ทำบัญชีธุรกิจโรงแรมและที่พัก SME รายได้ ภาษี และเอกสารที่ต้องใช้

ธุรกิจโรงแรม รีสอร์ท เกสต์เฮาส์ และที่พักรายวันขนาด SME มีเอกลักษณ์ทางบัญชีที่ซับซ้อนกว่าที่หลายเจ้าของคาดไว้ ทั้งรายได้หลายประเภทในใบเดียว ต้นทุนคงที่สูง และภาระภาษีที่ครอบคลุมหลายแบบพร้อมกัน

ทำไมบัญชีโรงแรม SME ถึงซับซ้อนกว่าธุรกิจทั่วไป

ธุรกิจโรงแรมและที่พักแตกต่างจากร้านค้าทั่วไปตรงที่ รายได้หนึ่งรายการสามารถประกอบด้วยสินค้าและบริการหลายอย่างในใบแจ้งหนี้ใบเดียวกัน ตัวอย่างเช่น ค่าห้องพักคืนละ 2,000 บาทอาจรวมอาหารเช้า ค่าจอดรถ และค่าบริการอินเทอร์เน็ตไว้ด้วยกัน ซึ่งแต่ละรายการมีการบันทึกบัญชีและภาระภาษีที่ต่างกัน

นอกจากนี้ โรงแรม SME ยังมีลักษณะพิเศษอีกหลายอย่างที่ต้องดูแลพร้อมกัน เช่น รายได้ที่มาจากหลายช่องทาง (จอง walk-in, จอง OTA อย่าง Agoda/Booking.com, จองผ่านบัตรเครดิตโรงแรม) ต้นทุนคงที่สูง (ค่าเช่าหรือค่าเสื่อมราคาอาคาร, ค่าพนักงานประจำ) และรายรับที่ผันผวนตามฤดูกาล ทีมบัญชีจึงต้องวางระบบให้รัดกุมตั้งแต่วันแรก

แยกประเภทรายได้ให้ถูกก่อนทำบัญชี

หัวใจของการทำบัญชีโรงแรมที่ถูกต้องคือการจำแนกรายได้ให้ชัดเจน รายได้หลักของธุรกิจที่พักมักแบ่งได้เป็น 3 กลุ่มใหญ่:

• รายได้ค่าห้องพัก (Room Revenue) — รายได้หลักที่เกิดจากการให้เช่าห้องพักรายวันหรือรายเดือน ต้องเสีย VAT 7% หากกิจการจดทะเบียน VAT แล้ว
• รายได้อาหารและเครื่องดื่ม (F&B Revenue) — รายได้จากร้านอาหาร บาร์ มินิบาร์ในห้อง หรืออาหารเช้า ต้องแยกบันทึกออกจากค่าห้องเพราะมีโครงสร้างต้นทุนและ VAT แยกต่างหาก
• รายได้บริการเสริม (Ancillary Revenue) — เช่น ค่าบริการซักรีด ค่าจอดรถ ค่าบริการรับส่งสนามบิน ค่าห้องประชุม ค่าสปา ฯลฯ ต้องบันทึกแยกและตรวจสอบว่าแต่ละรายการมีหน้าที่ VAT หรือไม่

การรวมรายได้ทุกอย่างไว้ในบัญชีเดียวโดยไม่แยกประเภทเป็นหนึ่งในข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดและทำให้ยื่น ภ.พ.30 ผิด หรือคำนวณต้นทุนต่อรายได้ไม่ได้

VAT ของโรงแรม SME: เมื่อไหร่ต้องจด และอัตราเท่าไหร่

บริการให้เช่าที่พักระยะสั้น (รายวัน รายสัปดาห์) เป็นกิจกรรมที่ต้องเสีย VAT 7% ตาม ประมวลรัษฎากร มาตรา 77/1 ซึ่งแตกต่างจากการให้เช่าอสังหาริมทรัพย์ระยะยาว (เกิน 1 เดือน) ที่ได้รับการยกเว้น VAT

โรงแรม SME ต้องจดทะเบียน VAT เมื่อรายได้จากกิจการที่ต้องเสีย VAT เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี (เกณฑ์ปัจจุบันตามกฎกระทรวง) หากยังไม่ถึงเกณฑ์ไม่จำเป็นต้องจด แต่ไม่สามารถออกใบกำกับภาษีเต็มรูปและเคลม VAT ขาเข้าได้

ประเภทรายได้	VAT	หมายเหตุ
ค่าห้องพักรายวัน/รายสัปดาห์	7%	รายได้หลักของธุรกิจ
ค่าห้องเช่ารายเดือน (เกิน 30 วัน)	ยกเว้น VAT	ถือเป็นเช่าอสังหาฯ ระยะยาว
รายได้ร้านอาหาร/F&B	7%	ต้องออกใบกำกับภาษีแยก
ค่าบริการห้องประชุม/อีเวนต์	7%	ลูกค้านิติบุคคลหัก ณ ที่จ่าย 3%
ค่าบริการสปา/นวด	7%	ลูกค้านิติบุคคลหัก ณ ที่จ่าย 3%

ภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่โรงแรมต้องรู้ทั้งฝั่งรับและฝั่งจ่าย

ฝั่งรับเงิน: เมื่อลูกค้าเป็นบริษัทมาพักหรือจัดงาน

เมื่อลูกค้าที่เป็น นิติบุคคล (บริษัทหรือ หจก.) จ่ายค่าห้องพักหรือค่าบริการให้กับโรงแรม ลูกค้าจะต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายก่อนจ่ายเงินในอัตราดังนี้:

• ค่าห้องพัก (บริการให้เช่าสถานที่): หัก ณ ที่จ่าย 3%
• ค่าอาหารและเครื่องดื่มในโรงแรม: หัก ณ ที่จ่าย 3% (กรณีมีใบแจ้งหนี้จากนิติบุคคล)
• ค่าบริการห้องประชุม/อีเวนต์: หัก ณ ที่จ่าย 3%

โรงแรมต้องรับ หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (ฟอร์ม 50 ทวิ) จากลูกค้านิติบุคคลทุกครั้ง เพื่อนำไปเครดิตภาษีตอนยื่น ภ.ง.ด.50 ปลายปี อย่าให้เอกสารชิ้นนี้หาย!

ฝั่งจ่ายเงิน: เมื่อโรงแรมจ้างผู้ให้บริการ

ในทางกลับกัน โรงแรมที่เป็นนิติบุคคลก็มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายเมื่อจ่ายค่าบริการให้ผู้อื่น ตัวอย่างที่พบบ่อย:

• ค่าจ้างช่างซ่อมบำรุง/ผู้รับเหมาภายนอก: หัก ณ ที่จ่าย 3% (นิติบุคคล) หรือ 3% (บุคคลธรรมดา รับจ้างทำของ)
• ค่าคอมมิชชั่น OTA (Online Travel Agency) เช่น Agoda, Booking.com: ต้องหัก ณ ที่จ่าย 3% หากจ่ายให้บริษัทในไทย — กรณีจ่ายให้บริษัทต่างประเทศอาจมีหน้าที่นำส่งภาษีตาม ภ.ง.ด.54 และ ภ.พ.36 ด้วย (ควรให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบ)
• ค่าเช่าอุปกรณ์หรือทรัพย์สิน: หัก ณ ที่จ่าย 5%
• ค่าโฆษณาออนไลน์ผ่าน Google Ads / Meta Ads (ต่างประเทศ): นำส่ง ภ.ง.ด.54 และ ภ.พ.36 ทุกครั้ง

หากพลาดไม่หักภาษี ณ ที่จ่าย โรงแรมในฐานะผู้จ่ายเงินจะต้องรับผิดชอบภาษีส่วนนี้แทนพร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม ดังนั้นการวางระบบเอกสารที่ดีตั้งแต่แรกจะช่วยป้องกันปัญหานี้ได้มาก ลองปรึกษาทีม รับทำบัญชีรายเดือน เพื่อวางระบบให้ถูกต้อง

การรับรู้รายได้: เมื่อไหร่จึงบันทึกเป็นรายได้

โรงแรมมักรับเงินมัดจำจองห้องล่วงหน้าจากลูกค้า ซึ่งเงินมัดจำนี้ ยังไม่ใช่รายได้ และต้องบันทึกเป็น รายได้รับล่วงหน้า (Deferred Revenue / Unearned Revenue) ในหมวดหนี้สินหมุนเวียน รายได้จะรับรู้ก็ต่อเมื่อลูกค้า check-in และใช้บริการจริงแล้ว

กรณีลูกค้ายกเลิกการจองและโรงแรมไม่คืนเงินมัดจำ ยอดนั้นจึงจะเปลี่ยนสถานะเป็นรายได้ (รายได้จากการยกเลิก / Cancellation Income) และต้องออก VAT ณ วันที่รับรู้รายได้นั้น

หลักเกณฑ์นี้สำคัญมากในการคำนวณภาษี เพราะหากบันทึกเงินมัดจำเป็นรายได้ทันที อาจทำให้เสียภาษีเร็วกว่าที่ควร และทำให้งบการเงินบิดเบือนไปด้วย ทีม วางแผนภาษี สามารถช่วยวางระบบการรับรู้รายได้ให้ถูกต้องตามมาตรฐานบัญชี

ต้นทุนและค่าใช้จ่ายที่ลงบัญชีได้ (และที่ต้องระวัง)

โรงแรม SME มีโครงสร้างต้นทุนที่ค่อนข้างซับซ้อน ต้นทุนหลักที่ลงบัญชีและหักเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ ได้แก่:

• ค่าเสื่อมราคาอาคารและอุปกรณ์ — อาคารถาวรเสื่อมราคาไม่เกิน 5% ต่อปี เฟอร์นิเจอร์และอุปกรณ์ห้องพักเสื่อมราคาไม่เกิน 20-33% ต่อปี ขึ้นอยู่กับประเภท (ควรตรวจสอบกับผู้เชี่ยวชาญ)
• ต้นทุนอาหารและเครื่องดื่ม (COGS) — ต้องจัดการระบบสต๊อกวัตถุดิบแยกออกจากสต๊อกของใช้ในห้องพัก
• ค่าแรงงาน — เงินเดือนพนักงานประจำ แม่บ้าน พนักงาน front desk พร้อมประกันสังคมที่นายจ้างต้องนำส่ง 5% ของค่าจ้าง (ไม่เกินเพดาน)
• ค่าซ่อมบำรุง — ต้องแยกให้ชัดระหว่าง "ค่าซ่อม" (รายจ่ายปีปัจจุบัน) กับ "การปรับปรุง" (Capex ที่ต้องตัดค่าเสื่อมราคา)
• ค่าคอมมิชชั่น OTA — ค่า commission ที่จ่ายให้ Agoda, Booking.com เฉลี่ย 10-20% ของค่าห้อง ลงรายจ่ายได้แต่ต้องมีใบแจ้งหนี้และหักภาษี ณ ที่จ่ายให้ถูกต้อง

สิ่งที่ต้องระวังเป็นพิเศษคือ รายจ่ายส่วนตัวของเจ้าของที่ปะปนกับรายจ่ายของกิจการ เช่น ค่าอาหาร ค่าเดินทาง หรือการใช้ห้องพักฟรีโดยเจ้าของและครอบครัว หากไม่บันทึกไว้อย่างถูกต้อง อาจกลายเป็น รายจ่ายต้องห้าม ที่สรรพากรบวกกลับเมื่อตรวจสอบ

เอกสารสำคัญที่โรงแรม SME ต้องเก็บให้ครบ

การมีเอกสารครบถ้วนคือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดเมื่อสรรพากรเรียกตรวจ เอกสารที่ต้องเก็บสำหรับธุรกิจโรงแรม ได้แก่:

• ทะเบียนผู้พัก (Guest Registration Card) — เอกสารพื้นฐานที่แสดงจำนวนผู้พักจริง ใช้ตรวจสอบรายได้
• ใบแจ้งหนี้ / Folio — รายละเอียดค่าใช้จ่ายของแขกทุกรายการ ต้องออกตามจริงทุกครั้ง
• ใบกำกับภาษี (เต็มรูป) — สำหรับลูกค้าที่ต้องการใบกำกับภาษี ต้องมีชื่อ/ที่อยู่/เลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้ซื้อ
• หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) — รับจากลูกค้านิติบุคคลทุกใบ อย่าให้หาย
• รายงาน Channel Manager / OTA — รายงานยอดจองและค่าคอมมิชชั่นจากทุกช่องทาง ใช้กระทบยอดรายได้
• สัญญาจ้างพนักงานและสลิปเงินเดือน — หลักฐานค่าจ้างและภาษีหัก ณ ที่จ่ายพนักงาน (ภ.ง.ด.1)
• ใบเสร็จค่าซ่อมบำรุงและสัญญาผู้รับเหมา — ต้องมีชื่อ-ที่อยู่-เลขภาษีผู้รับเหมาที่ถูกต้อง
• Statement ธนาคาร — ต้องกระทบยอดให้ตรงกับรายรับในระบบบัญชีทุกเดือน ดูวิธีจัดการ เอกสารที่ต้องส่งสำนักงานบัญชี เพิ่มเติม

กฎหมายกำหนดให้เก็บเอกสารทางบัญชีและภาษีไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปี นับจากวันที่บันทึกรายการ (กรณีถูกประเมินภาษีอาจต้องเก็บไว้จนกว่าคดีจะถึงที่สุด)

ภาษีเงินได้นิติบุคคล: คำนวณอย่างไรสำหรับโรงแรม SME

โรงแรมที่จดทะเบียนเป็น บริษัทจำกัด จะเสียภาษีเงินได้นิติบุคคล (CIT) ตามอัตราขั้นบันได SME ดังนี้ (ใช้กับบริษัทที่มีทุนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาท และรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อปี):

• กำไรสุทธิ 0 – 300,000 บาท แรก: ยกเว้นภาษี (0%)
• กำไรสุทธิ 300,001 – 3,000,000 บาท: อัตรา 15%
• กำไรสุทธิส่วนที่เกิน 3,000,000 บาท: อัตรา 20%

กำไรสุทธิทางภาษีคำนวณจากรายได้รวมหักด้วยรายจ่ายที่กฎหมายอนุญาต (ไม่ใช่กำไรทางบัญชีโดยตรง) ดังนั้นการวางแผนรายจ่ายให้ถูกต้องและครบถ้วนจึงมีผลอย่างมากต่อภาษีที่ต้องจ่าย

กำหนดการยื่น ภ.ง.ด.50 (ภาษีประจำปี) คือ ภายใน 150 วันนับจากวันสุดท้ายของรอบบัญชี และ ภ.ง.ด.51 (ประมาณการภาษีครึ่งปี) ต้องยื่น ภายใน 2 เดือนหลังสิ้นสุดครึ่งแรกของรอบบัญชี หากประมาณการภาษีครึ่งปีต่ำกว่าภาษีจริงเกิน 25% จะมีเงินเพิ่ม 20% ของส่วนที่ขาด

จุดเสี่ยงที่มักโดนสรรพากรตรวจสำหรับธุรกิจโรงแรม

จากประสบการณ์การดูแลลูกค้าธุรกิจที่พัก ประเด็นที่สรรพากรมักเพ่งเล็งมากที่สุดคือ:

• รายได้ไม่ตรงกับอัตราการเข้าพัก (Occupancy Rate) — สรรพากรมักเปรียบเทียบรายได้ที่แจ้งกับข้อมูลที่พักในจังหวัด หากรายได้ต่ำผิดปกติโดยไม่มีเหตุผล อาจถูกสอบสวน
• รายได้เงินสดไม่ถูกนำเข้าระบบ — โดยเฉพาะกลุ่ม walk-in ที่จ่ายเงินสดหน้าเคาน์เตอร์ ต้องมีระบบ POS ที่ตรวจสอบได้
• ไม่ออกใบกำกับภาษีให้ลูกค้านิติบุคคล — ลูกค้าบริษัทมีสิทธิขอใบกำกับภาษีทุกครั้ง หากไม่ออกให้ถือว่าฝ่าฝืนกฎหมาย VAT
• ค่าคอมมิชชั่น OTA ไม่มีเอกสารรองรับ — ต้องมีใบแจ้งหนี้จาก OTA และหักภาษี ณ ที่จ่ายให้ถูกต้อง
• รายจ่ายส่วนตัวเจ้าของปะปนในบัญชีธุรกิจ — เป็นปัญหาคลาสสิกที่ทำให้รายจ่ายต้องถูกบวกกลับ ลอง ประเมินความเสี่ยงภาษี เพื่อตรวจหาจุดอ่อนของกิจการ

วางระบบบัญชีโรงแรม SME ให้เริ่มต้นถูกทาง

สำหรับเจ้าของโรงแรมหรือที่พักที่เพิ่งเริ่มต้นหรืออยู่ระหว่างจัดระบบใหม่ นี่คือเช็กลิสต์เบื้องต้น:

• จดทะเบียน VAT ก่อนรายได้เกิน 1.8 ล้านบาท และวางระบบออกใบกำกับภาษีให้พร้อม
• ใช้โปรแกรม PMS (Property Management System) หรือระบบ POS ที่ส่งออกรายงานยอดขายรายวันได้ เพื่อกระทบยอดกับบัญชีได้ทุกเดือน
• แยกบัญชีธนาคารธุรกิจออกจากบัญชีส่วนตัวเจ้าของอย่างเด็ดขาด
• วางระบบเก็บเอกสารแยกตามหมวด: รายรับ / รายจ่าย / ภาษีหัก ณ ที่จ่าย / เอกสาร HR
• ทำรายงานกระทบยอดธนาคาร (Bank Reconciliation) ทุกเดือน ไม่ปล่อยค้างข้ามไตรมาส
• ยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือนภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป (กรณียื่นออนไลน์ได้ถึงวันที่ 23)
• ยื่น ภ.ง.ด.1 นำส่งภาษีเงินได้พนักงานทุกเดือนภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป (ยื่นออนไลน์วันที่ 15)

ถ้าคุณกำลังจะเปิดธุรกิจที่พักหรืออยากทำให้โรงแรมที่มีอยู่มีระบบบัญชีที่แข็งแรงขึ้น ทีม A Plus Me ให้บริการ รับทำบัญชีรายเดือน สำหรับธุรกิจโรงแรมและที่พักโดยเฉพาะ พร้อมดูแลการยื่นภาษีทุกประเภทให้ตรงเวลา ไม่มีปัญหากับสรรพากรในภายหลัง ติดต่อ A Plus Me เพื่อพูดคุยรายละเอียดได้เลย

ใช้บทความนี้กับธุรกิจของคุณอย่างไร

เนื้อหาเรื่อง ทำบัญชีธุรกิจโรงแรมและที่พัก SME รายได้ ภาษี และเอกสารที่ต้องใช้ ควรนำไปใช้ตรวจสอบกับเอกสารและตัวเลขจริงของกิจการ ไม่ใช่อ่านเพื่อจำคำศัพท์ เพราะแนวทางบัญชีและภาษีขึ้นกับข้อเท็จจริง เอกสาร และรอบเวลาที่เกิดรายการของแต่ละธุรกิจ

แหล่งอ้างอิงที่ใช้ทบทวน

• กรมสรรพากร (rd.go.th)
• กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (dbd.go.th)
• ระบบยื่นแบบออนไลน์ e-Filing กรมสรรพากร

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

โรงแรมและที่พัก SME ต้องจดทะเบียน VAT ตอนไหน?

เมื่อรายได้จากกิจการที่ต้องเสีย VAT (เช่น ค่าห้องพักรายวัน ค่าอาหาร) รวมกันเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องยื่นจดทะเบียน VAT ภายใน 30 วันนับจากวันที่รายได้เกินเกณฑ์

ค่าห้องพักรายเดือนของนักเรียนหรือพนักงานที่เช่าระยะยาวต้องเสีย VAT ไหม?

การให้เช่าอสังหาริมทรัพย์ระยะยาว (ตั้งแต่ 30 วันขึ้นไปในลักษณะสัญญาเช่า) ได้รับยกเว้น VAT ตาม ป.รัษฎากร มาตรา 81(1)(ต) แต่ต้องมีสัญญาเช่าเป็นลายลักษณ์อักษรเพื่อป้องกันการตีความของสรรพากร

เมื่อลูกค้าบริษัทมาจ้างห้องประชุมในโรงแรม โรงแรมต้องทำอะไรบ้าง?

โรงแรมต้องออกใบกำกับภาษีเต็มรูปให้ลูกค้าบริษัท และลูกค้าบริษัทจะหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% จากค่าห้องประชุมก่อนโอนเงิน โรงแรมต้องรับหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) เก็บไว้เพื่อใช้เครดิตภาษีตอนยื่น ภ.ง.ด.50

ค่าคอมมิชชั่นที่จ่ายให้ Agoda หรือ Booking.com ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายไหม?

หาก Agoda/Booking.com เป็นบริษัทต่างประเทศและไม่มีสาขาในไทย จะต้องนำส่งภาษีด้วยแบบ ภ.ง.ด.54 (ภาษีเงินได้นิติบุคคลหัก ณ ที่จ่าย) และ ภ.พ.36 (VAT จากการรับบริการจากต่างประเทศ) ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป ควรปรึกษาสำนักงานบัญชีเพื่อจัดการให้ถูกต้อง

เงินมัดจำจองห้องพักล่วงหน้าต้องบันทึกบัญชีอย่างไร?

เงินมัดจำที่รับล่วงหน้าต้องบันทึกเป็น 'รายได้รับล่วงหน้า' (หนี้สิน) ก่อน ยังไม่ใช่รายได้ รายได้จะรับรู้เมื่อลูกค้า check-in และใช้บริการจริง ส่วนเรื่อง VAT จะเกิดขึ้น ณ วันที่ส่งมอบบริการหรือวันที่ออกใบกำกับภาษี ไม่ใช่วันที่รับเงินมัดจำ

โรงแรม SME ต้องยื่นแบบภาษีอะไรบ้างในแต่ละเดือน?

ภาษีที่ต้องยื่นเป็นประจำได้แก่ ภ.พ.30 (VAT รายเดือน ภายในวันที่ 15 หรือ 23 สำหรับยื่นออนไลน์), ภ.ง.ด.1 (ภาษีเงินได้พนักงาน ภายในวันที่ 7 หรือ 15 สำหรับยื่นออนไลน์), ภ.ง.ด.3/53 (ภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่จ่ายให้ผู้รับบริการ ภายในวันที่ 7 หรือ 15) และยื่น ภ.ง.ด.51 ครึ่งปีและ ภ.ง.ด.50 ประจำปีตามรอบบัญชี