สำหรับผู้ประกอบการที่ทำธุรกิจผลิต นำเข้า หรือซื้อมาขายไป และได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) แล้ว หน้าที่สำคัญอย่างหนึ่งนอกเหนือจากการยื่นแบบ ภ.พ.30 ทุกเดือนคือการจัดทำ "รายงานสินค้าและวัตถุดิบ" หรือที่เรียกทั่วไปว่า Stock Card กฎหมายกำหนดให้ต้องทำรายงานนี้แยกตามสถานที่เก็บสินค้าแต่ละแห่ง และบันทึกยอดสินค้าให้ตรงกับความเป็นจริง หากไม่ทำหรือทำไม่ตรง สรรพากรมีอำนาจประเมินภาษีและค่าปรับอย่างรุนแรง
1. รายงานสินค้าและวัตถุดิบ (Stock Card) คืออะไรตามกฎหมาย?
ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 87(3) กำหนดให้ผู้ประกอบการจดทะเบียนที่ขายสินค้า มีหน้าที่ต้องจัดทำรายงานแสดงจำนวนสินค้าคงเหลือ วัตถุดิบ และสินค้าที่อยู่ในระหว่างกระบวนการผลิต (ถ้ามี) โดยมีหลักเกณฑ์ดังนี้:
- ต้องทำแยกตามรายสินค้า: แยกประเภท ขนาด สี หรือลักษณะเฉพาะ โดยต้องมีรหัสสินค้า (SKU) กำกับชัดเจน
- ต้องบันทึกภายใน 3 วันทำการ: นับแต่วันที่มีการรับสินค้าเข้ามา หรือจ่ายสินค้าออกไป
- ต้องทำแยกรายคลังสินค้า: หากมีโกดังเก็บสินค้าหลายแห่ง หรือมีสาขา ต้องจัดทำรายงานแยกแต่ละสถานที่เก็บ
2. รายการสำคัญที่ต้องปรากฏในรายงานสินค้าและวัตถุดิบ
สรรพากรกำหนดแบบฟอร์มมาตรฐานของรายงานสินค้าและวัตถุดิบไว้ ซึ่งจะต้องมีคอลัมน์สำคัญดังนี้:
- วัน เดือน ปี ที่เกิดรายการรับหรือจ่ายสินค้า
- เลขที่เอกสารอ้างอิง เช่น ใบส่งของ, ใบกำกับภาษี, ใบเสร็จรับเงิน หรือใบรับสินค้า
- ช่องรับ (In): แสดงจำนวนหน่วยสินค้าที่รับเข้า และราคาต่อหน่วย
- ช่องจ่าย (Out): แสดงจำนวนหน่วยสินค้าที่จ่ายออกไป และราคาต่อหน่วย
- ช่องยอดคงเหลือ (Balance): แสดงจำนวนหน่วยและมูลค่าสินค้าที่เหลืออยู่ ณ วันนั้น
3. บทลงโทษกรณีไม่มีรายงานหรือตัวเลขไม่ตรง (สต๊อกขาด-สต๊อกเกิน)
เรื่องสต๊อกสินค้าเป็นจุดที่สรรพากรชอบสุ่มตรวจมากที่สุด เพราะสามารถตรวจสอบการหลบเลี่ยงยอดขายได้อย่างชัดเจน หากตรวจพบความไม่สอดคล้องจะเกิดผลกระทบดังนี้:
กรณีสินค้าขาดจากรายงาน (สต๊อกขาด):
สรรพากรจะสันนิษฐานทันทีว่าคุณ **ได้ขายสินค้าส่วนที่ขาดไปนั้นโดยไม่ได้ออกใบกำกับภาษีและไม่ได้ยื่นเสีย VAT** ผลลัพธ์คือ:
- ต้องเสีย VAT 7% ของมูลค่าตลาดของสินค้าที่ขาดหายไป
- ต้องเสียเบี้ยปรับ 2 เท่าของยอดภาษีที่ต้องจ่าย
- ต้องเสียเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของยอดภาษี
- และถูกนำไปประเมินเป็นรายได้เพื่อเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลเพิ่มเติม
กรณีสินค้าเกินจากรายงาน (สต๊อกเกิน):
แสดงถึงการรับสินค้าเข้ามาโดยไม่มีเอกสารซื้อที่ถูกต้อง หรือไม่มีการบันทึกคุมสต๊อก มีโทษปรับทางอาญาไม่เกิน 2,000 บาทต่อจุดเก็บ และอาจถูกเพ่งเล็งเรื่องระบบการควบคุมภายใน
4. วิธีปฏิบัติเพื่อการทำ Stock Card ให้ปลอดภัย
เพื่อให้การทำรายงานสินค้าเป็นไปอย่างถูกต้องและลดความเสี่ยงเมื่อโดนตรวจสอบ บริษัทควรปฏิบัติดังนี้:
- เลือกใช้วิธีคำนวณราคาทุนคงเหลือที่เหมาะสม: สรรพากรยอมรับวิธีราคาทุนจริง, วิธีเข้าก่อนออกก่อน (FIFO) หรือวิธีถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก (Weighted Average) โดยต้องใช้เกณฑ์เดียวกันตลอดปีภาษี
- ตรวจนับสินค้าจริง (Physical Count) สม่ำเสมอ: อย่างน้อยไตรมาสละครั้ง หรือปีละ 1 ครั้งใหญ่ในวันปิดงบ โดยจัดทำ "รายงานผลการตรวจนับสินค้าคงเหลือ" เป็นลายลักษณ์อักษร
- หากสินค้าชำรุดเสียหายหรือหมดอายุ: ต้องปฏิบัติตามเกณฑ์สรรพากรเรื่องการทำลายสินค้า (เช่น มีผู้สอบบัญชีร่วมเป็นพยาน ถ่ายภาพหลักฐาน และออกเอกสารอนุมัติทำลายสินค้า) จึงจะสามารถปรับลดสต๊อกและนำไปเป็นค่าใช้จ่ายทางภาษีได้โดยไม่โดนบวกกลับ
สรุป
รายงานสินค้าและวัตถุดิบไม่ใช่แค่หน้าที่ทางภาษี แต่เป็นเครื่องมือชี้วัดความมั่นคงของกิจการ การมี Stock Card ที่เป็นระบบและตรงกับตัวเลขบัญชีจริง จะช่วยปกป้องธุรกิจจากภาษีประเมินย้อนหลังได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด
ใช้บทความนี้ตรวจอะไรกับธุรกิจได้บ้าง
บทความเรื่อง วิธีจัดทำรายงานสินค้าและวัตถุดิบ (Stock Card) ให้ถูกต้องตามเกณฑ์สรรพากร ควรตรวจคู่กับรายงานสินค้า รายการรับ-จ่ายจริง และต้นทุนที่บันทึกบัญชี เพราะสต๊อกที่ไม่ตรงมักทำให้กำไร ภาษีซื้อ และภาษีขายคลาดเคลื่อนพร้อมกัน
เช็กลิสต์ก่อนใช้เรื่องนี้กับธุรกิจ
- จัดทำรหัสสินค้า หน่วยนับ และรายงานรับ-จ่ายให้ตรงกับเอกสารซื้อขายจริง
- กระทบยอดสต๊อกปลายงวดกับยอดบัญชี ต้นทุนขาย และรายงานสินค้าคงเหลือ
- เก็บเอกสารนำเข้า ค่าขนส่ง ค่าภาษีอากร และค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับสินค้าให้ครบในต้นทุน
ข้อผิดพลาดที่ควรระวัง
- บันทึกต้นทุนสินค้าไม่รวมค่าขนส่ง ภาษีนำเข้า หรือค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้อง
- ไม่แยกสินค้าชำรุด สูญหาย หรือหมดอายุออกจากสินค้าพร้อมขาย
- ใช้วิธีตีราคาสต๊อกไม่สม่ำเสมอ ทำให้กำไรแต่ละงวดเปรียบเทียบกันยาก
แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน
- กรมศุลกากร: ข้อมูลภาษีและพิธีการนำเข้า-ส่งออก
- กรมสรรพากร: ภาษีมูลค่าเพิ่ม
- กรมสรรพากร: ภาษีเงินได้นิติบุคคล
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
วิธีจัดทำรายงานสินค้าและวัตถุดิบ (Stock Card) ให้ถูกต้องตามเกณฑ์สรรพากร สำคัญกับภาษีของบริษัทอย่างไร?
เรื่อง วิธีจัดทำรายงานสินค้าและวัตถุดิบ (Stock Card) ให้ถูกต้องตามเกณฑ์สรรพากร ส่งผลต่อมูลค่าสินค้าคงเหลือ ต้นทุนขาย กำไรสุทธิ และภาษีซื้อที่เกี่ยวข้อง หากรายงานสินค้าไม่ตรงกับเอกสารซื้อขาย อาจทำให้งบการเงินและแบบภาษีคลาดเคลื่อน
ควรตรวจเอกสารอะไรเมื่อทำ วิธีจัดทำรายงานสินค้าและวัตถุดิบ (Stock Card) ให้ถูกต้องตามเกณฑ์สรรพากร?
ควรตรวจใบสั่งซื้อ ใบรับสินค้า ใบกำกับภาษีซื้อ รายงานสินค้าและวัตถุดิบ เอกสารนำเข้า ใบขนสินค้า และหลักฐานค่าขนส่งหรือค่าอากร เพื่อให้ต้นทุนและจำนวนสินค้าอ้างอิงได้
ถ้าสต๊อกในเรื่อง วิธีจัดทำรายงานสินค้าและวัตถุดิบ (Stock Card) ให้ถูกต้องตามเกณฑ์สรรพากร ไม่ตรงกับของจริงควรทำอย่างไร?
ให้ตรวจนับจริง แยกสาเหตุว่าเกิดจากขายตกหล่น ซื้อยังไม่บันทึก สินค้าชำรุด หรือสูญหาย จากนั้นทำเอกสารอนุมัติปรับปรุงและให้บัญชีบันทึกให้ตรงรอบภาษี