เมดิคัลสปาที่มีแพทย์ประจำและให้หัตถการทางการแพทย์ ใช้ใบอนุญาตคนละประเภทกับสปาเพื่อสุขภาพทั่วไป และผลต่างนี้ส่งผลตรงไปถึงภาระภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)
เพราะบริการทางการแพทย์บางส่วนได้รับยกเว้น VAT ขณะที่บริการสปาเพื่อความผ่อนคลายทั่วไปต้องเสีย
VAT ตามปกติ
สารบัญบทความ
เมดิคัลสปาคืออะไร ต่างจากสปาทั่วไปตรงไหน
คำว่า "เมดิคัลสปา" (Medical Spa) และ "สปา" ทั่วไป มักถูกใช้ปะปนกันในการตลาด แต่ในทางกฎหมายไทยทั้งสองเป็นธุรกิจคนละประเภทที่ต้องขอใบอนุญาตต่างกันโดยสิ้นเชิง
- สปาเพื่อสุขภาพทั่วไป (Spa) คือธุรกิจที่ให้บริการนวด ผ่อนคลาย ดูแลผิวพรรณโดยไม่มีการใช้ยาหรือหัตถการทางการแพทย์ ต้องขอใบอนุญาตประกอบกิจการสปาตามพระราชบัญญัติสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ พ.ศ. 2559 ผ่านกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (สบส.)
- เมดิคัลสปา (Medical Spa) คือสถานที่ที่มีการให้บริการทางการแพทย์ร่วมด้วย เช่น ฉีดโบท็อกซ์ ฟิลเลอร์ เลเซอร์ผิวหนัง หรือหัตถการที่ต้องใช้แพทย์เป็นผู้ทำหรือควบคุมดูแลโดยตรง กรณีนี้ต้องขอใบอนุญาตเป็น "สถานพยาบาล" (คลินิกเวชกรรม) ตามพระราชบัญญัติสถานพยาบาล พ.ศ. 2541 และต้องมีแพทย์ที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพเวชกรรมเป็นผู้ดำเนินการหรือผู้ประกอบวิชาชีพประจำ
ความแตกต่างนี้ไม่ใช่แค่เรื่องป้ายชื่อธุรกิจ แต่เป็นการกำหนดสถานะทางกฎหมายที่ส่งผลต่อทั้งบุคลากรที่ต้องจ้าง มาตรฐานอุปกรณ์การแพทย์ และที่สำคัญที่สุดคือ
ภาระภาษีมูลค่าเพิ่มของกิจการ
ทำไมใบอนุญาตต่างกันถึงทำให้ภาษีต่างกัน
ตามประมวลรัษฎากร การประกอบโรคศิลปะและการให้บริการรักษาพยาบาลของสถานพยาบาลตามกฎหมายว่าด้วยสถานพยาบาล ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม
ในขณะที่การให้บริการเพื่อความสวยงามหรือผ่อนคลายทั่วไป (ที่ไม่ใช่การรักษาพยาบาลโดยผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม)
ถือเป็นการให้บริการเชิงพาณิชย์ที่ต้องเสีย VAT ตามปกติหากมีรายได้เกินเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด (1.8 ล้านบาทต่อปี ควรตรวจสอบอัตราปัจจุบัน)
| ลักษณะบริการ | ใบอนุญาตที่ต้องมี | สถานะ VAT |
|---|---|---|
| นวดผ่อนคลาย ทรีตเมนต์ผิวทั่วไป ไม่มีแพทย์ | ใบอนุญาตสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ (สปา) | ต้องเสีย VAT หากรายได้เกินเกณฑ์ |
| ฉีดโบท็อกซ์ ฟิลเลอร์ เลเซอร์ โดยแพทย์ | ใบอนุญาตสถานพยาบาล (คลินิกเวชกรรม) | ยกเว้น VAT เฉพาะค่าบริการรักษาพยาบาล |
| ขายผลิตภัณฑ์บำรุงผิว อาหารเสริม เครื่องสำอาง | ตามกฎหมายผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง | ต้องเสีย VAT ตามปกติ (ถือเป็นการขายสินค้า) |
สิ่งที่ต้องเข้าใจให้ชัดคือ แม้จะมีใบอนุญาตสถานพยาบาลถูกต้อง ก็ไม่ได้แปลว่ารายได้ทั้งหมดของกิจการจะได้รับยกเว้น VAT โดยอัตโนมัติ เพราะสิทธิ์ยกเว้นใช้เฉพาะกับ
"ค่าบริการรักษาพยาบาล" ที่กระทำโดยผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมเท่านั้น
ส่วนรายได้จากการขายสินค้า (เช่น ครีมบำรุง เซรั่ม) ยังคงต้องเสีย VAT ตามปกติ
กรณีธุรกิจมีทั้งสปาและเมดิคัลสปาในที่เดียวกัน
ผู้ประกอบการหลายรายเปิดเป็น "ศูนย์ความงามครบวงจร" ที่มีทั้งบริการนวดผ่อนคลาย ทรีตเมนต์ผิวทั่วไป และหัตถการทางการแพทย์โดยแพทย์ในสถานที่เดียวกัน กรณีนี้ต้องดำเนินการดังนี้
- แยกใบอนุญาตให้ครบทั้งสองประเภท: ทั้งใบอนุญาตสถานประกอบการเพื่อสุขภาพและใบอนุญาตสถานพยาบาล หากพื้นที่และบุคลากรเข้าเกณฑ์ทั้งสองแบบ
- แยกบัญชีรายได้ชัดเจน: รายได้จากบริการที่แพทย์เป็นผู้ทำหรือควบคุมโดยตรง แยกจากรายได้บริการสปาทั่วไปและรายได้ขายสินค้า
- เฉลี่ยภาษีซื้อของค่าใช้จ่ายร่วม: เช่น ค่าเช่าสถานที่ ค่าน้ำค่าไฟ ต้องปันส่วนตามสัดส่วนรายได้ที่ต้องเสีย VAT และที่ได้รับยกเว้น เพื่อเคลมภาษีซื้อได้อย่างถูกต้อง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ใช้ชื่อ "เมดิคัลสปา" ในการตลาด แต่ไม่มีใบอนุญาตสถานพยาบาลรองรับ: เสี่ยงผิดกฎหมายสถานพยาบาลและถูกประเมิน VAT ย้อนหลังหากอ้างสิทธิ์ยกเว้นภาษีโดยไม่มีใบอนุญาตถูกต้อง
- ให้พยาบาลหรือช่างเสริมสวยทำหัตถการที่ต้องใช้แพทย์เท่านั้น: นอกจากผิดกฎหมายวิชาชีพเวชกรรมแล้ว ยังทำให้รายได้ส่วนนั้นไม่เข้าเกณฑ์ยกเว้น VAT
- ไม่แยกบัญชีรายได้ระหว่างค่าหัตถการแพทย์กับค่าขายผลิตภัณฑ์: ทำให้คำนวณ VAT ผิดพลาดและเสี่ยงถูกประเมินเพิ่มเมื่อกรมสรรพากรตรวจสอบ
- ลืมขึ้นทะเบียน VAT เมื่อรายได้ส่วนที่ต้องเสียภาษีเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี: แม้กิจการจะมีใบอนุญาตสถานพยาบาลบางส่วนก็ตาม
ตัวอย่างสถานการณ์จริง
สมมติศูนย์ความงามแห่งหนึ่งมีรายได้รวมต่อปี 8 ล้านบาท แบ่งเป็นค่าฉีดฟิลเลอร์และเลเซอร์โดยแพทย์ 4 ล้านบาท (มีใบอนุญาตสถานพยาบาลรองรับ) ค่าบริการนวดและทรีตเมนต์ผิวทั่วไป 2.5
ล้านบาท และค่าขายผลิตภัณฑ์บำรุงผิว 1.5 ล้านบาท ในกรณีนี้ ส่วน 4
ล้านบาทจากหัตถการแพทย์ได้รับยกเว้น VAT ส่วนอีก 4 ล้านบาทที่เหลือ (นวด ทรีตเมนต์ทั่วไป และขายสินค้า) ต้องนำมารวมคำนวณเพื่อจดทะเบียน VAT เพราะเกินเกณฑ์ 1.8 ล้านบาทต่อปีแล้ว
คำแนะนำเชิงปฏิบัติ
ก่อนเปิดกิจการที่ใช้คำว่า "เมดิคัลสปา" ควรตัดสินใจให้ชัดเจนตั้งแต่ต้นว่าจะขอใบอนุญาตสถานพยาบาลจริงหรือไม่ หากมีบริการทางการแพทย์ผสมกับบริการสปาทั่วไป
ต้องวางระบบบัญชีแยกประเภทรายได้ตั้งแต่วันแรกที่เปิดกิจการ
และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีเพื่อคำนวณสัดส่วนเฉลี่ยภาษีซื้ออย่างถูกต้อง จะช่วยลดความเสี่ยงจากการถูกประเมินภาษีย้อนหลังและทำให้ธุรกิจดำเนินไปอย่างถูกกฎหมายในระยะยาว
แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
เมดิคัลสปากับสปาทั่วไปต้องขอใบอนุญาตต่างกันจริงไหม
จริง สปาทั่วไปขอใบอนุญาตสถานประกอบการเพื่อสุขภาพผ่านกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ ส่วนเมดิคัลสปาที่มีหัตถการทางการแพทย์ต้องขอใบอนุญาตสถานพยาบาล (คลินิกเวชกรรม)
และมีแพทย์เป็นผู้ดำเนินการหรือผู้ประกอบวิชาชีพประจำ
รายได้ของเมดิคัลสปาได้รับยกเว้น VAT ทั้งหมดหรือไม่
ไม่ทั้งหมด สิทธิ์ยกเว้น VAT ใช้เฉพาะค่าบริการรักษาพยาบาลที่กระทำโดยผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม ส่วนรายได้จากการขายผลิตภัณฑ์หรือบริการสปาทั่วไปยังคงต้องเสีย VAT
ตามปกติหากเกินเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด
ถ้าธุรกิจมีทั้งสปาทั่วไปและเมดิคัลสปาในที่เดียวกัน ต้องทำอย่างไร
ต้องแยกใบอนุญาตให้ครบทั้งสองประเภทตามลักษณะบริการจริง แยกบัญชีรายได้ระหว่างค่าหัตถการแพทย์กับบริการสปาทั่วไปและการขายสินค้า
และเฉลี่ยภาษีซื้อของค่าใช้จ่ายร่วมตามสัดส่วนรายได้แต่ละประเภท
ใช้ชื่อธุรกิจว่าเมดิคัลสปาได้เลยไหมโดยไม่มีใบอนุญาตสถานพยาบาล
ไม่ควร หากไม่มีใบอนุญาตสถานพยาบาลรองรับแต่ให้บริการหัตถการทางการแพทย์หรืออ้างสิทธิ์ยกเว้น VAT อาจผิดกฎหมายสถานพยาบาลและถูกกรมสรรพากรประเมินภาษีย้อนหลังพร้อมเบี้ยปรับ
รายได้จากการขายผลิตภัณฑ์บำรุงผิวในเมดิคัลสปาต้องเสีย VAT ไหม
ต้องเสีย เพราะถือเป็นการขายสินค้าไม่ใช่การให้บริการรักษาพยาบาล จึงไม่เข้าเกณฑ์ยกเว้น VAT ไม่ว่าจะขายในคลินิกเวชกรรมหรือสปาทั่วไปก็ตาม
ให้พยาบาลทำหัตถการแทนแพทย์เพื่อประหยัดต้นทุนได้ไหม
ไม่ควร นอกจากจะผิดกฎหมายวิชาชีพเวชกรรมแล้ว ยังทำให้รายได้จากหัตถการนั้นไม่เข้าเกณฑ์ได้รับยกเว้น VAT
เพราะสิทธิ์ยกเว้นกำหนดให้ต้องเป็นบริการที่กระทำโดยผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมโดยตรง
ควรเริ่มปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเรื่องนี้ตอนไหน
ควรปรึกษาตั้งแต่ขั้นตอนวางแผนเปิดกิจการ เพื่อกำหนดโครงสร้างใบอนุญาตและระบบบัญชีแยกประเภทรายได้ให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น จะช่วยลดความเสี่ยงถูกประเมินภาษีย้อนหลังในอนาคต
งานบัญชีและภาษีของธุรกิจเฉพาะทางมักมีรายละเอียดที่แตกต่างจากธุรกิจทั่วไป จึงควรมีผู้เชี่ยวชาญช่วยตรวจสอบอย่างใกล้ชิด ทีม A Plus Me มี
บริการให้คำปรึกษาด้านบัญชีและภาษีสำหรับธุรกิจแต่ละประเภทให้เลือกใช้ตามความเหมาะสม