กลุ่มบริษัทที่มีธุรกรรมระหว่างกันต้องเผชิญกับกฎ Transfer Pricing ที่เข้มงวดมากขึ้น ตั้งแต่ปี 2562 กรมสรรพากรไทยบังคับให้บริษัทที่ทำธุรกรรมกับบริษัทในเครือต้องจัดทำเอกสารแสดงว่าราคาที่ใช้เป็นราคาตลาด บทความนี้อธิบายรายละเอียดที่ SME ต้องรู้ในปี 2025
Transfer Pricing คืออะไร และทำไมจึงสำคัญ
Transfer Pricing (TP) หรือราคาโอน คือราคาที่ใช้ในธุรกรรมระหว่างบริษัทที่มีความสัมพันธ์กัน ไม่ว่าจะเป็นบริษัทแม่-ลูก บริษัทพี่น้องในเครือเดียวกัน หรือบริษัทที่มีผู้ถือหุ้นร่วมกัน ธุรกรรมเหล่านี้ครอบคลุมการซื้อขายสินค้า การให้บริการ การยืมเงิน การอนุญาตใช้สิทธิ และการใช้ทรัพย์สิน
ปัญหาที่รัฐบาลกังวลคือ กลุ่มบริษัทอาจกำหนดราคาโอนสูงหรือต่ำกว่าราคาตลาดเพื่อโยกกำไรไปยังบริษัทในประเทศที่เสียภาษีน้อยกว่า ทำให้รัฐสูญเสียรายได้ภาษี กรมสรรพากรจึงกำหนดให้ใช้หลัก Arm's Length Principle คือราคาที่ใช้ในธุรกรรมระหว่างบริษัทในเครือต้องเท่ากับราคาที่คู่ค้าอิสระจะตกลงกันในสถานการณ์เดียวกัน
กฎหมาย Transfer Pricing ของไทย
ประเทศไทยออกกฎหมาย Transfer Pricing อย่างเป็นทางการในปี 2562 โดยเพิ่มมาตรา 71 ตรี ในประมวลรัษฎากร กำหนดหลักเกณฑ์ดังนี้
- บริษัทที่มีรายได้รวมต่อรอบระยะเวลาบัญชีตั้งแต่ 200 ล้านบาทขึ้นไป และมีธุรกรรมกับบริษัทในเครือ ต้องจัดทำและยื่นเปิดเผยข้อมูลความสัมพันธ์และธุรกรรมระหว่างกัน (Disclosure Form)
- กรมสรรพากรมีอำนาจปรับราคาโอนให้เป็นราคาตลาดหากพบว่าราคาที่ใช้ไม่สอดคล้องกับหลัก Arm's Length
- อายุความในการประเมินภาษีสำหรับกรณี TP คือ 5 ปีนับจากวันสุดท้ายของการยื่นแบบ
เอกสาร Transfer Pricing ที่ต้องจัดทำในปี 2025
1. Disclosure Form (แบบแสดงรายการ TP)
บริษัทที่เข้าเกณฑ์ต้องยื่น Disclosure Form พร้อมกับแบบภาษีเงินได้นิติบุคคล (ภ.ง.ด.50) ภายใน 150 วันนับจากวันสิ้นรอบระยะเวลาบัญชี โดยระบุข้อมูลบริษัทในเครือ ประเภทธุรกรรม และมูลค่าธุรกรรมในแต่ละประเภท
2. Local File (เอกสารระดับท้องถิ่น)
เอกสารนี้จัดทำเฉพาะสำหรับธุรกรรมที่เกิดขึ้นในไทย ประกอบด้วย
- ข้อมูลพื้นฐานของบริษัท โครงสร้างกิจการ และการวิเคราะห์ฟังก์ชันและความเสี่ยง (Functional Analysis)
- รายละเอียดธุรกรรมระหว่างบริษัทในเครือ เช่น สัญญา ราคา และเงื่อนไขการค้า
- การวิเคราะห์ความสามารถเปรียบเทียบ (Comparability Analysis) และการเลือกวิธี TP ที่เหมาะสม
- ผลการวิเคราะห์ที่แสดงว่าราคาโอนที่ใช้สอดคล้องกับ Arm's Length
3. Master File (เอกสารระดับกลุ่มบริษัท)
สำหรับกลุ่มบริษัทข้ามชาติขนาดใหญ่ที่มีรายได้รวมเกินเกณฑ์ที่กำหนด ต้องจัดทำ Master File ที่ให้ภาพรวมของกลุ่มธุรกิจ รวมถึงโครงสร้างการถือหุ้น กิจกรรมหลักของแต่ละบริษัทในกลุ่ม และนโยบาย TP ระดับกลุ่ม
4. Country-by-Country Report (CbCR)
กลุ่มบริษัทที่มีรายได้รวมทั้งกลุ่มเกิน 28,000 ล้านบาทต่อปี ต้องยื่น CbCR แสดงข้อมูลรายได้ กำไร ภาษีที่จ่าย และพนักงานในแต่ละประเทศที่กลุ่มมีการดำเนินงาน
วิธี Transfer Pricing ที่กรมสรรพากรยอมรับ
| วิธี | ชื่อภาษาอังกฤษ | เหมาะกับธุรกรรม |
|---|---|---|
| วิธีราคาตลาดเปรียบเทียบ | Comparable Uncontrolled Price (CUP) | สินค้าที่มีตลาดอ้างอิงชัดเจน |
| วิธีราคาขายต่อ | Resale Price Method (RPM) | การซื้อมาขายไปโดยไม่เปลี่ยนสภาพ |
| วิธีต้นทุนบวกกำไร | Cost Plus Method (CPM) | การให้บริการหรือผลิตสินค้า |
| วิธีกำไรสุทธิจากธุรกรรม | Transactional Net Margin Method (TNMM) | ธุรกรรมที่ซับซ้อน ใช้บ่อยที่สุด |
| วิธีแบ่งกำไร | Profit Split Method (PSM) | ธุรกรรมที่ทั้งสองฝ่ายมี Unique Contribution |
บทลงโทษหากไม่ปฏิบัติตามกฎ TP
SME ที่ไม่จัดทำหรือยื่นเอกสาร TP ตามกำหนดเผชิญความเสี่ยงดังนี้
- ค่าปรับ 200,000 บาท สำหรับการไม่ยื่น Disclosure Form
- เงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน สำหรับภาษีที่ชำระขาด หากกรมสรรพากรปรับราคาโอน
- เบี้ยปรับ 100% ของภาษีที่ประเมินเพิ่ม
- ความเสี่ยงในการตรวจสอบบัญชีย้อนหลัง 5 ปี
คำแนะนำสำหรับ SME กลุ่มบริษัทในปี 2025
เพื่อให้ปฏิบัติตามกฎ TP อย่างมีประสิทธิภาพ SME ควรเริ่มจากการทำบัญชีในแต่ละนิติบุคคลให้ชัดเจนและแยกต่างหาก กำหนดนโยบายราคาโอนเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนทำธุรกรรม ศึกษาฐานข้อมูลอ้างอิงราคาตลาด และทบทวนธุรกรรมระหว่างกันอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง การเตรียมเอกสารอย่างครบถ้วนล่วงหน้าดีกว่าต้องรีบจัดทำเมื่อถูกตรวจสอบ
ใช้บทความนี้กับธุรกิจของคุณอย่างไร
เนื้อหาเรื่อง Transfer Pricing สำหรับกลุ่ม SME: เอกสารที่ต้องจัดทำตามกฎหมายไทย 2025 ควรนำไปใช้ตรวจสอบกับเอกสารและตัวเลขจริงของกิจการ ไม่ใช่อ่านเพื่อจำคำศัพท์ เพราะแนวทางบัญชีและภาษีขึ้นกับข้อเท็จจริง เอกสาร และรอบเวลาที่เกิดรายการของแต่ละธุรกิจ
เช็กลิสต์ก่อนนำไปใช้
- รวบรวมเอกสารรายรับ รายจ่าย ภาษีซื้อ-ขาย และรายการธนาคารให้ครบตามรอบเดือน
- ตรวจว่าธุรกรรมที่เกี่ยวข้องบันทึกบัญชีถูกต้องและมีหลักฐานรองรับครบถ้วน
- หากไม่แน่ใจเรื่องภาษี ควรปรึกษาผู้ทำบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษีก่อนตัดสินใจ
แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
SME ที่มีรายได้ต่ำกว่า 200 ล้านบาทต้องปฏิบัติตามกฎ Transfer Pricing หรือไม่
บริษัทที่มีรายได้ต่ำกว่า 200 ล้านบาทต่อปีได้รับการยกเว้นไม่ต้องยื่น Disclosure Form แต่ยังคงต้องปฏิบัติตามหลัก Arm's Length Principle เสมอ เพราะกรมสรรพากรยังมีอำนาจปรับราคาโอนได้หากพบว่าไม่เป็นราคาตลาด โดยไม่ขึ้นอยู่กับเกณฑ์รายได้
ธุรกรรมอะไรบ้างที่อยู่ในขอบเขตของกฎ Transfer Pricing
กฎ TP ครอบคลุมธุรกรรมทุกประเภทระหว่างบริษัทในเครือ ได้แก่ การซื้อขายสินค้าและวัตถุดิบ ค่าบริการบริหารจัดการ ค่าสิทธิและทรัพย์สินทางปัญญา ดอกเบี้ยเงินกู้ยืม การเช่าทรัพย์สิน และธุรกรรมการเงินอื่นๆ ระหว่างบริษัทที่มีความสัมพันธ์กัน
Disclosure Form ต้องยื่นเมื่อไหร่และที่ไหน
ต้องยื่น Disclosure Form พร้อมกับแบบภาษีเงินได้นิติบุคคล (ภ.ง.ด.50) ภายใน 150 วันนับจากวันสิ้นรอบบัญชี โดยยื่นผ่านระบบออนไลน์ของกรมสรรพากรที่ rd.go.th หรือยื่นต่อสรรพากรพื้นที่ที่บริษัทมีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่
วิธี TNMM คืออะไร และทำไมจึงนิยมใช้มากที่สุด
TNMM (Transactional Net Margin Method) คือการเปรียบเทียบอัตรากำไรสุทธิจากธุรกรรมระหว่างบริษัทในเครือกับอัตรากำไรสุทธิของบริษัทอิสระที่ทำธุรกิจคล้ายกัน วิธีนี้นิยมเพราะใช้ข้อมูลสาธารณะจากฐานข้อมูลบริษัทได้ง่ายกว่าการหาราคาธุรกรรมเปรียบเทียบโดยตรง
หากไม่เห็นด้วยกับการปรับราคาโอนของกรมสรรพากร ต้องทำอย่างไร
บริษัทมีสิทธิ์อุทธรณ์การประเมินภาษีต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ภายใน 30 วันนับจากได้รับหนังสือแจ้งประเมิน จากนั้นสามารถยื่นฟ้องต่อศาลภาษีอากรกลางได้ภายใน 30 วันหากไม่เห็นด้วยกับคำวินิจฉัยอุทธรณ์ ควรปรึกษาทนายภาษีที่เชี่ยวชาญ
APA (Advance Pricing Agreement) คืออะไร และ SME ควรพิจารณาหรือไม่
APA คือข้อตกลงราคาล่วงหน้าระหว่างบริษัทกับกรมสรรพากร เพื่อตกลงวิธีกำหนดราคาโอนล่วงหน้าในช่วง 3–5 ปี สร้างความแน่นอนและลดความเสี่ยงถูกตรวจสอบ เหมาะสำหรับกลุ่มบริษัทที่มีธุรกรรมระหว่างกันสูงและซับซ้อน สำหรับ SME ขนาดกลางอาจยังไม่จำเป็น แต่ควรพิจารณาเมื่อธุรกิจเติบโตขึ้น