ถ้าธุรกิจของคุณจ่ายดอกเบี้ยหรือเงินปันผลให้บุคคลธรรมดา คุณมีหน้าที่หักภาษีและยื่นแบบ ภ.ง.ด.2 ภายในกำหนดที่กฎหมายกำหนด
ภ.ง.ด.2 คืออะไร และเกี่ยวข้องกับใครบ้าง
แบบ ภ.ง.ด.2 (ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย แบบที่ 2) คือแบบแสดงรายการที่ ผู้จ่ายเงิน ซึ่งมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายต้องยื่นต่อกรมสรรพากร เมื่อตนได้จ่ายเงินได้ประเภทที่กฎหมายกำหนดตามมาตรา 40(4) แห่งประมวลรัษฎากร
โดยหลักการแล้ว ภ.ง.ด.2 เป็นแบบที่ใช้เฉพาะกรณีที่ ผู้รับเงินเป็นบุคคลธรรมดา (ไม่ใช่นิติบุคคล) หากผู้รับเงินเป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล ผู้จ่ายต้องใช้แบบ ภ.ง.ด.53 แทน
ผู้มีหน้าที่ยื่น ภ.ง.ด.2 ได้แก่ บุคคลธรรมดา ห้างหุ้นส่วน บริษัท สมาคม หรือคณะบุคคลใดก็ตามที่จ่ายเงินได้ตามมาตรา 40(4) ให้แก่บุคคลธรรมดา ไม่ว่าจะหักภาษีไว้หรือไม่ก็ตาม หน้าที่ยื่นแบบยังคงมีอยู่ ซึ่งเป็นหลักการสำคัญที่ SME มักเข้าใจผิด
เงินได้ประเภทใดต้องใช้แบบ ภ.ง.ด.2
แบบ ภ.ง.ด.2 ครอบคลุมเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(4) ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ดังนี้
มาตรา 40(4)(ก) — ดอกเบี้ย
- ดอกเบี้ยพันธบัตร ดอกเบี้ยหุ้นกู้
- ดอกเบี้ยเงินฝากธนาคารในราชอาณาจักร (เงินฝากออมทรัพย์ที่รวมกันเกิน 20,000 บาทต่อปี และเงินฝากประจำทุกกรณี)
- ดอกเบี้ยเงินกู้ยืมระหว่างบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล
- ผลประโยชน์ที่ถือได้ว่าเป็นดอกเบี้ย เช่น ส่วนลดพิเศษ หรือผลตอบแทนที่มีลักษณะเดียวกัน
อัตราหักภาษี ณ ที่จ่าย: ร้อยละ 15 ของเงินได้ที่จ่าย
มาตรา 40(4)(ข) — เงินปันผลและเงินส่วนแบ่งกำไร
- เงินปันผล (Dividend) ที่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลจ่ายให้ผู้ถือหุ้นที่เป็นบุคคลธรรมดา
- เงินส่วนแบ่งของกำไรจากกองทุนรวม
- ประโยชน์ที่ได้จากการที่บริษัทลดทุน ควบกิจการ หรือจ่ายในรูปแบบอื่นที่ถือเป็นเงินปันผล
อัตราหักภาษี ณ ที่จ่าย: ร้อยละ 10 ของเงินได้ที่จ่าย
นอกจากนี้ มาตรา 40(4) ยังครอบคลุมเงินได้อีกหลายประเภท เช่น เงินได้จากการขายอสังหาริมทรัพย์ที่ได้มาโดยมิได้มุ่งค้าหากำไร และผลประโยชน์จากหุ้นหรือหน่วยลงทุนบางกรณี ซึ่งอาจมีหลักเกณฑ์การหักและอัตราที่แตกต่างออกไปตามประกาศของกรมสรรพากรในแต่ละกรณี แนะนำให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีเพื่อความถูกต้อง
กำหนดเวลายื่น ภ.ง.ด.2 และช่องทางยื่น
กำหนดเวลายื่นแบบและนำส่งภาษีตามมาตรา 59 แห่งประมวลรัษฎากร มีดังนี้
- ยื่นแบบทางกระดาษ (ณ สำนักงานสรรพากรพื้นที่สาขา): ภายใน 7 วันนับแต่วันสิ้นเดือนของเดือนที่จ่ายเงิน เช่น จ่ายเงินได้ในเดือนมกราคม ต้องยื่นและนำส่งภาษีภายในวันที่ 7 กุมภาพันธ์
- ยื่นแบบทางอินเทอร์เน็ต (e-Filing ผ่าน rd.go.th): ขยายระยะเวลาออกไปอีก 8 วัน รวมเป็น ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป ซึ่งเป็นช่องทางที่กรมสรรพากรส่งเสริมให้ใช้
หากวันสุดท้ายตรงกับวันหยุดราชการ ให้เลื่อนกำหนดยื่นเป็นวันทำการถัดไป
สำคัญ: ตั้งแต่มกราคม 2568 กรมสรรพากรส่งเสริมให้ยื่นแบบภาษีหัก ณ ที่จ่ายผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นหลัก ผู้ประกอบการควรลงทะเบียนใช้ระบบ e-Withholding Tax หรือยื่นผ่านเว็บไซต์กรมสรรพากรเพื่อความสะดวกและลดความเสี่ยงในการยื่นล่าช้า (ข้อมูล ณ ปี 2569)
วิธีกรอกแบบ ภ.ง.ด.2 ที่ถูกต้อง
แบบ ภ.ง.ด.2 ประกอบด้วยส่วนหลัก 2 ส่วน
ส่วนที่ 1 — ข้อมูลผู้มีหน้าที่หักภาษี (ผู้จ่ายเงิน)
- เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร (13 หลัก) ของผู้จ่ายเงิน
- ชื่อและที่อยู่ของผู้จ่ายเงิน
- เดือนภาษีที่ยื่น
ส่วนที่ 2 — รายการผู้ถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย
- เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรของผู้รับเงิน (บัตรประชาชน 13 หลัก สำหรับบุคคลธรรมดา)
- ชื่อ-นามสกุลของผู้รับเงิน
- วันเดือนปีที่จ่ายเงิน
- ประเภทเงินได้ตามมาตรา 40(4) ที่จ่าย ระบุให้ชัดเจนว่าเป็น (ก) ดอกเบี้ย หรือ (ข) เงินปันผล
- จำนวนเงินที่จ่ายก่อนหักภาษี
- จำนวนภาษีที่หักและนำส่ง
หากมีรายการผู้ถูกหักมากกว่าที่ช่องในแบบหลักรองรับได้ ให้ใช้ ใบแนบ ภ.ง.ด.2 สำหรับกรณีที่มีสาขาหลายแห่งให้ระบุสาขาที่ยื่น
ภ.ง.ด.2ก — แบบสรุปประจำปี
นอกจากการยื่นรายเดือน บริษัทที่จ่ายเงินได้ตามมาตรา 40(4) ยังมีหน้าที่ยื่น ภ.ง.ด.2ก ซึ่งเป็นแบบสรุปรายการผู้ถูกหักภาษีทั้งปีภาษี (ยื่นพร้อมกันกับ ภ.ง.ด.2 ฉบับสุดท้ายของปี หรือตามที่กรมสรรพากรกำหนด) โดยแบบนี้ช่วยให้สรรพากรสามารถตรวจสอบและนำข้อมูลไปใช้ในการออกหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายให้ผู้รับเงินนำไปใช้ยื่น ภ.ง.ด.90 ประจำปีได้อย่างถูกต้อง
บทบาทของ SME ในฐานะผู้จ่ายดอกเบี้ยและเงินปันผล
สำหรับเจ้าของธุรกิจ SME สถานการณ์ที่ต้องยื่น ภ.ง.ด.2 ที่พบบ่อยที่สุด ได้แก่
- การจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้นที่เป็นบุคคลธรรมดา: ทุกครั้งที่บริษัทมีมติจ่ายปันผล ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายร้อยละ 10 และยื่น ภ.ง.ด.2 ภายใน 7 วันหลังสิ้นเดือนที่จ่าย (หรือ 15 วันกรณี e-Filing)
- การจ่ายดอกเบี้ยเงินกู้ยืมจากกรรมการหรือผู้ถือหุ้นที่เป็นบุคคลธรรมดา: หากบริษัทกู้ยืมเงินจากกรรมการและจ่ายดอกเบี้ย ต้องหักภาษีร้อยละ 15 และยื่นแบบด้วย
- การจ่ายดอกเบี้ยตั๋วเงินหรือตราสารหนี้: กรณีบริษัทออกตราสารและจ่ายดอกเบี้ยให้นักลงทุนรายบุคคล
สิ่งที่ SME ต้องระวังเป็นพิเศษคือ แม้จะไม่ได้หักภาษีไว้ก็ต้องยื่นแบบ เพราะหากยื่นล่าช้าหรือไม่ยื่น จะมีเบี้ยปรับและเงินเพิ่มตามกฎหมาย หากมีข้อสงสัยว่าธุรกรรมใดต้องยื่นหรือไม่ ควรปรึกษาสำนักงานบัญชีที่มีความเชี่ยวชาญด้านภาษีหัก ณ ที่จ่ายโดยเฉพาะ
บทลงโทษและเบี้ยปรับกรณียื่นไม่ทันหรือผิดพลาด
ความผิดพลาดในการยื่น ภ.ง.ด.2 อาจนำมาซึ่งภาระเพิ่มเติมที่หลีกเลี่ยงได้ หากมีการวางระบบที่ดี
- เงินเพิ่ม (Surcharge): กรณียื่นแบบและนำส่งภาษีล่าช้า จะต้องเสียเงินเพิ่มในอัตราร้อยละ 1.5 ต่อเดือน (หรือเศษของเดือน) ของเงินภาษีที่ต้องชำระ นับตั้งแต่วันพ้นกำหนดยื่น
- เบี้ยปรับ: กรณีไม่ยื่นแบบหรือยื่นแบบไม่ถูกต้องครบถ้วน อาจมีเบี้ยปรับเพิ่มเติมตามที่กฎหมายกำหนด
- รับผิดร่วมในภาษีที่ไม่ได้หัก: หากผู้จ่ายเงินไม่ได้หักภาษีและผู้รับเงินไม่ได้นำไปเสียภาษีเอง ผู้จ่ายเงินอาจต้องรับผิดในฐานะผู้จ่ายเงินร่วมกับผู้รับเงินได้
เพื่อหลีกเลี่ยงความเสี่ยงเหล่านี้ การจัดทำบัญชีรายเดือนอย่างเป็นระบบและการติดตามปฏิทินภาษีอย่างสม่ำเสมอเป็นสิ่งจำเป็น ลองพิจารณาบริการรับทำบัญชีรายเดือนที่ช่วยติดตามกำหนดยื่นแบบภาษีหัก ณ ที่จ่ายทุกประเภทให้ครบถ้วนและตรงเวลา
สรุปจุดสำคัญที่ SME ต้องจำ
- ภ.ง.ด.2 ใช้เมื่อจ่ายเงินได้ตามมาตรา 40(4) ให้ บุคคลธรรมดา เท่านั้น (กรณีจ่ายให้นิติบุคคลใช้ ภ.ง.ด.53)
- อัตราหักภาษี: ดอกเบี้ย 15% / เงินปันผล 10%
- กำหนดยื่น: 7 วันหลังสิ้นเดือน (กระดาษ) หรือ 15 วันหลังสิ้นเดือน (e-Filing)
- ต้องยื่นแม้จะไม่ได้หักภาษี ไม่ยื่น = ผิดกฎหมาย
- ต้องออกหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายให้ผู้รับเงินทุกครั้ง
- ยื่น ภ.ง.ด.2ก สรุปรายปีเพื่อให้ข้อมูลครบถ้วน
ข้อมูลนี้อ้างอิงตามประมวลรัษฎากรและแนวปฏิบัติของกรมสรรพากร ข้อมูล ณ ปี 2569 อัตราและหลักเกณฑ์อาจมีการเปลี่ยนแปลง ควรตรวจสอบกับกรมสรรพากรหรือผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีก่อนดำเนินการจริง
ใช้บทความนี้กับธุรกิจของคุณอย่างไร
เนื้อหาเรื่อง ภ.ง.ด.2 คืออะไร: เมื่อไหร่ต้องยื่นและรายการเงินได้ประเภทใดที่ต้องใช้แบบนี้ ควรนำไปใช้ตรวจสอบกับเอกสารและตัวเลขจริงของกิจการ ไม่ใช่อ่านเพื่อจำคำศัพท์ เพราะแนวทางบัญชีและภาษีขึ้นกับข้อเท็จจริง เอกสาร และรอบเวลาที่เกิดรายการของแต่ละธุรกิจ
เช็กลิสต์ก่อนนำไปใช้
- รวบรวมเอกสารรายรับ รายจ่าย ภาษีซื้อ-ขาย และรายการธนาคารให้ครบตามรอบเดือน
- ตรวจว่าธุรกรรมที่เกี่ยวข้องบันทึกบัญชีถูกต้องและมีหลักฐานรองรับครบถ้วน
- หากไม่แน่ใจเรื่องภาษี ควรปรึกษาผู้ทำบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษีก่อนตัดสินใจ
แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ภ.ง.ด.2 ต่างจาก ภ.ง.ด.3 และ ภ.ง.ด.53 อย่างไร
ภ.ง.ด.2 ใช้สำหรับเงินได้ประเภทมาตรา 40(4) เช่น ดอกเบี้ยและเงินปันผล ที่จ่ายให้บุคคลธรรมดา ส่วน ภ.ง.ด.3 ใช้สำหรับเงินได้ประเภทอื่น (เช่น ค่าจ้าง ค่าบริการ) ที่จ่ายให้บุคคลธรรมดา และ ภ.ง.ด.53 ใช้สำหรับเงินได้ที่จ่ายให้นิติบุคคล (บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล) ดังนั้น หากบริษัทจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้นที่เป็นบุคคลธรรมดาต้องใช้ ภ.ง.ด.2 แต่ถ้าผู้ถือหุ้นเป็นบริษัทอื่นต้องใช้ ภ.ง.ด.53 แทน
บริษัทจ่ายเงินปันผลให้กรรมการที่ถือหุ้นด้วย ต้องยื่น ภ.ง.ด.2 เสมอไหม
ใช่ ทุกครั้งที่บริษัทจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้นที่เป็นบุคคลธรรมดา ไม่ว่าผู้นั้นจะเป็นกรรมการหรือผู้ถือหุ้นธรรมดา บริษัทต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตราร้อยละ 10 และยื่น ภ.ง.ด.2 ต่อสรรพากรภายใน 7 วันหลังสิ้นเดือนที่จ่ายเงิน (หรือ 15 วันหากยื่นผ่านอินเทอร์เน็ต) พร้อมทั้งออกหนังสือรับรองการหักภาษีให้ผู้รับเงินด้วย
ถ้าไม่ได้หักภาษีไว้ตอนจ่ายเงิน ยังต้องยื่น ภ.ง.ด.2 อีกไหม
ต้องยื่นอยู่ดีตามมาตรา 59 แห่งประมวลรัษฎากร กำหนดให้ผู้จ่ายเงินต้องยื่นแบบแสดงรายการภายในกำหนด ไม่ว่าจะได้หักภาษีไว้หรือไม่ก็ตาม หากไม่ได้หักและยังไม่ยื่น จะมีทั้งเงินเพิ่มและเบี้ยปรับ และในบางกรณีผู้จ่ายเงินอาจต้องร่วมรับผิดในภาษีที่ผู้รับเงินยังไม่ได้ชำระด้วย ดังนั้นหากลืมหักไปแล้วควรรีบยื่นแบบและชำระภาษีส่วนที่ขาดไปโดยเร็วที่สุดเพื่อลดเบี้ยปรับ