กรรมการบริษัทคือใคร มีหน้าที่อะไร และต่างจากผู้ถือหุ้นอย่างไร

หลายกิจการเริ่มต้นจากการตั้งกรรมการตามความสะดวก เช่น ให้ผู้ก่อตั้งหรือคนในครอบครัวเป็นผู้ลงนาม แต่เมื่อธุรกิจเริ่มมีพนักงาน มีรายได้ และมีสัญญากับคู่ค้า บทบาทของกรรมการจะมีผลต่อความเสี่ยงและการตัดสินใจมากขึ้นเรื่อย ๆ

กรรมการบริษัทคือใคร

กรรมการบริษัทคือบุคคลที่มีอำนาจบริหารและเป็นตัวแทนของบริษัทตามที่ระบุในเอกสารจดทะเบียนและเงื่อนไขการลงนามของบริษัท โดยอำนาจอาจอยู่ที่กรรมการคนเดียวหรือหลายคนร่วมลงนาม ขึ้นอยู่กับที่จดไว้กับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า

ในเชิงปฏิบัติ กรรมการจึงไม่ใช่แค่คนเซ็นเอกสาร แต่เป็นผู้ที่ต้องรับรู้ภาพรวมของรายได้ ค่าใช้จ่าย สัญญาสำคัญ และความเสี่ยงด้านภาษีของกิจการด้วย

หน้าที่หลักของกรรมการในธุรกิจ SME

• อนุมัติและลงนามเอกสารสำคัญของบริษัท
• ดูแลให้บริษัทมีระบบบัญชี ภาษี และเอกสารที่เหมาะสม
• ติดตามสถานะเงินสด หนี้สิน และภาระผูกพันที่สำคัญ
• กำหนดทิศทางการบริหารร่วมกับผู้ถือหุ้นหรือทีมผู้บริหาร
• สื่อสารและประสานงานกับธนาคาร สำนักงานบัญชี และคู่ค้าในเรื่องสำคัญ

กรรมการต่างจากผู้ถือหุ้นอย่างไร

ผู้ถือหุ้นคือเจ้าของเงินลงทุนในบริษัท ส่วนกรรมการคือผู้มีอำนาจบริหารและลงนามแทนบริษัท คนหนึ่งอาจเป็นทั้งผู้ถือหุ้นและกรรมการก็ได้ แต่สองบทบาทนี้ไม่เหมือนกัน หากเป็นผู้ถือหุ้นอย่างเดียว อาจไม่มีอำนาจลงนามหรือบริหารประจำวัน

การแยกบทบาทนี้ให้ชัดช่วยให้ธุรกิจจัดโครงสร้างอำนาจได้ดีขึ้น โดยเฉพาะเมื่อมีนักลงทุนเข้ามาเพิ่ม มีการแบ่งสายงานผู้บริหาร หรือมีผู้ร่วมก่อตั้งหลายคน

ความเข้าใจผิดที่พบได้บ่อย

สรุป

กรรมการบริษัทคือคนที่ต้องเชื่อมโลกของเอกสาร กฎหมาย การเงิน และการตัดสินใจทางธุรกิจเข้าด้วยกัน ยิ่งบทบาทนี้ชัด ธุรกิจก็ยิ่งบริหารความเสี่ยงได้ดีขึ้น โดยเฉพาะเมื่อกิจการเริ่มเติบโตและมีผู้เกี่ยวข้องมากขึ้น

ใช้บทความนี้ตรวจอะไรกับธุรกิจได้บ้าง

บทความเรื่อง กรรมการบริษัทคือใคร มีหน้าที่อะไร และต่างจากผู้ถือหุ้นอย่างไร ควรใช้คู่กับเอกสารนิติบุคคลจริง เช่น หนังสือรับรองบริษัท บัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น มติประชุม และข้อมูลที่ยื่นกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เพื่อให้การตัดสินใจไม่ยึดจากคำอธิบายทั่วไปเพียงอย่างเดียว

แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน

• กรมพัฒนาธุรกิจการค้า: บริการจดทะเบียนและข้อมูลนิติบุคคล
• กรมสรรพากร: ภาษีเงินได้นิติบุคคล

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

หลังจากจัดตั้งหรือจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงข้อมูลนิติบุคคลกับ DBD แล้ว มีหน้าที่อื่นใดที่ต้องทำต่อหรือไม่?

ต้องตรวจสอบและแจ้งข้อมูลการเปลี่ยนแปลงไปยังหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง เช่น กรมสรรพากร (กรณีจด VAT), สำนักงานประกันสังคม (กรณีมีลูกจ้าง), ธนาคารที่เปิดบัญชีเงินฝาก, คู่สัญญาหลักของบริษัท, และปรับปรุงระบบออกใบกำกับภาษีรวมถึงป้ายชื่อสำนักงานให้ถูกต้อง

เอกสารนิติบุคคลพื้นฐานที่บริษัทต้องจัดทำและเก็บรักษาไว้ ณ สำนักงานใหญ่มีอะไรบ้าง?

ต้องจัดเก็บหนังสือรับรองบริษัท, บัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (บอจ.5), สมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น, วัตถุประสงค์การจัดตั้งบริษัท (บอจ.2), รายงานการประชุมคณะกรรมการและที่ประชุมผู้ถือหุ้น, และใบสำคัญแสดงการจดทะเบียนนิติบุคคล

หากต้องการย้ายสำนักงานใหญ่หรือเปลี่ยนแปลงกรรมการผู้มีอำนาจลงนาม ต้องจัดเตรียมข้อมูลอย่างไร?

ต้องจัดประชุมผู้ถือหุ้นหรือกรรมการเพื่อลงมติเห็นชอบ จัดเตรียมแผนที่ตั้งใหม่ สัญญาเช่าหรือหนังสือยินยอมให้ใช้สถานที่ และหนังสือแต่งตั้งกรรมการชุดใหม่ จากนั้นนำเอกสารและรายงานการประชุมยื่นจดทะเบียนต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าภายในเวลาที่กฎหมายกำหนด