มาตรฐานรายงานทางการเงินฉบับที่ 16 เรื่อง "สัญญาเช่า" (TFRS 16) ได้เปลี่ยนแนวทางการทำบัญชีของบริษัทผู้เช่าไปอย่างสิ้นเชิง โดยกำหนดให้ยกเลิกการแยกประเภทสัญญาเช่าดำเนินงาน

(Operating Lease) ออกจากงบดุล

และบังคับให้บันทึกสินทรัพย์และหนี้สินจากสัญญาเช่าระยะยาวทั้งหมดเข้ามาแสดงในงบการเงิน

สารบัญบทความ
  1. 1. หลักการสำคัญของมาตรฐาน TFRS 16
  2. 2. ขั้นตอนการบันทึกบัญชีของ SME ในวันเริ่มต้นสัญญาเช่า
  3. 3. ข้อยกเว้นสำหรับ SME และกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (NPAEs)
  4. สรุป
  5. ใช้บทความนี้ตรวจอะไรกับธุรกิจได้บ้าง
  6. แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน
  7. ตารางนำบทความไปใช้

1. หลักการสำคัญของมาตรฐาน TFRS 16

ภายใต้มาตรฐาน TFRS 16 บริษัทผู้เช่าต้องแสดงรายการสัญญาเช่าที่มีระยะเวลาเกิน 12 เดือนในงบการเงินดังนี้:

  • สินทรัพย์สิทธิการใช้ (Right-of-Use Asset - ROU): สิทธิ์ในการควบคุมและใช้งานทรัพย์สินนั้นตลอดระยะสัญญาเช่า โดยบันทึกในหมวดสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนและต้องทำการหักค่าเสื่อมราคาทุกเดือน
  • หนี้สินตามสัญญาเช่า (Lease Liability): มูลค่าปัจจุบันของเงินงวดที่จะต้องจ่ายชำระตลอดอายุสัญญาเช่า โดยคำนวณลดหย่อนด้วยอัตราดอกเบี้ยตามสัญญาหรืออัตราดอกเบี้ยการกู้ยืมส่วนเพิ่ม

2. ขั้นตอนการบันทึกบัญชีของ SME ในวันเริ่มต้นสัญญาเช่า

ตัวอย่าง: บริษัทจดสัญญาเช่าออฟฟิศ 3 ปี โดยมูลค่าปัจจุบันของเงินงวดคำนวณได้ 1,000,000 บาท:

การลงบันทึกในวันแรก:
- Debit: สินทรัพย์สิทธิการใช้ (ROU Asset) = 1,000,000 บาท
- Credit: หนี้สินตามสัญญาเช่า (Lease Liability) = 1,000,000 บาท

การบันทึกตัดจ่ายประจำเดือน:
ทุกเดือน บริษัทจะทำการบันทึกค่าเสื่อมราคาของ ROU Asset และบันทึกจ่ายดอกเบี้ยจ่ายจากหนี้สินสัญญาเช่า แทนการบันทึกค่าเช่าจ่ายก้อนเดียวเหมือนในอดีต

3. ข้อยกเว้นสำหรับ SME และกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (NPAEs)

มาตรฐาน TFRS 16 มีข้อผ่อนปรนเพื่อลดภาระงานบัญชีของกิจการ SME:

  1. สัญญาเช่าระยะสั้น: สัญญาเช่าที่มีอายุการใช้งานไม่เกิน 12 เดือน สามารถเลือกบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายตัดจ่ายรายเดือนตามวิธีเดิมได้
  2. สินทรัพย์ที่มีมูลค่าต่ำ: สัญญาเช่าคอมพิวเตอร์ แท็บเล็ต โทรศัพท์มือถือ หรืออุปกรณ์สำนักงานขนาดเล็ก สามารถบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายได้ทันที

สรุป

การปฏิบัติตามมาตรฐาน TFRS 16 ช่วยสะท้อนหนี้สินและโครงสร้างการใช้สินทรัพย์ที่แท้จริงของบริษัทในงบแสดงฐานะการเงิน

การจัดทำตารางคำนวณดอกเบี้ยที่แม่นยำจะช่วยอำนวยความสะดวกในการจัดหมวดหมู่ดอกเบี้ยจ่ายและค่าเสื่อมราคา

และประหยัดเวลาในการปรับปรุงภาษีสิ้นปี

ใช้บทความนี้ตรวจอะไรกับธุรกิจได้บ้าง

บทความเรื่อง การบันทึกบัญชีสัญญาเช่าการเงินตามมาตรฐาน TFRS 16: คู่มือบันทึกสินทรัพย์สิทธิการใช้สำหรับ SME ควรใช้เป็นแนวทางจัดระบบเอกสารและตัวเลขจริง

ไม่ใช่อ่านเพื่อจำคำศัพท์เท่านั้น

เพราะคุณภาพบัญชีวัดจากการกระทบยอดได้และเจ้าของกิจการนำตัวเลขไปตัดสินใจได้

เช็กลิสต์ก่อนใช้เรื่องนี้กับธุรกิจ

  • รวบรวมเอกสารขาย ซื้อ ค่าใช้จ่าย ธนาคาร และรายการเจ้าของสำรองจ่ายให้ครบตามรอบเดือน
  • กระทบยอดรายงานบัญชีกับรายการเดินบัญชีธนาคาร ลูกหนี้ เจ้าหนี้ สต๊อก และสินทรัพย์
  • ตรวจว่ารายงานที่ได้รับช่วยตอบคำถามธุรกิจได้ เช่น กำไร กระแสเงินสด ภาษีค้างจ่าย และเอกสารที่ยังขาด

ข้อผิดพลาดที่ควรระวัง

  • ส่งเอกสารให้บัญชีเฉพาะตอนใกล้ยื่นภาษีหรือปิดงบ ทำให้แก้รายการผิดยาก
  • บันทึกค่าใช้จ่ายโดยไม่มีใบเสร็จ ใบกำกับภาษี หรือหลักฐานผู้รับเงินชัดเจน
  • ดูเฉพาะกำไรขาดทุน แต่ไม่ตรวจเงินสด ลูกหนี้ เจ้าหนี้ และภาษีที่ต้องจ่ายจริง

แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน

ตารางนำบทความไปใช้

ประเด็นสิ่งที่ต้องตรวจผลที่ต้องบันทึก
1. หลักการสำคัญของมาตรฐาน TFRS 16ตรวจเอกสารและข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้องสถานะ ผู้รับผิดชอบ และวันทบทวน
2. ขั้นตอนการบันทึกบัญชีของ SME ในวันเริ่มต้นสัญญาเช่าตรวจเอกสารและข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้องสถานะ ผู้รับผิดชอบ และวันทบทวน
3. ข้อยกเว้นสำหรับ SME และกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (NPAEs)ตรวจเอกสารและข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้องสถานะ ผู้รับผิดชอบ และวันทบทวน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

การจัดระบบเอกสารและส่งข้อมูลให้สำนักงานบัญชีตรวจสม่ำเสมอมีข้อดีอย่างไร?

ช่วยให้กิจการมีงบการเงินและตัวเลขที่อัปเดตสำหรับใช้วิเคราะห์ผลกำไรขาดทุนและสภาพคล่องเพื่อตัดสินใจทางธุรกิจได้ทันท่วงที

อีกทั้งยังช่วยให้สามารถตรวจพบข้อผิดพลาดหรือเอกสารสูญหายได้เร็ว และปิดงบการเงินประจำปีได้เสร็จทันตามที่กฎหมายกำหนด

เอกสารขั้นพื้นฐานที่ผู้ประกอบการนิติบุคคลต้องรวบรวมเพื่อส่งทำบัญชีรายเดือนประกอบด้วยอะไรบ้าง?

เอกสารรายได้ (ใบกำกับภาษีขาย, ใบเสร็จรับเงิน), เอกสารรายจ่าย (ใบกำกับภาษีซื้อ, ใบแจ้งหนี้, ใบเสร็จรับเงินค่าใช้จ่าย), หนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย (50 ทวิ),

ใบแสดงรายการเดินบัญชีธนาคาร (Bank Statement),

และเอกสารเกี่ยวกับการจ้างงานและประกันสังคม

หากข้อมูลในงบทดลองหรือบัญชีแยกประเภททั่วไปไม่ตรงกับหลักฐานภายนอก ควรมีขั้นตอนตรวจสอบอย่างไร?

ให้เริ่มทำรายการกระทบยอด (Reconciliation) ระหว่างบัญชีคุมในแยกประเภทกับเอกสารภายนอก เช่น ยอดเงินฝากธนาคารกับ Bank Statement, ยอดลูกหนี้/เจ้าหนี้การค้ากับใบเสร็จค้างรับ/ค้างจ่าย

เพื่อหาจุดคลาดเคลื่อนของตัวเลขและทำการบันทึกปรับปรุงบัญชีให้ถูกต้อง

สิ่งใดควรตรวจเพิ่มเติมก่อนใช้เรื่อง การบันทึกบัญชีสัญญาเช่าการเงินตามมาตรฐาน TFRS 16: คู่มือบันทึกสินทรัพย์สิทธิการใช้สำหรับ SME

ตรวจข้อเท็จจริง เอกสารต้นทาง วันที่มีผล และข้อกำหนดฉบับปัจจุบันที่เกี่ยวกับ การบันทึกบัญชีสัญญาเช่าการเงินตามมาตรฐาน TFRS 16: คู่มือบันทึกสินทรัพย์สิทธิการใช้สำหรับ SME

พร้อมระบุผู้รับผิดชอบก่อนตัดสินใจหรือยื่นข้อมูล

เพื่อไม่ให้งานเฉพาะเรื่องต่าง ๆ กลายเป็นภาระสะสม ทีมงานแนะนำให้ศึกษาหน้าบริการเสริมสำหรับธุรกิจไว้เป็นแนวทางเริ่มต้น