ภาษีและค่าสิทธิ (Royalty Fee) ในธุรกิจแฟรนไชส์: แนวทางการหักภาษี ณ ที่จ่ายและแวตของ SME

การทำธุรกิจยุคใหม่มักเกี่ยวข้องกับการซื้อลิขสิทธิ์ระบบ หรือการลงทุนขยายสาขาด้วยการซื้อสิทธิ์แฟรนไชส์ รายจ่ายที่เกิดขึ้น เช่น **ค่าสิทธิแรกเข้า (Franchise Fee)** หรือ **ส่วนปันรายได้รายเดือน (Royalty Fee)** จัดเป็นเงินได้พึงประเมินประเภทที่ 3 (ค่าสิทธิ) ตามมาตรา 40(3) แห่งประมวลรัษฎากร ซึ่งมีอัตราการหักภาษี ณ ที่จ่ายที่ต้องเฝ้าระวัง

1. อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายของค่าสิทธิ (Royalty Fees)

เมื่อผู้ซื้อแฟรนไชส์ (นิติบุคคล) จ่ายค่าสิทธิหรือค่าธรรมเนียมลิขสิทธิ์ให้แก่ผู้ขายสิทธิ์ มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายดังนี้:

• จ่ายให้บริษัทหรือบุคคลธรรมดาในประเทศ: บริษัทผู้ซื้อแฟรนไชส์มีหน้าที่ หักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตรา 3% ของยอดค่าสิทธินั้นๆ และนำส่งด้วยแบบ ภ.ง.ด.53 (นิติบุคคล) หรือ ภ.ง.ด.3 (บุคคล)
• จ่ายให้บริษัทต่างประเทศ (ผู้ขายลิขสิทธิ์แบรนด์นอก): ผู้จ่ายเงินในไทยมีหน้าที่ต้อง หักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตรา 15% (หรือเสียในอัตราลดหย่อนตามข้อสัญญาป้องกันภาษีซ้ำซ้อน DTA ของประเทศต้นทาง) และนำส่งด้วยแบบ ภ.ง.ด.54 ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป

2. ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT 7%) จากการบริการค่าสิทธิ

ค่าสิทธิและลิขสิทธิ์การใช้นามทางการค้า จัดเป็น **"บริการที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม"**:

3. ความเสี่ยงของการรวมสัญญา "ค่าสิทธิควบคู่ค่าสินค้าวัตถุดิบ"

แบรนด์แฟรนไชส์มักมีการส่งมอบวัตถุดิบควบคุมคุณภาพ (เช่น ซอสปรุงรส แก้วโลโก้) คู่ไปกับการใช้แบรนด์:

1. ต้องแยกรายการออกจากกัน: มูลค่าสินค้าส่งซื้อวัตถุดิบ ไม่มีการหัก ณ ที่จ่าย (ถือเป็นการซื้อสินค้าทั่วไป)
2. หากใบแจ้งหนี้เหมายอดวัตถุดิบและค่าสิทธิรวมเป็นรายการเดียวกัน สรรพากรจะประเมินให้บริษัทต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% จากยอดราคาทั้งหมดทันที

สรุป

การลงทุนในระบบแฟรนไชส์และสิทธิ์ใช้เครื่องหมายการค้าจำเป็นต้องทำสัญญาที่รัดกุม การจัดทำสัญญาที่แยกขอบเขตค่าธรรมเนียมแรกเข้า ค่าปันส่วน Royalty รายเดือน และค่าจัดซื้อวัตถุดิบอย่างชัดเจน จะช่วยให้ผู้ประกอบการ SME ยื่นนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่าย 3% และ 15% ได้อย่างถูกต้อง ตรงขอบเขตประมวลรัษฎากร

ใช้บทความนี้ตรวจอะไรกับธุรกิจได้บ้าง

บทความเรื่อง ภาษีและค่าสิทธิ (Royalty Fee) ในธุรกิจแฟรนไชส์: แนวทางการหักภาษี ณ ที่จ่ายและแวตของ SME ควรใช้เพื่อจับประเด็นเฉพาะธุรกิจ แล้วนำไปเทียบกับรูปแบบรายได้ สัญญา ช่องทางรับเงิน และเอกสารจริงของกิจการ เพราะธุรกิจชื่อคล้ายกันอาจมีภาระภาษีต่างกันมาก

แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน

• กรมสรรพากร: ภาษีมูลค่าเพิ่ม
• กรมสรรพากร: ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย
• กรมพัฒนาธุรกิจการค้า: บริการจดทะเบียนและข้อมูลนิติบุคคล

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ภาษีและค่าสิทธิ (Royalty Fee) ในธุรกิจแฟรนไชส์: แนวทางการหักภาษี ณ ที่จ่ายและแวตของ SME ต้องเริ่มวางระบบบัญชีจากอะไร?

ให้เริ่มจากแยกประเภทรายได้ของเรื่อง ภาษีและค่าสิทธิ (Royalty Fee) ในธุรกิจแฟรนไชส์: แนวทางการหักภาษี ณ ที่จ่ายและแวตของ SME ว่าเป็นขายสินค้า บริการ ค่าสมาชิก เงินมัดจำ หรือรายได้ล่วงหน้า จากนั้นออกแบบเอกสารขายและการบันทึกต้นทุนให้ตรงกับรูปแบบรายได้นั้น

ภาษีที่ต้องระวังใน ภาษีและค่าสิทธิ (Royalty Fee) ในธุรกิจแฟรนไชส์: แนวทางการหักภาษี ณ ที่จ่ายและแวตของ SME มีอะไรบ้าง?

โดยทั่วไปควรตรวจ VAT ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ภาษีเงินได้นิติบุคคล และเอกสารค่าใช้จ่ายเฉพาะธุรกิจ โดยเฉพาะรายการที่เกี่ยวข้องกับสัญญา ลูกค้าจ่ายเป็นงวด หรือการจ้างผู้รับเหมาช่วง

ถ้าธุรกิจทำ ภาษีและค่าสิทธิ (Royalty Fee) ในธุรกิจแฟรนไชส์: แนวทางการหักภาษี ณ ที่จ่ายและแวตของ SME มาหลายเดือนแล้วยังไม่มีระบบเอกสารควรทำอย่างไร?

ให้เริ่มจากดึงรายการขาย รายการรับเงิน รายจ่ายหลัก และสัญญาย้อนหลังอย่างน้อย 3-6 เดือน แล้วให้ผู้ทำบัญชีจัดหมวดเพื่อวางระบบเอกสารเดือนถัดไปและประเมินความเสี่ยงภาษีย้อนหลัง