นประกอบ เช่น ลักษณะธุรกิจที่จะทำในไทยเข้าข่ายต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวหรือไม่ ระยะเวลาที่คาดว่าจะดำเนินธุรกิจในไทย หากเป็นโครงการระยะสั้นการตั้งสาขาอาจสะดวกกว่า แต่หากตั้งใจลงทุนระยะยาวและต้องการขยายกิจการ การจดทะเบียนบริษัทลูกมักให้ความยืดหยุ่นด้านการบริหารจัดการและภาพลักษณ์ต่อคู่ค้าในประเทศมากกว่า รวมถึงพิจารณาโครงสร้างกลุ่มบริษัทในระดับภูมิภาคว่าจะวางประเทศไทยเป็นศูนย์กลางการดำเนินงานหรือเป็นเพียงหน่วยขายในพื้นที่

คำแนะนำเชิงปฏิบัติ

ก่อนตัดสินใจเลือกรูปแบบการเข้ามาลงทุนในไทย ผู้บริหารบริษัทต่างชาติควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีระหว่างประเทศและกฎหมายธุรกิจต่างด้าวร่วมกัน เพื่อประเมินทั้งภาระภาษีนิติบุคคล ภาษีส่งกำไรกลับ ความรับผิดทางกฎหมาย และสิทธิประโยชน์จากอนุสัญญาภาษีซ้อนที่อาจเกี่ยวข้อง การวางโครงสร้างที่เหมาะสมตั้งแต่ต้นจะช่วยลดต้นทุนภาษีในระยะยาวและลดความเสี่ยงจากการถูกตรวจสอบย้อนหลัง

ใช้บทความนี้กับธุรกิจของคุณอย่างไร

เนื้อหาเรื่อง ตั้งสาขาต่างชาติหรือบริษัทลูกในไทย ภาษีต่างกันอย่างไร ควรนำไปใช้ตรวจสอบกับเอกสารและตัวเลขจริงของกิจการ ไม่ใช่อ่านเพื่อจำคำศัพท์ เพราะแนวทางบัญชีและภาษีขึ้นกับข้อเท็จจริง เอกสาร และรอบเวลาที่เกิดรายการของแต่ละธุรกิจ

เช็กลิสต์ก่อนนำไปใช้

รวบรวมเอกสารรายรับ รายจ่าย ภาษีซื้อ-ขาย และรายการธนาคารให้ครบตามรอบเดือน
ตรวจว่าธุรกรรมที่เกี่ยวข้องบันทึกบัญชีถูกต้องและมีหลักฐานรองรับครบถ้วน
หากไม่แน่ใจเรื่องภาษี ควรปรึกษาผู้ทำบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษีก่อนตัดสินใจ

แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

สาขาต่างชาติกับบริษัทลูกในไทย แบบไหนเสียภาษีนิติบุคคลต่ำกว่ากัน

บริษัทลูกที่เข้าเงื่อนไข SME คือทุนจดทะเบียนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาทและรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อปี อาจได้รับสิทธิยกเว้นและลดอัตราภาษีนิติบุคคล ขณะที่สาขาต่างชาติมักไม่เข้าเกณฑ์นี้ ควรตรวจสอบเงื่อนไขปัจจุบันกับกรมสรรพากร

ภาษีจำหน่ายเงินกำไรของสาขาต่างชาติคืออะไร

เป็นภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายที่เกิดขึ้นเมื่อสาขานำกำไรที่เกิดขึ้นในไทยส่งกลับไปยังบริษัทแม่ในต่างประเทศ ตามมาตรา 70 ทวิ แห่งประมวลรัษฎากร ควรตรวจสอบอัตราที่ถูกต้องกับผู้เชี่ยวชาญด้านภาษี

บริษัทลูกจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้นต่างชาติต้องเสียภาษีอย่างไร

ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายจากเงินปันผลตามอัตราที่กฎหมายกำหนด แต่หากมีอนุสัญญาภาษีซ้อนระหว่างไทยกับประเทศของผู้ถือหุ้น อาจได้รับสิทธิลดอัตราภาษีลงได้ ควรตรวจสอบรายละเอียดกับผู้เชี่ยวชาญ

สาขาต่างชาติต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวหรือไม่

ขึ้นอยู่กับประเภทธุรกิจที่ดำเนินการ หากอยู่ในบัญชีธุรกิจที่จำกัดสำหรับคนต่างด้าวตามกฎหมาย อาจต้องขอใบอนุญาตก่อนเริ่มดำเนินงาน ควรตรวจสอบกับผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายธุรกิจต่างด้าว

ความรับผิดทางกฎหมายของสาขากับบริษัทลูกต่างกันอย่างไร

สาขาต่างชาติไม่ใช่นิติบุคคลแยกต่างหาก บริษัทแม่จึงต้องรับผิดต่อหนี้สินทั้งหมดที่เกิดขึ้นในไทยอย่างไม่จำกัด ส่วนบริษัทลูกเป็นนิติบุคคลแยกต่างหาก ผู้ถือหุ้นรับผิดจำกัดเพียงเท่าทุนที่ลงไป

ธุรกิจระยะสั้นควรเลือกตั้งสาขาหรือบริษัทลูก

หากเป็นโครงการระยะสั้นและไม่ต้องการลงทุนโครงสร้างระยะยาว การตั้งสาขาอาจสะดวกและเร็วกว่า แต่ควรพิจารณาภาระภาษีจำหน่ายเงินกำไรและความรับผิดของบริษัทแม่ประกอบด้วย

ควรปรึกษาใครก่อนตัดสินใจเลือกรูปแบบการลงทุนในไทย

ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีระหว่างประเทศและกฎหมายธุรกิจต่างด้าวร่วมกัน เพื่อประเมินภาระภาษี ความรับผิด และสิทธิประโยชน์จากอนุสัญญาภาษีซ้อนที่เกี่ยวข้องอย่างรอบด้าน