โบนัสเป็นข่าวดีของพนักงาน แต่เป็นงานละเอียดของบัญชี เพราะเกี่ยวข้องกับงบประมาณเงินสด ภาษีหัก ณ ที่จ่าย รายการค้างจ่าย และการอนุมัติของผู้บริหาร

สรุปประเด็นที่ควรรู้

  • สูตรโบนัส
  • มติอนุมัติ
  • โบนัสตามแผนก

กำหนดหลักเกณฑ์โบนัสก่อนประกาศ

บริษัทควรกำหนดสูตรหรือเกณฑ์โบนัส เช่น ผลประกอบการ KPI อายุงาน หรือผลประเมิน เพื่อให้การจ่ายมีหลักฐานและอธิบายได้

จุดควบคุมที่ควรมีใน workflow คือ สูตรโบนัส, รายชื่อผู้ได้รับ, ยอดอนุมัติ, ภาษีจำลอง, วันจ่ายจริง เพื่อให้ HR บัญชี และผู้อนุมัติใช้ข้อมูลชุดเดียวกันก่อนปิดเงินเดือน

  • สูตรโบนัส
  • รายชื่อผู้ได้รับ
  • ยอดอนุมัติ
  • ภาษีจำลอง
  • วันจ่ายจริง

คำนวณภาษีก่อนโอนจริง

โบนัสเป็นเงินได้จากการจ้างงานที่ต้องนำไปพิจารณาภาษีหัก ณ ที่จ่าย การจ่ายก้อนใหญ่ปลายปีอาจทำให้ภาษีเดือนนั้นสูงกว่าปกติ

เอกสารหลักที่ควรเก็บคู่กับรายงานเดือนนี้ ได้แก่ มติอนุมัติ, รายงานโบนัส, รายงานภาษี, ไฟล์โอนเงิน, รายการบัญชี เพื่อให้ตรวจย้อนหลังได้เมื่อต้องยื่นภาษี ตรวจประกันสังคม หรือปิดงบ

  • มติอนุมัติ
  • รายงานโบนัส
  • รายงานภาษี
  • ไฟล์โอนเงิน
  • รายการบัญชี

ตั้งค้างจ่ายเมื่อเกิดภาระก่อนวันจ่าย

ถ้าบริษัทอนุมัติโบนัสดูจากผลงานงวดก่อนแต่จ่ายเดือนถัดไป อาจต้องพิจารณาตั้งโบนัสค้างจ่ายตามข้อเท็จจริงและนโยบายบัญชี

รายงานที่เจ้าของกิจการควรรีวิวอย่างน้อยเดือนละครั้งคือ โบนัสตามแผนก, ภาษีหัก ณ ที่จ่าย, โบนัสค้างจ่าย, ผลต่อเงินสด, ผลต่อกำไร เพราะช่วยให้เห็นทั้งต้นทุนบุคลากร กระแสเงินสด และความเสี่ยงเอกสารก่อนสิ้นปี

  • โบนัสตามแผนก
  • ภาษีหัก ณ ที่จ่าย
  • โบนัสค้างจ่าย
  • ผลต่อเงินสด
  • ผลต่อกำไร

ตารางวิธีการคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายแบบเฉลี่ยทั้งปีสำหรับโบนัส (Bonus Tax Calculation Guide)

การเกลี่ยฐานภาษีเงินได้และการลงบันทึกปรับปรุงบัญชีสำหรับเงินพิเศษสิ้นปี:

ขั้นตอนคำนวณภาษี (Calculation Step) สูตร/วิธีปฏิบัติงาน (Methodology) ตัวอย่างตัวเลข (Scenario Example) ผลกระทบในการบันทึกสมุดรายวัน
1. ประมาณการรายได้ทั้งปีปกติ เงินเดือนปกติ x 12 เดือน (ไม่รวมโบนัส) เงินเดือน 30,000 x 12 = 360,000 บาท เดบิต บัญชีเงินเดือนปกติค้างจ่ายรายงวด
2. บวกยอดโบนัสพิเศษประจำปี ประมาณการรายได้ทั้งปีปกติ + ยอดโบนัสที่อนุมัติจ่าย 360,000 + โบนัส 60,000 = 420,000 บาท เดบิต บัญชีเงินโบนัสพนักงาน (51-xx) / เครดิต โบนัสค้างจ่าย (21-xx)
3. คำนวณภาษีสะสมทั้งปีใหม่ คำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามฐานเงินได้รวมใหม่ลบค่าลดหย่อน ภาษีรวมทั้งปี = 15,000 บาท (เดิม 10,000 บาท) คำนวณหักภาษี ณ ที่จ่ายเพิ่มจากยอดโบนัสก้อนนั้นทันที 5,000 บาท
4. นำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายงวดโบนัส นำส่งรวมในแบบ ภ.ง.ด.1 ของเดือนที่ทำจ่ายโบนัสจริง ยื่นนำส่งสรรพากรภายในวันที่ 7 หรือ 15 ของเดือนถัดไป เครดิต บัญชีภาษีหัก ณ ที่จ่ายค้างจ่ายรอชำระ (21-03)

เช็กลิสต์นำไปใช้ในเดือนนี้

สิ่งที่ควรทำทันที

  • กำหนดเกณฑ์โบนัส
  • ทำรายชื่อและยอดอนุมัติ
  • จำลองภาษีก่อนจ่าย
  • ตรวจเงินสด
  • บันทึกบัญชีหรือค้างจ่ายให้ตรงงวด

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน

หมายเหตุ: เนื้อหานี้เป็นแนวทางทั่วไปสำหรับผู้ประกอบการ SME การบันทึกบัญชีและภาษีของแต่ละกิจการควรพิจารณาจากเอกสารจริง สัญญา และข้อเท็จจริงของรายการ หากมีรายการเฉพาะ ควรปรึกษาผู้ทำบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษีก่อนตัดสินใจ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

โบนัสต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายไหม

โดยทั่วไปโบนัสเป็นเงินได้จากการจ้างงานและต้องนำไปคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามหลักเกณฑ์สรรพากร

โบนัสควรจ่ายผ่าน payroll หรือโอนแยก

ควรผ่านระบบ payroll หรือมีรายงานประกอบชัดเจน แม้จะโอนแยกก็ต้องกระทบยอดกับบัญชี

ควรให้ใครตรวจข้อมูลนี้ก่อนปิดเดือน

ให้ HR เตรียมข้อมูลต้นทาง บัญชีตรวจผลต่อภาษีและการบันทึกบัญชี และผู้มีอำนาจอนุมัติยอดก่อนจ่ายหรือยื่นแบบ