หลายบริษัทจด VAT ไว้แต่รายรับลดลง เปลี่ยนประเภทธุรกิจ หรือเลิกกิจการ แล้วสงสัยว่า "ถอนทะเบียน VAT ได้เลยไหม และยังมีภาระภาษีอะไรเหลืออยู่อีก"
บทความนี้ตอบทุกคำถามแบบตรงจุด
สารบัญบทความ
- จดทะเบียนเลิก VAT คืออะไร และทำไมถึงต้องทำ
- เมื่อไหร่ถึงจดทะเบียนเลิก VAT ได้ (และต้องทำ)
- ขั้นตอนจดทะเบียนเลิก VAT ทำอย่างไร
- เอกสารที่ต้องเตรียมในการเลิก VAT
- ภาระภาษีที่เหลืออยู่หลังเลิก VAT — จุดที่คนมักมองข้าม
- เลิก VAT แล้ว ยังต้องทำบัญชีและยื่นภาษีอื่นไหม
- ควรเลิก VAT หรือไม่ คิดอย่างไร
- ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการเลิก VAT
- สรุป: เลิก VAT ไม่ยาก แต่ต้องวางแผนให้รอบคอบ
- แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน
จดทะเบียนเลิก VAT คืออะไร และทำไมถึงต้องทำ
การจดทะเบียนเลิก VAT หรือที่เรียกอย่างเป็นทางการว่า "การแจ้งเลิกความเป็นผู้ประกอบการจดทะเบียน" คือการขอถอนตนออกจากระบบภาษีมูลค่าเพิ่มกับกรมสรรพากร เมื่อถอนแล้ว
บริษัทหรือกิจการนั้นจะไม่มีสิทธิออกใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบ และไม่ต้องยื่น ภ.พ.30
รายเดือนอีกต่อไป
ฟังดูง่าย แต่ในทางปฏิบัติมีรายละเอียดที่ต้องระวังหลายจุด โดยเฉพาะภาระภาษีที่ยังค้างอยู่และภาษีซื้อที่เคยเครมไปแล้วซึ่งอาจต้องคืนบางส่วน
เมื่อไหร่ถึงจดทะเบียนเลิก VAT ได้ (และต้องทำ)
กฎหมายภาษีมูลค่าเพิ่มแบ่งสถานการณ์เลิก VAT ออกเป็นสองกรณีหลัก คือ เลิกโดยสมัครใจ และ เลิกเพราะเหตุบังคับ
กรณีเลิกโดยสมัครใจ
ผู้ประกอบการที่จด VAT ไว้โดยสมัครใจ (รายรับยังไม่เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี) สามารถขอถอนทะเบียนได้เมื่อเหตุผลที่จดไว้ครั้งแรกไม่มีอีกแล้ว เช่น ลูกค้าองค์กรที่ต้องการใบกำกับภาษีหายไป
หรือเปลี่ยนรูปแบบธุรกิจเป็นกิจการที่ได้รับยกเว้น VAT
กรณีเลิกเพราะรายรับลดต่ำกว่าเกณฑ์
หากรายรับต่ำกว่า 1.8 ล้านบาทต่อปีติดต่อกัน กิจการอาจขอเลิก VAT ได้ แต่ไม่ใช่บังคับ กรมสรรพากรไม่ได้กำหนดให้ต้องถอนทันทีเมื่อรายรับต่ำลง
เจ้าของกิจการต้องพิจารณาเองว่าคุ้มหรือไม่
กรณีบังคับเลิก
- เลิกกิจการ / จดทะเบียนเลิกบริษัท ต้องแจ้งเลิก VAT ด้วยภายใน 15 วันนับแต่วันเลิกกิจการ
- โอนกิจการทั้งหมด ให้ผู้อื่น (ขายกิจการ) ต้องแจ้งภายใน 30 วัน
- เปลี่ยนประเภทธุรกิจ ไปเป็นกิจการที่ได้รับยกเว้น VAT ทั้งหมด เช่น เปลี่ยนจากขายสินค้าเป็นการให้บริการทางการแพทย์ ต้องแจ้งเลิกภายใน 30 วัน
| สถานการณ์ | บังคับหรือสมัครใจ | ต้องแจ้งภายใน |
|---|---|---|
| เลิกกิจการ / ปิดบริษัท | บังคับ | 15 วัน |
| โอนกิจการทั้งหมด | บังคับ | 30 วัน |
| เปลี่ยนเป็นกิจการยกเว้น VAT | บังคับ | 30 วัน |
| รายรับต่ำกว่า 1.8 ล้าน/ปี | สมัครใจ | ยื่นเมื่อต้องการ |
| จดสมัครใจตั้งแต่ต้น แต่เปลี่ยนใจ | สมัครใจ | ยื่นเมื่อต้องการ |
หมายเหตุ: กำหนดวันข้างต้นอ้างอิงจากประมวลรัษฎากร มาตรา 82/16 และ 82/17 ควรให้ผู้ทำบัญชีตรวจสอบอีกครั้งตามสถานการณ์จริง
ขั้นตอนจดทะเบียนเลิก VAT ทำอย่างไร
กระบวนการถอนทะเบียน VAT ทำได้ทั้งแบบยื่นด้วยตนเองที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ หรือยื่นผ่านระบบ e-Filing ของกรมสรรพากร โดยใช้แบบ ภ.พ.09 (คำขอแจ้งเลิก แก้ไข
เพิ่มเติมการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม)
ขั้นตอนโดยสังเขป
- ขั้นที่ 1: จัดทำรายการสินค้าคงเหลือและทรัพย์สินที่เคยใช้สิทธิภาษีซื้อ ณ วันที่จะเลิก VAT
- ขั้นที่ 2: คำนวณภาษีมูลค่าเพิ่มที่ต้องนำส่งจากสินค้าคงเหลือและทรัพย์สินนั้น (ถ้ามี)
- ขั้นที่ 3: กรอกแบบ ภ.พ.09 ระบุสาเหตุการเลิก VAT พร้อมแนบเอกสารประกอบ
- ขั้นที่ 4: ยื่นคำขอที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ (เขต/อำเภอ) ที่กิจการตั้งอยู่ หรือยื่นออนไลน์
- ขั้นที่ 5: รอการพิจารณาอนุมัติจากสรรพากร และรับหนังสือยืนยันการเลิก VAT
- ขั้นที่ 6: ยื่น ภ.พ.30 ฉบับสุดท้ายสำหรับรอบเดือนที่เลิก VAT
เอกสารที่ต้องเตรียมในการเลิก VAT
เอกสารที่สรรพากรมักขอในการถอนทะเบียน VAT ได้แก่
- แบบ ภ.พ.09 (กรอกครบทุกช่อง)
- ใบทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (ภ.พ.20) ฉบับเดิม
- หนังสือรับรองนิติบุคคล ออกไม่เกิน 3 เดือน (กรณีนิติบุคคล)
- สำเนาบัตรประชาชนกรรมการหรือผู้มีอำนาจลงนาม
- หนังสือมอบอำนาจ (กรณีให้ตัวแทนดำเนินการแทน) พร้อมสำเนาบัตรประชาชนผู้รับมอบอำนาจ
- รายการสินค้าคงเหลือและทรัพย์สินที่เกี่ยวข้องกับกิจการ ณ วันที่ขอเลิก
- กรณีเลิกกิจการ: สำเนาหนังสือบอกกล่าวนัดประชุมและมติเลิกบริษัท หรือสำเนาจดทะเบียนเลิกบริษัท
แนะนำให้ ปรึกษาสำนักงานบัญชี ก่อนยื่นเพื่อตรวจสอบว่าเอกสารครบถ้วนและถูกต้อง เพราะแต่ละสาขาสรรพากรอาจขอเอกสารเพิ่มเติมต่างกัน
ภาระภาษีที่เหลืออยู่หลังเลิก VAT — จุดที่คนมักมองข้าม
นี่คือจุดสำคัญที่สุดที่หลายคนพลาด การเลิก VAT ไม่ได้แปลว่าหน้าที่ด้านภาษีมูลค่าเพิ่มจบลงทันที ยังมีภาระที่ต้องจัดการต่อ ดังนี้
1. ภาษีจากสินค้าคงเหลือและทรัพย์สิน
เมื่อถอนทะเบียน VAT กรมสรรพากรถือว่ากิจการ "ขาย" สินค้าคงเหลือและทรัพย์สินที่เคยใช้สิทธิภาษีซื้อออกไปในวันที่เลิก VAT ดังนั้นต้องนำมูลค่าของสินค้าและทรัพย์สินเหล่านั้นมาคำนวณ
VAT 7% แล้วนำส่งสรรพากร
ตัวอย่าง: บริษัท ก. เลิก VAT โดยมีสินค้าคงเหลือราคาทุน 500,000 บาท และคอมพิวเตอร์มูลค่าตามบัญชี 100,000 บาท บริษัทต้องคำนวณ VAT จากทั้งสองส่วน = (500,000 + 100,000) × 7% =
42,000 บาท ที่ต้องนำส่งในแบบ ภ.พ.30 ฉบับสุดท้าย
2. ภ.พ.30 ฉบับสุดท้าย
ต้องยื่น ภ.พ.30 สำหรับรอบเดือนที่เลิก VAT ตามปกติ พร้อมรวมยอดภาษีจากสินค้าคงเหลือและทรัพย์สินเข้าไปด้วย กำหนดยื่นคือวันที่ 15 ของเดือนถัดไป (หรือวันที่ 23 หากยื่นออนไลน์)
เช่นเดียวกับ ภ.พ.30 ปกติ
3. รายงานภาษีซื้อและภาษีขาย
ต้องจัดทำรายงานภาษีซื้อและภาษีขายให้ครบถ้วนจนถึงวันสุดท้ายที่เป็นผู้ประกอบการจดทะเบียน และเก็บรักษาไว้อย่างน้อย 5 ปี นับแต่วันที่ยื่นแบบ เผื่อสรรพากรมาตรวจสอบภายหลัง
4. ใบกำกับภาษีที่ออกไปก่อนวันเลิก
หากมีใบกำกับภาษีที่ออกไปก่อนวันเลิก VAT แต่ยังไม่ได้รับชำระเงิน กิจการยังต้องนำส่งภาษีขายตามปกติในรอบที่ออกใบกำกับ ไม่ใช่ผ่อนผันเพราะกำลังเลิก VAT
เลิก VAT แล้ว ยังต้องทำบัญชีและยื่นภาษีอื่นไหม
การเลิก VAT ไม่ได้ยกเว้นภาระภาษีอื่นๆ บริษัทหรือกิจการยังต้องดำเนินการต่อไปนี้ต่อเนื่อง
- ภาษีเงินได้นิติบุคคล ยังต้องยื่น ภ.ง.ด.50 และ ภ.ง.ด.51 ตามปกติ จนกว่าจะเลิกบริษัทและชำระบัญชีเสร็จสิ้น
- ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ยังต้องหักและนำส่ง ภ.ง.ด.1 ภ.ง.ด.3 และ ภ.ง.ด.53 ตามเดิม
- การทำบัญชีรายเดือน ยังต้องจัดทำต่อเนื่อง รายรับรายจ่ายต้องบันทึกให้ถูกต้องแม้ไม่มี VAT
- ประกันสังคม ยังต้องนำส่งหากยังมีพนักงาน
พูดง่ายๆ คือ เลิก VAT เพิ่งแค่ตัดภาระ ภ.พ.30 รายเดือนออกไปเท่านั้น หน้าที่อื่นยังอยู่ครบ การมี รับทำบัญชีรายเดือน ที่เข้าใจสถานะธุรกิจจึงยังสำคัญ
ควรเลิก VAT หรือไม่ คิดอย่างไร
ก่อนตัดสินใจถอนทะเบียน VAT ให้ถามตัวเองสามข้อนี้
- ลูกค้าต้องการใบกำกับภาษีไหม? ถ้าลูกค้าส่วนใหญ่เป็นองค์กรหรือบริษัท การถอน VAT อาจทำให้เสียลูกค้าได้
- ยอดซื้อของบริษัทมีภาษีซื้อมากแค่ไหน? ถ้ามีค่าใช้จ่ายที่มี VAT สูง การอยู่ในระบบ VAT ช่วยให้เครมภาษีซื้อได้ ซึ่งช่วยลดต้นทุนจริง
- ภาระ ภ.พ.30 รายเดือนหนักเกินไปจริงไหม? ถ้ากิจการแทบไม่มีธุรกรรม ภาระรายเดือนก็น้อย ค่าใช้จ่ายในการเตรียมเอกสารอาจไม่คุ้มถ้ายังไม่ถอน
ลองปรึกษา วางแผนภาษี กับผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ เพราะการถอน VAT บางกรณีกลับส่งผลเสียมากกว่าผลดี
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการเลิก VAT
- ลืมยื่น ภ.พ.09 ให้ทันกำหนด โดยเฉพาะกรณีเลิกบริษัทที่ต้องแจ้งภายใน 15 วัน ถ้าช้าอาจโดนเบี้ยปรับ
- ไม่ได้คำนวณภาษีจากสินค้าคงเหลือ ทำให้ ภ.พ.30 ฉบับสุดท้ายผิดพลาดและต้องยื่นเพิ่มเติมพร้อมเบี้ยปรับ
- ออกใบกำกับภาษีหลังวันที่เลิก VAT ซึ่งผิดกฎหมาย เพราะสิทธิออกใบกำกับภาษีเต็มรูปหมดไปแล้ว
- ไม่เก็บรายงานภาษีซื้อขายให้ครบ 5 ปี ทำให้เสี่ยงหากสรรพากรมาตรวจย้อนหลัง
- คิดว่าเลิก VAT แล้วไม่ต้องทำอะไรอีก ทั้งที่ยังมีภาระภาษีอื่นอีกหลายรายการ
สรุป: เลิก VAT ไม่ยาก แต่ต้องวางแผนให้รอบคอบ
การจดทะเบียนเลิก VAT ทำได้ไม่ยากหากเข้าใจเงื่อนไข เตรียมเอกสารครบ และคำนวณภาษีจากสินค้าคงเหลือและทรัพย์สินให้ถูกต้อง สิ่งที่สำคัญกว่าคือการประเมินให้ดีก่อนว่าการถอน VAT
นั้นคุ้มค่าจริงสำหรับธุรกิจของคุณหรือไม่
รวมถึงต้องไม่ลืมว่าภาระภาษีอื่นๆ ยังคงอยู่ต่อไปหลังถอนทะเบียน
ถ้ากำลังพิจารณาเลิก VAT หรือไม่แน่ใจว่าต้องทำอะไรบ้าง ทีมงาน A Plus Me พร้อมช่วยตรวจสอบสถานะ VAT คำนวณภาษีคงเหลือ และดูแลกระบวนการทั้งหมดให้ครบถ้วน
ให้คุณโฟกัสกับธุรกิจได้เต็มที่ ดูรายละเอียดบริการได้ที่ บริการทั้งหมดของ A Plus Me
แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
จดทะเบียนเลิก VAT ต้องยื่นเอกสารอะไรบ้าง
ต้องใช้แบบ ภ.พ.09, ใบทะเบียน VAT (ภ.พ.20) ฉบับเดิม, หนังสือรับรองนิติบุคคล, สำเนาบัตรประชาชนกรรมการ, รายการสินค้าคงเหลือและทรัพย์สิน ณ วันเลิก VAT
และกรณีเลิกบริษัทต้องแนบมติเลิกบริษัทหรือสำเนาจดทะเบียนเลิกด้วย
เลิก VAT แล้วยังต้องยื่น ภ.พ.30 ไหม
ต้องยื่น ภ.พ.30 ฉบับสุดท้ายสำหรับรอบเดือนที่เลิก VAT พร้อมรวมภาษีที่คำนวณจากสินค้าคงเหลือและทรัพย์สินที่เคยใช้สิทธิภาษีซื้อเข้าไปด้วย หลังจากนั้นไม่ต้องยื่น ภ.พ.30 อีก
สินค้าคงเหลือตอนเลิก VAT ต้องเสียภาษีเพิ่มไหม
ใช่ กรมสรรพากรถือว่ากิจการ 'ขาย' สินค้าคงเหลือและทรัพย์สินที่เคยใช้สิทธิภาษีซื้อออกในวันที่เลิก VAT ต้องนำมูลค่าของสินค้าและทรัพย์สินเหล่านั้นมาคำนวณ VAT 7% แล้วนำส่งในแบบ
ภ.พ.30 ฉบับสุดท้าย
ปิดบริษัทต้องแจ้งเลิก VAT ภายในกี่วัน
ต้องแจ้งเลิก VAT ภายใน 15 วันนับแต่วันที่เลิกกิจการ หากแจ้งช้าอาจมีค่าปรับ ควรดำเนินการพร้อมกับการจดทะเบียนเลิกบริษัทที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD)
เลิก VAT แล้วยังต้องทำบัญชีและยื่นภาษีเงินได้ไหม
ยังต้องทำครบทุกอย่าง การเลิก VAT ตัดเฉพาะภาระ ภ.พ.30 รายเดือนออกเท่านั้น ภาษีเงินได้นิติบุคคล ภาษีหัก ณ ที่จ่าย
และการทำบัญชีรายเดือนยังต้องดำเนินการต่อจนกว่าบริษัทจะปิดและชำระบัญชีเสร็จสิ้น
จด VAT โดยสมัครใจ จะขอเลิกได้ตอนไหน
สามารถยื่นขอเลิก VAT ได้เมื่อเหตุผลที่จดไว้แต่เดิมไม่มีอีก เช่น ลูกค้าองค์กรหมดไป หรือรายรับต่ำกว่า 1.8 ล้านบาทต่อปี โดยไม่มีกำหนดระยะเวลาขั้นต่ำว่าต้องอยู่ในระบบ VAT
นานแค่ไหนก่อนขอเลิก