มัดจำซื้อสินค้าต่างประเทศ ต้องยื่น ภ.พ.36 หรือไม่

เจ้าของธุรกิจนำเข้าจำนวนไม่น้อยเข้าใจว่า เมื่อโอนเงินมัดจำหรือชำระเงินล่วงหน้าให้ซัพพลายเออร์ต่างประเทศเพื่อสั่งซื้อสินค้า ต้องยื่นแบบ ภ.พ.36

นำส่งภาษีมูลค่าเพิ่มเหมือนกับตอนจ่ายค่าบริการต่างประเทศ

ทั้งที่จริงแล้วทั้งสองกรณีอยู่คนละระบบภาษีกันโดยสิ้นเชิง บทความนี้อธิบายให้ชัดว่าทำไมมัดจำซื้อสินค้าถึงไม่เข้าเงื่อนไข ภ.พ.36 ตามมาตรา 83/6 แห่งประมวลรัษฎากร VAT

ของสินค้านำเข้าไปเรียกเก็บที่จุดไหนแทน

และมีอะไรที่ต้องระวังเป็นพิเศษเมื่อสัญญาซื้อขายมีทั้งสินค้าและบริการปนกันอยู่ในสัญญาเดียว เหมาะสำหรับเจ้าของ SME ที่นำเข้าเครื่องจักร วัตถุดิบ

หรือสินค้าสำเร็จรูปจากต่างประเทศเป็นประจำ

สารบัญบทความ

1. ทำไมเจ้าของธุรกิจมักเข้าใจว่ามัดจำซื้อสินค้าต้องยื่น ภ.พ.36
2. เหตุผลที่มัดจำซื้อสินค้าไม่เข้าเงื่อนไข ภ.พ.36
3. แล้ว VAT ของสินค้านำเข้าไปเก็บที่ไหน เมื่อไร
4. ข้อควรระวัง เมื่อสัญญามีทั้งสินค้าและบริการปนกัน
5. บันทึกบัญชีเงินมัดจำและเอกสารที่ต้องเก็บ
6. ใช้บทความนี้กับธุรกิจของคุณอย่างไร
7. แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน

ทำไมเจ้าของธุรกิจมักเข้าใจว่ามัดจำซื้อสินค้าต้องยื่น ภ.พ.36

ผู้ประกอบการที่สั่งซื้อวัตถุดิบ เครื่องจักร หรือสินค้าสำเร็จรูปจากซัพพลายเออร์ต่างประเทศ มักต้องโอนเงินมัดจำหรือชำระเงินล่วงหน้าบางส่วน เช่น 30-50% ของมูลค่าสินค้า

ก่อนผู้ขายจะเริ่มผลิตหรือจัดส่ง พอเห็นว่าเป็นการโอนเงินออกนอกประเทศ

หลายคนนึกถึง ภ.พ.36 ทันที เพราะคุ้นเคยกับกฎ "จ่ายเงินไปต่างประเทศต้องนำส่ง VAT" ความเข้าใจนี้ถูกเพียงบางส่วน เพราะ ภ.พ.36 มีเงื่อนไขเฉพาะตามมาตรา 83/6 แห่งประมวลรัษฎากร

ซึ่งใช้กับบริการจากต่างประเทศ

หรือกรณีผู้ประกอบการต่างประเทศเข้ามาขายสินค้าหรือให้บริการในไทยเป็นการชั่วคราวเป็นหลัก ไม่ได้ครอบคลุมการซื้อสินค้าที่จับต้องได้ผ่านช่องทางนำเข้าปกติ

เหตุผลที่มัดจำซื้อสินค้าไม่เข้าเงื่อนไข ภ.พ.36

มาตรา 83/6 กำหนดให้ผู้จ่ายเงินในไทยมีหน้าที่นำส่งภาษีมูลค่าเพิ่มแทนผู้ประกอบการต่างประเทศใน 2 กรณีหลัก คือ (1)

ผู้ประกอบการต่างประเทศที่เข้ามาขายสินค้าหรือให้บริการในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว

โดยไม่ได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มชั่วคราวตามมาตรา 85/3 เช่น ผู้ขายต่างชาติที่มาออกบูธขายสินค้าในงานแสดงสินค้าในไทยเอง และ (2)

ผู้ประกอบการต่างประเทศที่ให้บริการจากต่างประเทศและมีการใช้บริการนั้นในราชอาณาจักร โดยคำว่า "บริการ" ตามมาตรา

77/1(10) หมายถึงการกระทำใด ๆ อันอาจหาประโยชน์อันมีมูลค่าซึ่งมิใช่การขายสินค้า เช่น ค่าที่ปรึกษา ค่าโฆษณาออนไลน์ ค่าลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์

ทั้งสองกรณีนี้เกี่ยวข้องกับบริการหรือการที่ผู้ประกอบการต่างประเทศเข้ามาประกอบกิจการในไทยเองเป็นหลัก

ไม่ใช่การซื้อขายสินค้าตามช่องทางนำเข้าปกติที่ผู้ขายไม่เคยเข้ามาดำเนินกิจการในไทย

การซื้อสินค้าที่เป็นทรัพย์สินมีรูปร่าง เช่น เครื่องจักรหรือวัตถุดิบ ซึ่งซัพพลายเออร์ผลิตและส่งออกจากต่างประเทศตามช่องทางนำเข้าปกติ

โดยไม่ได้เข้ามาตั้งหน่วยขายหรือส่งพนักงานมาขายสินค้าในไทยเป็นการชั่วคราว

มีเส้นทางภาษีต่างออกไปโดยสิ้นเชิงจากกรณีบริการ สินค้าต้องขนส่งเข้ามาทางท่าเรือ สนามบิน หรือด่านชายแดน และผ่านพิธีการศุลกากรก่อนเข้าประเทศเสมอ

ซึ่งเป็นจุดที่กรมศุลกากรมีอำนาจเรียกเก็บทั้งอากรขาเข้าและ VAT นำเข้าอยู่แล้ว

เงินมัดจำที่โอนไปก่อนสินค้าถูกส่งออกจากประเทศต้นทาง จึงเป็นเพียงส่วนหนึ่งของราคาสินค้า ไม่ใช่ค่าบริการที่ใช้ในราชอาณาจักรตามมาตรา 83/6(2)

และไม่เข้าเงื่อนไขการเข้ามาขายสินค้าในไทยเป็นการชั่วคราวตามมาตรา 83/6(1) จึงไม่เกิดหน้าที่ยื่น

ภ.พ.36 ไม่ว่าจะโอนกี่งวดหรือมูลค่าเท่าใด

แล้ว VAT ของสินค้านำเข้าไปเก็บที่ไหน เมื่อไร

VAT ของสินค้าที่นำเข้าจากต่างประเทศไม่ได้หายไปไหน เพียงแต่เก็บผ่านกลไกคนละแบบกับ ภ.พ.36 ตามมาตรา 78/2 แห่งประมวลรัษฎากร ความรับผิดในการเสีย VAT

จากการนำเข้าเกิดขึ้นเมื่อชำระอากรขาเข้า ณ วันที่สินค้าผ่านพิธีการนำเข้า

โดยกรมศุลกากรเป็นผู้เรียกเก็บ VAT แทนกรมสรรพากรตามมาตรา 83/10 คำนวณจากมูลค่า CIF (ราคาสินค้า บวกค่าประกันภัย บวกค่าขนส่งระหว่างประเทศ) รวมอากรขาเข้าตามพิกัดศุลกากร

แล้วคูณด้วยอัตรา VAT ที่ใช้บังคับ ณ ขณะนั้น (ปัจจุบันคงอัตราไว้ที่ร้อยละ 7

ตามพระราชกฤษฎีกาซึ่งลดจากอัตราตามกฎหมายที่ร้อยละ 10 และมีการขยายเวลาต่อเนื่องเป็นระยะ ล่าสุดขยายถึงวันที่ 30 กันยายน 2569

ธุรกิจควรตรวจสอบประกาศขยายเวลาหรือการเปลี่ยนแปลงอัตรากับกรมสรรพากรทุกครั้งก่อนคำนวณ)

และคำนวณจากมูลค่าสินค้าทั้งหมดตามใบขนสินค้าขาเข้า ไม่แยกว่าส่วนใดจ่ายเป็นมัดจำหรือยอดคงเหลือ

ประเด็น	ภ.พ.36 (มาตรา 83/6)	VAT นำเข้าสินค้า (มาตรา 78/2, 83/10)
ใช้กับธุรกรรมแบบไหน	บริการจากต่างประเทศที่ใช้ในไทย หรือผู้ประกอบการต่างประเทศที่เข้ามาขาย/ให้บริการในไทยชั่วคราวโดยไม่จดทะเบียนภาษีชั่วคราว	สินค้าที่จับต้องได้ นำเข้าทางศุลกากรตามช่องทางปกติ
ใครมีหน้าที่นำส่ง	ผู้จ่ายเงินฝั่งไทย ยื่นแบบเอง	กรมศุลกากรเรียกเก็บ ณ ด่านนำเข้า
เกิดภาระภาษีเมื่อไร	ทุกครั้งที่จ่ายเงินค่าบริการ	ตอนสินค้าผ่านพิธีการนำเข้า
หลักฐานภาษีซื้อ	ใบเสร็จรับเงิน ภ.พ.36	ใบขนสินค้าขาเข้า/ใบเสร็จศุลกากร

ข้อควรระวัง เมื่อสัญญามีทั้งสินค้าและบริการปนกัน

ในทางปฏิบัติหลายสัญญาไม่ได้ซื้อขายสินค้าล้วน ๆ เช่น ซื้อเครื่องจักรจากต่างประเทศแล้วผู้ขายส่งวิศวกรมาติดตั้งและฝึกอบรมพนักงานในไทยด้วย กรณีนี้ต้องแยกมูลค่าออกเป็นสองส่วน

ราคาสินค้ายังคงไม่เข้า ภ.พ.36

แต่ค่าติดตั้งหรือค่าฝึกอบรมที่วิศวกรต่างชาติเดินทางเข้ามาให้บริการในไทยเป็นการชั่วคราว โดยไม่ได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มชั่วคราวตามมาตรา 85/3 อาจเข้าเงื่อนไขมาตรา 83/6

ทำให้ผู้ว่าจ้างในไทยต้องยื่น ภ.พ.36 เฉพาะมูลค่าส่วนบริการนั้น

นอกจากนี้ยังอาจมีภาระภาษีเงินได้เพิ่มเติมของผู้ให้บริการต่างประเทศที่ต้องพิจารณาแยกต่างหาก เช่น การหักภาษี ณ ที่จ่ายและนำส่งด้วยแบบ ภ.ง.ด.54 ตามมาตรา 70

หรือประเด็นการมีสถานประกอบการถาวร (Permanent Establishment)

ตามอนุสัญญาภาษีซ้อนที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเป็นเรื่องเฉพาะกรณีที่ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีระหว่างประเทศ

ธุรกิจจึงควรขอให้ซัพพลายเออร์แยกราคาสินค้ากับค่าบริการในใบแจ้งหนี้ให้ชัดเจนตั้งแต่เจรจา หากใบแจ้งหนี้รวมทุกอย่างเป็นยอดเดียว

ควรปรึกษาผู้ทำบัญชีเพื่อประเมินสัดส่วนมูลค่าบริการก่อนยื่นแบบ

เพราะการตีความผิดประเภทอาจทำให้ยื่นภาษีขาดหรือยื่นเกินโดยไม่จำเป็น

• แยกราคาสินค้าและค่าบริการในสัญญา/ใบแจ้งหนี้ให้ชัดเจนตั้งแต่เริ่มเจรจา
• เก็บสัญญาซื้อขาย ใบสั่งซื้อ (PO) และหลักฐานการโอนเงินมัดจำทุกงวดไว้ครบ
• แจ้งฝ่ายบัญชีทันทีที่มีบริการติดตั้ง ฝึกอบรม หรือที่ปรึกษาจากต่างประเทศแนบมากับสินค้า

บันทึกบัญชีเงินมัดจำและเอกสารที่ต้องเก็บ

ในทางบัญชี เงินมัดจำที่โอนไปก่อนได้รับสินค้ายังไม่ถือเป็นค่าใช้จ่ายหรือสินค้าคงเหลือทันที แต่บันทึกเป็นสินทรัพย์ประเภท "เงินมัดจำจ่าย" หรือ "เงินทดรองจ่ายค่าสินค้า"

ไว้ในงบดุลก่อน แปลงมูลค่าเป็นเงินบาทตามอัตราแลกเปลี่ยน ณ

วันที่ธนาคารตัดบัญชีจริง เมื่อสินค้าผ่านพิธีการศุลกากรและกรรมสิทธิ์โอนมาเป็นของกิจการแล้ว จึงล้างยอดเงินมัดจำจ่าย

โอนเข้าเป็นต้นทุนสินค้าคงเหลือรวมกับยอดที่ชำระส่วนที่เหลือและอากรขาเข้า ส่วน VAT นำเข้าให้แยกบันทึกเป็นภาษีซื้อต่างหาก

ไม่รวมเป็นต้นทุนสินค้า ทั้งนี้เฉพาะกรณีกิจการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มและมีสิทธินำภาษีซื้อไปหักออกจากภาษีขายตามหลักเกณฑ์ปกติ

หากกิจการไม่ได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่มีสิทธิใช้เครดิตภาษีซื้อในส่วนนั้น VAT

นำเข้าจะต้องบันทึกรวมเป็นต้นทุนสินค้าแทน

เอกสารที่ต้องเก็บให้ครบเพื่อรองรับการตรวจสอบและการใช้สิทธิภาษีซื้อ ได้แก่ สัญญาซื้อขายหรือใบสั่งซื้อที่ระบุเงื่อนไขการชำระเงิน ใบแจ้งหนี้จากผู้ขาย หลักฐานการโอนเงินมัดจำจากธนาคาร

และที่สำคัญที่สุดคือใบขนสินค้าขาเข้าซึ่งเป็นหลักฐานหลักที่ใช้ขอเครดิตภาษีซื้อ VAT นำเข้า ไม่ใช่หลักฐานการโอนมัดจำ

หากธุรกิจมีทั้งการนำเข้าสินค้าและการซื้อบริการจากต่างประเทศปะปนกันในสัญญาเดียว ควรให้ทีมบัญชีแยกรายการให้ชัดตั้งแต่ต้น

เพื่อไม่ให้พลาดทั้งฝั่ง VAT นำเข้าและฝั่ง ภ.พ.36

ใช้บทความนี้กับธุรกิจของคุณอย่างไร

เนื้อหาเรื่อง มัดจำซื้อสินค้าต่างประเทศ ต้องยื่น ภ.พ.36 หรือไม่ ควรนำไปใช้ตรวจสอบกับเอกสารและตัวเลขจริงของกิจการ ไม่ใช่อ่านเพื่อจำคำศัพท์

เพราะแนวทางบัญชีและภาษีขึ้นกับข้อเท็จจริง เอกสาร และรอบเวลาที่เกิดรายการของแต่ละธุรกิจ

แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน

• กรมสรรพากร (rd.go.th)
• กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (dbd.go.th)
• ระบบยื่นแบบออนไลน์ e-Filing กรมสรรพากร

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

โอนเงินมัดจำสั่งซื้อสินค้าจากต่างประเทศ ต้องยื่น ภ.พ.36 เลยไหม

ไม่ต้อง เพราะการซื้อสินค้าซึ่งเป็นทรัพย์สินมีรูปร่างตามช่องทางนำเข้าปกติไม่เข้าเงื่อนไขมาตรา 83/6 ซึ่งใช้กับบริการจากต่างประเทศที่ใช้ในไทย

หรือกรณีผู้ประกอบการต่างประเทศเข้ามาขายสินค้า/ให้บริการในไทยเป็นการชั่วคราวโดยไม่จดทะเบียนภาษีชั่วคราวเท่านั้น เงินมัดจำที่โอนไปเป็นเพียงส่วนหนึ่งของราคาสินค้า VAT

ของสินค้าจะถูกเรียกเก็บตอนนำเข้าผ่านศุลกากรแทน ไม่ใช่ตอนโอนเงินมัดจำ

ถ้าไม่ยื่น ภ.พ.36 แล้ว VAT ของสินค้าที่สั่งซื้อจะเสียตอนไหน

VAT นำเข้าจะถูกกรมศุลกากรเรียกเก็บพร้อมอากรขาเข้า ณ วันที่สินค้าผ่านพิธีการนำเข้า คำนวณจากมูลค่า CIF รวมอากรขาเข้า ตามมาตรา 78/2 และ 83/10 แห่งประมวลรัษฎากร

ไม่เกี่ยวข้องกับยอดเงินมัดจำที่โอนไปก่อนหน้านั้น

ถ้าสัญญาซื้อเครื่องจักรมีค่าติดตั้งและฝึกอบรมรวมอยู่ด้วย ต้องยื่น ภ.พ.36 หรือไม่

ต้องแยกพิจารณาเป็นสองส่วน ราคาตัวเครื่องจักรยังคงไม่เข้า ภ.พ.36

แต่ค่าติดตั้งหรือค่าฝึกอบรมที่วิศวกรต่างชาติเข้ามาให้บริการในไทยเป็นการชั่วคราวโดยไม่ได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มชั่วคราว อาจเข้าเงื่อนไขมาตรา 83/6 ต้องยื่น ภ.พ.36

เฉพาะมูลค่าส่วนบริการนั้น และอาจมีภาระภาษีเงินได้ของผู้ให้บริการต่างประเทศเพิ่มเติม เช่น ภ.ง.ด.54 ตามมาตรา 70 หรือประเด็นสถานประกอบการถาวรตามอนุสัญญาภาษีซ้อน

จึงควรขอให้ผู้ขายแยกราคาสินค้ากับค่าบริการในสัญญาให้ชัดเจน

และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญภาษีระหว่างประเทศในกรณีนี้

เงินมัดจำที่โอนไปแล้ว บันทึกบัญชีอย่างไร

บันทึกเป็นสินทรัพย์ประเภทเงินมัดจำจ่ายหรือเงินทดรองจ่ายค่าสินค้าไว้ก่อน ยังไม่ใช่ค่าใช้จ่ายหรือต้นทุนสินค้า เมื่อสินค้าผ่านศุลกากรและกรรมสิทธิ์โอนมาเป็นของกิจการแล้ว

จึงล้างยอดมัดจำและโอนเข้าต้นทุนสินค้าคงเหลือ พร้อมแยก VAT

นำเข้าเป็นภาษีซื้อต่างหาก สำหรับกิจการที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มและมีสิทธิใช้เครดิตภาษีซื้อ

เจ้าของธุรกิจที่ต้องการมีที่ปรึกษาช่วยดูภาพรวมภาษีทั้งปีแทนการแก้ปัญหาเป็นครั้งคราว สามารถให้ทีมที่ปรึกษาภาษี A Plus Me ช่วยวางแผนให้เป็นระบบและตรวจสอบได้ทุกขั้นตอน